Bế Văn Đàn - Đôi vai làm giá súng

Có những khoảnh khắc của lịch sử chỉ diễn ra trong vài phút, nhưng sức vang của nó có thể vượt qua hàng chục năm tháng. Có những con người tuổi đời còn rất trẻ, chưa kịp đi hết con đường của một đời người, nhưng lại để lại một dáng đứng mà thời gian khó lòng xóa nhòa. Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Bế Văn Đàn đã trở thành một con người như thế. Câu chuyện về anh không chỉ là câu chuyện của một người chiến sĩ nơi chiến trường Điện Biên Phủ, mà còn là câu chuyện về lòng dũng cảm, tình đồng đội và sự lựa chọn cao cả trong giây phút sinh tử.

Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở Cao Bằng. Sinh ra trong hoàn cảnh đất nước còn chìm trong chiến tranh, anh sớm giác ngộ cách mạng và tham gia hoạt động từ khi còn trẻ. Cuộc đời người chiến sĩ ấy gắn với những năm tháng chiến đấu gian khổ, nơi mỗi bước tiến đều phải đánh đổi bằng mồ hôi, máu và cả sự sống. Đến Chiến dịch Điện Biên Phủ, anh cùng đồng đội bước vào một trận chiến có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử dân tộc.

Nhắc đến Bế Văn Đàn, người ta thường nhớ ngay đến một hình ảnh tưởng như không thể nào quên: đôi vai của người chiến sĩ trở thành giá súng giữa trận địa. Trong lúc đơn vị đang chiến đấu quyết liệt, hỏa lực cần được duy trì nhưng địa hình và tình thế khiến việc đặt súng gặp khó khăn. Không chần chừ, Bế Văn Đàn đã dùng thân mình làm điểm tựa cho khẩu súng để đồng đội tiếp tục chiến đấu. Đó không phải một hành động được chuẩn bị cho một khoảnh khắc vinh quang; nó xuất hiện trong tình thế mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau gang tấc.

Giá trị của hành động ấy trước hết nằm ở lòng dũng cảm. Đứng giữa làn đạn, con người bản năng luôn muốn tìm một nơi để tránh hiểm nguy. Nhưng Bế Văn Đàn đã lựa chọn điều ngược lại: bước vào vị trí nguy hiểm nhất để tạo điều kiện cho đồng đội hoàn thành nhiệm vụ. Điều đáng nói là anh không làm điều ấy để được nhớ tên. Trong chiến tranh, khi tiếng súng đã át đi mọi âm thanh, người lính chỉ có thể hành động bằng niềm tin vào nhiệm vụ và những người đang chiến đấu bên cạnh mình. Chính vì thế, sự dũng cảm của Bế Văn Đàn không phải thứ dũng cảm ồn ào; đó là bản lĩnh được thể hiện bằng một hành động rất giản dị nhưng quyết liệt.

Đằng sau đôi vai làm giá súng còn là tình đồng đội sâu sắc. Chiến trường là nơi con người hiểu rõ nhất rằng không ai có thể đứng một mình. Một người giữ súng, một người ngắm bắn, những người khác tiếp tục tiến lên – mỗi vị trí đều gắn với sự sống còn của cả đơn vị. Khi Bế Văn Đàn lấy thân mình làm điểm tựa, anh đã đặt sự an toàn của đồng đội và nhiệm vụ chung lên trên bản thân. Hành động ấy cho thấy trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, tình đồng đội có thể trở thành sức mạnh giúp con người vượt qua giới hạn của chính mình.

Nhưng có lẽ điều khiến câu chuyện về Bế Văn Đàn lay động nhiều thế hệ nhất chính là tuổi đời của anh. Anh hy sinh khi mới hai mươi ba tuổi – cái tuổi mà hôm nay nhiều người vẫn đang học tập, lựa chọn nghề nghiệp, nuôi dưỡng những ước mơ đầu tiên về tương lai. Anh đã không có một tuổi trẻ bình thường. Những điều rất đỗi giản dị như một mái nhà bình yên, một công việc ổn định hay những dự định riêng tư đã phải nhường chỗ cho hoàn cảnh của đất nước. Bởi vậy, nhìn vào sự hy sinh của anh, thế hệ hôm nay càng hiểu rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Đằng sau những ngày tháng bình yên là biết bao tuổi trẻ đã gửi lại chiến trường.

Tuy nhiên, nhớ về Bế Văn Đàn không có nghĩa là chỉ lặp lại câu chuyện về một người anh hùng. Điều quan trọng hơn là hiểu ý nghĩa của sự lựa chọn ấy đối với con người hôm nay. Chúng ta đang sống trong một thời đại khác, không phải đối diện với chiến hào và bom đạn như thế hệ trước. Vì vậy, lòng yêu nước hôm nay được thể hiện bằng những việc gần gũi hơn: học tập nghiêm túc, làm việc có trách nhiệm, biết giữ lời hứa, biết giúp đỡ người khác, tôn trọng kỷ luật và không thờ ơ trước những điều có ích cho cộng đồng. Không phải ai cũng cần làm một việc phi thường; điều đáng quý là biết làm tốt phần việc của mình và sẵn sàng sẻ chia khi người khác cần.

Cũng từ đó, câu chuyện về Bế Văn Đàn đặt ra một bài học về giá trị của trách nhiệm. Trong cuộc sống, mỗi người đều có một “vị trí” mà mình cần hoàn thành. Một học sinh có trách nhiệm với việc học; một người thầy có trách nhiệm với học trò; một công dân có trách nhiệm với cộng đồng và đất nước. Khi mỗi người biết sống không chỉ cho riêng mình, những điều nhỏ bé cũng có thể tạo nên sức mạnh lớn lao. Đó chính là cách để tinh thần của những người đi trước tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay.

Bế Văn Đàn đã nằm lại giữa một thời khắc khốc liệt của lịch sử, nhưng hình ảnh đôi vai anh thì không dừng lại ở chiến trường. Nó trở thành một biểu tượng về sự dấn thân và tình đồng đội. Nếu lịch sử được viết bằng những trang sách, thì có những trang không cần quá nhiều lời bởi chính sự hy sinh của con người đã nói lên tất cả.

Hơn bảy mươi năm đã đi qua kể từ mùa xuân Điện Biên năm ấy. Chiến trường xưa đã trở thành ký ức, tiếng súng đã lùi xa, nhưng câu chuyện về Bế Văn Đàn vẫn còn sức lay động. Bởi sau cùng, điều khiến một con người được nhớ mãi không chỉ là họ đã sống bao lâu, mà còn là họ đã sống như thế nào trong những thời khắc mà cuộc đời buộc phải lựa chọn. Bế Văn Đàn đã lựa chọn đứng về phía đồng đội, phía nhiệm vụ và phía Tổ quốc. Và từ một đôi vai của người lính trẻ, lịch sử đã lưu giữ một dáng đứng không dễ phai mờ.