BẾ VĂN ĐÀN – LẤY THÂN MÌNH LÀM GIÁ SÚNG
Người chiến sĩ lấy thân mình giữ vững hỏa lực
BẾ VĂN ĐÀN – LẤY THÂN MÌNH LÀM GIÁ SÚNG
Người chiến sĩ lấy thân mình giữ vững hỏa lực
NHÂN VẬT LỊCH SỬ
Bế Văn Đàn (1931–1953) – chiến sĩ liên lạc, Tiểu đội phó thuộc Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316.
THỜI KỲ LỊCH SỬ
Ngày 12/12/1953 – Chiến cuộc Đông – Xuân 1953–1954, trận Mường Pồn.
PHẦN 1. NGƯỜI CON TRAI DÂN TỘC TÀY
Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê tại xã Quang Vinh, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, nay thuộc địa bàn xã Bế Văn Đàn, huyện Quảng Hòa.
Anh sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng. Cha làm thợ mỏ, mẹ mất sớm.
Tuổi thơ của Bế Văn Đàn gắn với cuộc sống khó khăn của một gia đình lao động miền núi.
Nhưng những năm tháng đất nước bị thực dân Pháp đô hộ đã sớm khiến chàng trai trẻ hiểu được nỗi đau mất nước.
Anh tham gia hoạt động du kích địa phương, rồi xung phong vào bộ đội từ tháng 1/1949.
Từ đó, cuộc đời Bế Văn Đàn gắn với những năm tháng chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Anh lần lượt trải qua nhiều nhiệm vụ và có mặt trên nhiều chiến trường.
Đến cuộc chiến Đông – Xuân 1953–1954, Bế Văn Đàn trở thành chiến sĩ liên lạc của tiểu đoàn và cùng đơn vị hành quân lên Tây Bắc.
Phía trước anh lúc ấy là một chiến trường đang chuyển mình.
Một trận đánh lớn đang đến gần.
4
Chú thích ảnh: Chân dung Anh hùng, liệt sĩ Bế Văn Đàn và hình ảnh khu lưu niệm tại quê hương Cao Bằng.
Nguồn ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Thông tấn xã Việt Nam.
PHẦN 2. MƯỜNG PỒN – TRẬN ĐÁNH MỞ ĐƯỜNG CHO CHIẾN DỊCH
Cuối năm 1953, quân Pháp rút khỏi Lai Châu theo hướng về Điện Biên Phủ.
Bộ đội ta được giao nhiệm vụ chặn đánh, bao vây và ngăn không cho quân Pháp rút về lòng chảo Điện Biên Phủ.
Ngày 12/12/1953, Đại đội 674 thuộc Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316 tiến vào khu vực Mường Pồn.
Quân Pháp dựa vào hỏa lực mạnh và sự yểm trợ của máy bay để liên tục phản kích.
Đại đội 674 phải chiến đấu trong tình thế rất khó khăn.
Quân số bị hao hụt nhanh chóng.
Nhưng vòng vây vẫn phải được giữ chặt.
Bởi nếu quân Pháp phá được vòng vây, chúng có thể tiếp tục rút về Điện Biên Phủ.
Trong trận chiến ấy có một người lính liên lạc trẻ:
Bế Văn Đàn.
Anh không chỉ làm nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh.
Khi trận đánh trở nên ác liệt, anh được lệnh ở lại trực tiếp chiến đấu cùng đồng đội.
Chú thích ảnh: Khu vực Mường Pồn – nơi diễn ra trận đánh ngày 12/12/1953 trong Chiến cuộc Đông – Xuân 1953–1954.
Nguồn ảnh: TTXVN; Ban Quản lý di tích tỉnh Điện Biên.
PHẦN 3. TRẬN ĐÁNH NGÀY 12 THÁNG 12
Quân Pháp bắt đầu phản kích.
Những đợt tấn công liên tiếp nhằm phá vòng vây.
Đạn pháo và súng máy dội xuống trận địa.
Bộ đội ta chống trả quyết liệt.
Nhưng lực lượng ngày càng mỏng.
Đơn vị chỉ còn 17 người, trong đó Bế Văn Đàn cũng đã bị thương.
Thế nhưng anh vẫn tiếp tục chiến đấu.
Một khẩu trung liên của ta bị bỏ lại vì xạ thủ đã hy sinh.
Khẩu súng của đồng đội Chu Văn Pù cũng gặp khó khăn vì không có vị trí thích hợp để đặt súng.
Trong khi đó, quân Pháp đang lợi dụng thời cơ để tiếp tục tràn lên.
