Bế Văn Đàn – lấy thân mình làm giá súng

Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở Cao Bằng. Anh xuất thân trong một gia đình nghèo, mẹ mất sớm, cha làm thợ mỏ. Lớn lên, Bế Văn Đàn tham gia hoạt động du kích và tháng 1/1949, khi mới 18 tuổi, anh xung phong vào bộ đội.

Từ năm 1949 đến 1953, Bế Văn Đàn cùng đơn vị tham gia nhiều chiến dịch. Đến cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953–1954, anh được phân công làm nhiệm vụ liên lạc.

Cuối năm 1953, quân Pháp ở Lai Châu rút về Điện Biên Phủ. Đại đoàn 316 được giao nhiệm vụ truy kích, tiêu diệt lực lượng địch trên đường rút chạy. Tại Mường Pồn, một trận đánh quyết liệt đã diễn ra. Mệnh lệnh của đơn vị khi ấy là phải giữ Mường Pồn bằng bất cứ giá nào, tạo điều kiện cho các lực lượng khác triển khai thế trận.

Bế Văn Đàn vừa hoàn thành nhiệm vụ trở về nhưng khi nhận được yêu cầu truyền đạt mệnh lệnh xuống đại đội đang chiến đấu, anh lập tức xung phong lên đường. Giữa lưới đạn dày đặc, người liên lạc viên nhiều lần vượt qua trận địa để đưa mệnh lệnh đến đơn vị.

Trong trận đánh ấy, tiểu đội trưởng Chu Văn Pù đang sử dụng khẩu trung liên nhưng địa hình khiến anh không tìm được vị trí thuận lợi để đặt súng. Tình thế chiến đấu ngày càng khẩn cấp. Bế Văn Đàn chạy đến. Anh đề nghị đồng đội đặt hai chân khẩu trung liên lên vai mình, lấy chính thân mình làm giá súng. Chu Văn Pù ban đầu còn do dự. Nhưng trước tình thế quân địch đang tràn tới, Bế Văn Đàn thúc giục đồng đội tiếp tục chiến đấu. Khẩu trung liên trên vai người chiến sĩ trẻ tiếp tục nhả đạn về phía quân địch.

Bế Văn Đàn bị thương. Anh vẫn đứng giữ súng để đồng đội chiến đấu cho đến khi hy sinh. Theo những tư liệu được lưu giữ, khi đồng đội tìm đến, hai tay anh vẫn còn ghì chặt chân súng trên vai. Người chiến sĩ trẻ đã nằm lại Mường Pồn.

Sau trận đánh, Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bình bầu là Chiến sĩ thi đua số 1 của tiểu đoàn. Ngày 31/8/1955, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.

Tháng 5/1959, hài cốt Bế Văn Đàn được đưa từ nơi anh hy sinh tại Mường Pồn về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1, Điện Biên Phủ.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua, Mường Pồn hôm nay đã đổi khác. Nhưng nơi người chiến sĩ năm xưa ngã xuống vẫn còn bia tưởng niệm mang tên anh. Tại quê hương Cao Bằng cũng có địa điểm lưu niệm Bế Văn Đàn; tên anh được đặt cho những con đường, trường học ở nhiều địa phương trên cả nước.