Bế Văn Đàn – Biểu tượng bất tử của tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

1. Tiểu sử và hoàn cảnh xuất thân:

• Ngày sinh - Ngày mất: 1931 – 12/12/1953.

• Thành phần dân tộc: Dân tộc Tày.

• Quê quán: Xã Quang Vinh (nay đã đổi tên thành xã Bế Văn Đàn), huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng.

• Gia cảnh: Sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng giàu lòng yêu nước. Cha ông làm thợ mỏ, mẹ mất sớm từ nhỏ. Người chú ruột tham gia hoạt động cách mạng bị thực dân Pháp bắt và sát hại. Tuổi thơ của Bế Văn Đàn chịu nhiều cơ cực, phải đi ở nuôi thân cho địa chủ suốt 5 năm trước khi trốn về ở với dì ruột và tham gia vào lực lượng du kích địa phương.

2. Sự nghiệp quân ngũ và quá trình chiến đấu:

Nhập ngũ: Tháng 1 năm 1949, ông tự nguyện xung phong vào               Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đơn vị công tác: Ông giữ chức vụ Tiểu đội phó, là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, làm liên lạc viên thuộc Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316.

Tinh thần chiến đấu: Trong suốt các chiến dịch tham gia, Bế Văn Đàn luôn thể hiện tinh thần gan dạ, không ngại hiểm nguy. Ông sẵn sàng băng qua bom đạn ác liệt để truyền đạt mệnh lệnh từ cấp trên xuống các đơn vị một cách chính xác và kịp thời nhất

3. Tận hiến anh dũng tại Mường Pồn:

Trong cục diện chiến dịch Đông Xuân 1953–1954, trận đánh tại Mường Pồn (Điện Biên) ngày 12/12/1953 đã ghi dấu chiến công bất tử của ông:

Bối cảnh ác liệt: Quân Pháp huy động lực lượng lớn có máy bay yểm trợ nhằm đánh phá và bao vây đại đội của ông. Tình thế vô cùng hiểm nghèo khi đơn vị bị thương vong nặng nề, chỉ còn lại một số ít chiến sĩ tiếp tục cầm cự. Bế Văn Đàn dù đã bị thương nhưng vẫn kiên quyết bám trụ, xin ở lại đơn vị trực tiếp chiến đấu.

Hành động anh hùng: Khẩu trung liên của đồng chí Chu Văn Pù lúc đó rất cần nhả đạn để chặn bước tiến của giặc nhưng lại không có chỗ đặt chân súng do địa hình sạt lở. Không một chút do dự, Bế Văn Đàn lao đến, nâng hai chân súng trung liên đặt thẳng lên vai mình và thúc giục: "Kẻ thù trước mặt, đồng chí bắn đi!".

Sự hy sinh: Đồng chí Chu Văn Pù nghiến răng nổ súng quét sạch đội hình phản kích của quân Pháp. Trong loạt đạn ác liệt đó, Bế Văn Đàn dính thêm hai vết thương nặng vào ngực và đã anh dũng hy sinh. Khi trận đánh kết thúc, người ta tìm thấy ông trong tư thế hai tay vẫn ghì chặt chân súng trên vai mình

4. Phần thưởng cao quý và Di sản lưu danh

Ghi nhận sự hy sinh quên mình vì Tổ quốc, Đảng và Nhà nước đã truy tặng cho ông nhiều danh hiệu cao quý:

-       Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (được truy tặng vào ngày 31/8/1955).

-       Huân chương Quân công hạng Nhì.

-       Huân chương Chiến công hạng Nhất.

-       Được bình bầu là Chiến sĩ thi đua số một của Tiểu đoàn.

-       Vào tháng 12 năm 2023, Khu lưu niệm Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn tại quê nhà Cao Bằng đã chính thức được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh. Tên của ông cũng trở thành niềm cảm hứng trong ca khúc nổi tiếng "Bế Văn Đàn sống mãi" và được trang trọng đặt cho hàng loạt tuyến đường, trường học trên khắp cả nước.