Nếu hỏa lực trung liên không hoạt động, tuyến phòng ngự có nguy cơ bị xuyên thủng.
Tình thế lúc ấy chỉ còn được tính bằng từng giây.
Và Bế Văn Đàn nhìn thấy khẩu súng.
Anh nhìn thấy đồng đội.
Rồi anh đưa ra một quyết định mà sau này trở thành một trong những hình ảnh bất tử của lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam.
Chú thích ảnh: Tranh tái hiện khoảnh khắc Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng cho đồng đội chiến đấu tại Mường Pồn ngày 12/12/1953.
Nguồn tham khảo: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Thông tấn xã Việt Nam.
PHẦN 4. LẤY THÂN MÌNH LÀM GIÁ SÚNG
Bế Văn Đàn lao nhanh đến chỗ Chu Văn Pù.
Anh quỳ xuống, lấy hai vai làm điểm tựa, đặt hai chân khẩu trung liên lên vai mình.
Chu Văn Pù nhìn người đồng đội.
Anh không dám bóp cò.
Bởi phía trước khẩu súng chính là thân thể của Bế Văn Đàn.
Nhưng Bế Văn Đàn hiểu rằng nếu không bắn, quân địch sẽ tràn lên.
Anh thúc giục đồng đội:
“Kẻ thù đang trước mặt, đồng chí bắn đi!”
Chu Văn Pù nghiến răng bóp cò.
Khẩu trung liên rung lên.
Đạn trút về phía đội hình quân Pháp.
Hỏa lực bất ngờ được khôi phục.
Đợt phản kích của quân địch bị bẻ gãy.
Những người lính còn lại tiếp tục giữ trận địa.
Còn Bế Văn Đàn vẫn giữ nguyên tư thế ấy.
Hai vai anh trở thành giá súng.
Thân thể anh trở thành điểm tựa cho đồng đội.
Và giữa trận chiến, anh tiếp tục chịu thêm những vết thương.
Nhưng anh không buông khẩu súng.
Chú thích ảnh: Tranh tái hiện Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng; khẩu trung liên gắn với trận đánh tại Mường Pồn hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Nguồn ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
PHẦN 5. HAI TAY VẪN GHÌ CHẶT KHẨU SÚNG
Đợt phản kích của quân Pháp bị đẩy lùi.
Nhưng Bế Văn Đàn đã bị thương quá nặng.
Anh hy sinh ngay trong trận đánh.
Điều khiến đồng đội không thể nào quên là khi Bế Văn Đàn ngã xuống, hai tay anh vẫn còn ghì chặt chân súng trên vai.
Một người lính trẻ.
Một khẩu trung liên.
Một trận địa giữa Mường Pồn.
Và một quyết định trong khoảnh khắc sinh tử.
Anh đã lấy chính thân thể mình để giữ vững hỏa lực cho đồng đội.
Không có thời gian để suy nghĩ về bản thân.
Không có thời gian để tìm một vị trí an toàn.
Chỉ có một điều quan trọng nhất lúc ấy:
Khẩu súng phải tiếp tục bắn.
Bởi phía trước là quân thù.
Phía sau là đồng đội.
Và nếu hỏa lực bị tắt, những người còn lại có thể không giữ được trận địa.
Ngày 12/12/1953, Bế Văn Đàn hy sinh.
Anh mới 22 tuổi.
4
Chú thích ảnh: Di tích nơi Anh hùng, liệt sĩ Bế Văn Đàn hy sinh tại Mường Pồn, Điện Biên.
Nguồn ảnh: Ban Quản lý di tích tỉnh Điện Biên; Báo Điện Biên Phủ.
PHẦN 6. MỘT NGƯỜI LÍNH, MỘT TẤM GƯƠNG
Sau trận đánh, câu chuyện về Bế Văn Đàn nhanh chóng được đồng đội truyền đi.
Một người lính đã hy sinh để khẩu súng không ngừng bắn.
Một người lính đã đặt nhiệm vụ lên trên sự sống của chính mình.
Tại Đại hội mừng công của đơn vị, Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bình bầu là Chiến sĩ thi đua số một của Đại đoàn 316.
Ngày 31/8/1955, Nhà nước truy tặng Bế Văn Đàn danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.
Tên tuổi anh từ đó gắn với một hình ảnh rất đặc biệt:
Người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng.
Nhưng đằng sau hình ảnh ấy không chỉ là sự hy sinh.
Đó còn là tinh thần đồng đội.
Bởi Bế Văn Đàn không chiến đấu một mình.
