BẾ VĂN ĐÀN - GIỮ LẤY TRẬN ĐỊA BẰNG CẢ THÂN MÌNH

Chàng trai Tày rời bản làng lên đường

Năm 1931, tại vùng đất xứ Tày thuộc xã Quang Vinh (huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng), cậu bé Bế Văn Đàn cất tiếng khóc chào đời. Anh lớn lên giữa lòng thiên nhiên núi rừng trù phú, quen với những lối đi ngoằn ngoèo quanh sườn đồi và nếp nhà sàn tỏa khói chiều nghi ngút.

Cuộc sống nghèo khó nhưng đơm hoa tình ấm áp của bản làng tưởng chừng cứ thế trôi qua. Thế nhưng, tiếng súng tàn bạo của thực dân Pháp đã xé tan sự bình yên ấy. Tháng 1 năm 1949, giữa lúc tuổi xuân vừa chớm nở, chàng thanh niên người Tày Bế Văn Đàn gạt lại những riêng tư, xung phong lên đường nhập ngũ.

Anh được biên chế vào Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Đại đoàn 316. Những chặng đường hành quân rớm máu bàn chân qua đèo cao, vực sâu Tây Bắc cùng cái lạnh thấu xương của núi rừng đã tôi luyện nên một Bế Văn Đàn kiên cường, quả cảm. Trong môi trường quân ngũ tàn khốc, anh sớm hiểu rằng: Người lính không chỉ chiến đấu cho tấc đất quê hương, mà còn vì người đồng đội đang sát cánh bên mình.

Mường Pồn – Lằn ranh sinh tử

Ngày 12 tháng 12 năm 1953, chiến dịch Đông Xuân bước vào giai đoạn khốc liệt. Tại chiến trường Mường Pồn (sát Điện Biên Phủ), đơn vị của Bế Văn Đàn nhận lệnh chặn đánh quân Pháp đang tháo chạy.

Kẻ thù cậy có hỏa lực mạnh, điên cuồng trút mưa đạn pháo hòng mở đường máu. Trận địa rung chuyển, khói mù mịt phủ kín các chiến hào. Trong cơn bão lửa ấy, khẩu đội trung liên của ta — hỏa lực chặn địch then chốt — bị tổn thất nặng nề. Xa phụ hy sinh, xạ thủ chính bị thương rất nặng, khẩu súng bỗng chốc câm lặng giữa lúc giặc đang chồm lên dữ dội.

Đang làm nhiệm vụ liên lạc, truyền đạt lệnh tác chiến giữa làn đạn xối xả, Bế Văn Đàn băng qua chiến hào và nhìn thấy khung cảnh nguy cấp: Khẩu trung liên chao đảo, người đồng đội lảo đảo vì kiệt sức và thương tích, còn bóng áo xám của địch thì đang tiến sát.

Nhận thức rõ nếu hỏa lực bị dập tắt, toàn bộ đội hình sẽ rơi vào thảm cảnh, Bế Văn Đàn không một giây chần chừ. Anh lao tới ôm lấy khẩu súng, sẵn sàng bóp cò.

Bờ vai thay giá súng

Thế nhưng, thế địa hình nghèo tựa, mặt đất bị bom cày xới nát bét khiến khẩu trung liên nặng trịch không có điểm tựa ổn định. Bắn không chuẩn xác nghĩa là vô dụng, mà chậm một giây là đồng đội ngã xuống.

Trong khoảnh khắc sinh tử tột cùng ấy, Bế Văn Đàn đã đưa ra một quyết định phi thường mà không một giáo trình quân sự nào từng dạy: Anh quỳ xuống, tự đặt hai chân chân tripod của khẩu súng lên chính hai vai mình.

Gồng mình gánh chịu độ nặng cùng sức rung giật tàn khốc của khẩu súng, anh ngoảnh lại, hét lớn vào tai người đồng chí xạ thủ bằng tất cả sức lực của lồng ngực:

"Kẻ thù trước mặt, đồng chí hãy vì tôi mà tiêu diệt chúng!"

Tiếng hô vang xé tan tiếng bom đạn. Người đồng đội ứa nước mắt, ghì chặt cò súng. Từng loạt đạn trung liên giòn giã đanh thép nhả liên hồi từ bờ vai người chiến sĩ Tày, quét sạch từng toán địch đang xông lên, giữ vững trận địa trong sự bàng hoàng của kẻ thù.

Thân hình nhỏ bé ấy rung lên theo từng nhịp đạn, vai anh rát cháy, máu tươi thấm đỏ cả vai áo lính. Nhưng Bế Văn Đàn vẫn đứng vững như một cột mốc bất tử giữa lòng chiến hào.

Bất tử ở tuổi 21

Khẩu trung liên tiếp tục nhả đạn đè bẹp các đợt tấn công của địch, nhưng rồi những vết thương quá nặng do đạn thù găm vào thân thể đã cướp đi hơi thở cuối cùng của Bế Văn Đàn.

Anh ngã xuống ngay tại trận địa Mường Pồn khi mới tròn 21 tuổi. Khi đồng đội tiếp quản trận địa, hai tay anh vẫn ôm chặt lấy chân súng, bờ vai vẫn đẫm máu gồng lên tư thế sẵn sàng gánh vác.

21 tuổi — độ tuổi đẹp nhất để yêu, để mơ ước và xây dựng tương lai. Anh ngã xuống khi chưa kịp nhìn thấy lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm De Castries, chưa kịp trở về thăm lại nếp nhà sàn thân thương ở Cao Bằng.

Năm 1955, Bế Văn Đàn được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Hài cốt của anh hiện an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1 (thành phố Điện Biên Phủ).

Điểm tựa nghìn năm của dân tộc

Hơn 70 năm trôi qua, khẩu trung liên năm xưa cùng hình ảnh Bế Văn Đàn đã trở thành một phần di sản thiêng liêng được trang trọng lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự. Tên anh được khắc lên những con đường, những mái trường từ vùng cao Cao Bằng cho đến miền đất phương Nam.

Bế Văn Đàn ra đi, nhưng lời hô "Kẻ thù trước mặt, đồng chí hãy vì tôi mà tiêu diệt chúng!" vẫn mãi vang vọng. Anh không chỉ để lại một tấm gương hy sinh dũng cảm, mà còn để lại một bờ vai bất tử — bờ vai làm điểm tựa cho đồng đội vượt qua lằn ranh sinh tử, và làm điểm tựa tinh thần cho các thế hệ hôm nay hiểu được giá trị của hai chữ Bình Yên!