Bế Văn Đàn (2)
Năm 1931, giữa những dãy núi rừng trùng điệp của xóm Bản Buống, xã Triệu Ẩu (nay là xã Bế Văn Đàn), huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng, một cậu bé dân tộc Tày mang tên Bế Văn Đàn cất tiếng khóc chào đời. Gia đình anh nghèo khó, cha làm thợ mỏ, mẹ mất sớm.
Từ thuở nhỏ, Đàn đã phải đi ở đợ cho địa chủ, cơm chẳng no, áo chẳng ấm. Nhưng trong huyết quản cậu bé ấy đã chảy dòng máu yêu nước và tinh thần cách mạng – truyền thống của một vùng quê cách mạng anh hùng. Tuổi thơ của Đàn gắn liền với núi rừng, với những buổi chăn trâu cắt cỏ, với những câu hát Then ruột rà và những buổi họp bí mật của du kích địa phương.
Năm 17 tuổi, khi tiếng súng kháng chiến chống thực dân Pháp vang vọng khắp non sông, Bế Văn Đàn không ngần ngại rời quê hương.
Tháng 1 năm 1949 (hoặc 1948 theo một số tài liệu), anh xung phong nhập ngũ, trở thành chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam. Những năm tháng trong quân ngũ là thời hoa lửa thực sự của người thanh niên Tày ấy. Bế Văn Đàn tham gia hầu hết các chiến dịch lớn trong cuộc Kháng chiến chống Pháp. Anh luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, dù là chiến đấu trực tiếp hay làm liên lạc tiểu đoàn trong Chiến dịch Đông Xuân 1953-1954.
Đồng chí được đồng đội yêu mến vì tính tình khiêm tốn, chịu khó, dũng cảm và luôn sẵn sàng hy sinh. Đỉnh điểm của thời hoa lửa ấy là trận đánh ác liệt tại Mường Pồn (Lai Châu, nay thuộc Điện Biên) vào cuối năm 1953. Đơn vị anh đang tiến công, hỏa lực địch dồn dập. Hai khẩu trung liên của ta bị hỏng giá súng, không thể bắn. Tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Bế Văn Đàn – lúc đó là tiểu đội phó, đã là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam – không chần chừ. Anh lao tới, cầm hai khẩu trung liên đặt lên vai mình, dùng chính thân thể làm giá súng kiên cố. Giọng anh vang lên giữa tiếng súng đạn: “Kẻ thù trước mặt! Đồng chí có thương tôi thì bắn đi! Bắn chết chúng nó!” Những loạt đạn từ hai khẩu trung liên trên vai anh nổ vang, dập tắt nhiều ổ hỏa lực địch. Đồng đội anh tiếp tục tiến công, trận đánh giành thắng lợi vẻ vang. Nhưng Bế Văn Đàn đã ngã xuống. Anh hy sinh vào ngày 23 tháng 11 năm 1953 (một số tài liệu ghi 12 tháng 12 năm 1953), khi mới 22 tuổi, mãi mãi ở lại với mảnh đất Mường Pồn anh hùng.
Câu chuyện về người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng nhanh chóng lan tỏa, trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Tại Đại hội mừng công của đơn vị, Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bầu là Chiến sĩ thi đua số 1. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Đảng và Nhà nước truy tặng anh danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân cao quý cùng Huân chương Quân công hạng Nhì.
Hôm nay, xã Triệu Ẩu đã mang tên xã Bế Văn Đàn, và hình ảnh chàng trai dân tộc Tày với chiếc nón tai bèo, ánh mắt kiên định trong bức ảnh chân dung ấy vẫn nhắc nhở thế hệ trẻ về một thời hoa lửa oai hùng. Bế Văn Đàn không chỉ là một người lính, mà còn là ngọn lửa bất diệt của tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
“Lấy thân mình làm giá súng” – câu chuyện ấy sẽ mãi là bài học về lòng dũng cảm, sự hy sinh và tình yêu quê hương đất nước của thế hệ cha anh.