Anh hy sinh để người bên cạnh mình có thể tiếp tục chiến đấu.
Và chính người đồng đội Chu Văn Pù là người đã sử dụng khẩu trung liên đặt trên vai anh để bắn trả quân địch.
Chú thích ảnh: Tư liệu về Anh hùng, liệt sĩ Bế Văn Đàn và trận đánh Mường Pồn trong Chiến cuộc Đông – Xuân 1953–1954.
Nguồn tham khảo: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; TTXVN.
PHẦN 7. KHẨU SÚNG VẪN CÒN ĐÓ
Có những hiện vật lịch sử không cần phải có lời thuyết minh dài.
Chỉ cần nhìn thấy nó, người ta đã có thể hình dung được một phần câu chuyện.
Tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, hiện vẫn lưu giữ khẩu trung liên gắn với trận đánh Mường Pồn – khẩu súng mà Bế Văn Đàn đã lấy thân mình làm giá đỡ cho đồng đội.
Một khẩu súng đã cũ.
Một hiện vật nằm yên sau lớp kính.
Không còn tiếng đạn.
Không còn tiếng người hô giữa trận địa.
Nhưng nó từng được đặt trên vai một người lính.
Từng khai hỏa giữa lúc quân địch phản kích.
Và từng chứng kiến những giây phút cuối cùng của Bế Văn Đàn.
Hơn 70 năm đã trôi qua.
Người lính năm ấy không còn.
Nhưng khẩu súng vẫn còn.
Như một nhân chứng im lặng kể lại câu chuyện về một thế hệ đã chiến đấu bằng tất cả những gì mình có.
Chú thích ảnh: Khẩu súng trung liên gắn với câu chuyện Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng tại Mường Pồn, tháng 12/1953. Hiện vật được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Nguồn ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
PHẦN 8. TỪ MƯỜNG PỒN ĐẾN CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ
Bế Văn Đàn hy sinh vào tháng 12/1953.
Khi ấy, Chiến dịch Điện Biên Phủ chưa bắt đầu.
Nhưng trận Mường Pồn nằm trong cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953–1954, một chuỗi chiến dịch quan trọng tạo điều kiện cho chiến dịch Điện Biên Phủ sau đó.
Trận đánh Mường Pồn góp phần ngăn chặn quân Pháp rút từ Lai Châu về Điện Biên Phủ.
Sau đó, cuộc chiến tại Điện Biên Phủ diễn ra từ tháng 3 đến tháng 5/1954.
Ngày 7/5/1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ.
Những người đã hy sinh trong những trận đánh trước đó không thể nhìn thấy chiến thắng.
Trong số họ có Bế Văn Đàn.
Anh không biết rằng chỉ chưa đầy năm tháng sau, chiến thắng Điện Biên Phủ sẽ làm chấn động thế giới.
Nhưng sự hy sinh của anh và những người lính Mường Pồn đã góp phần vào cuộc chiến lớn hơn đang tiến tới.
Một người nằm lại.
Một chiến dịch tiếp tục.
Và cuối cùng, cả một chiến thắng được tạo nên từ sự hy sinh của hàng vạn con người.
6
Chú thích ảnh: Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7/5/1954 – thắng lợi quyết định của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Nguồn ảnh: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, TTXVN.
PHẦN 9. TÊN ANH CÒN LẠI VỚI NÚI RỪNG ĐIỆN BIÊN
Năm 1959, hài cốt Bế Văn Đàn được di chuyển từ Mường Pồn về Nghĩa trang Liệt sĩ A1, thành phố Điện Biên Phủ.
Nơi anh hy sinh nay trở thành một di tích lịch sử.
Cánh đồng Mường Pồn hôm nay đã bình yên.
Những con đường mới đi qua vùng đất từng vang tiếng súng.
Những bản làng đã đổi thay.
Nhưng tấm bia tưởng niệm vẫn nhắc lại tên người chiến sĩ năm xưa.
Bế Văn Đàn.
Một chàng trai dân tộc Tày.
Một người lính mới 22 tuổi.
Một người đã nằm xuống để giữ vững khẩu súng trong khoảnh khắc quyết định.
Ngày nay, tên anh được đặt cho nhiều trường học và đường phố.
Nhưng có lẽ nơi ghi nhớ anh sâu sắc nhất vẫn là Mường Pồn – nơi anh đã chiến đấu và hy sinh.
Chú thích ảnh: Di tích nơi Anh hùng Bế Văn Đàn hy sinh tại Mường Pồn, Điện Biên ngày nay.
Nguồn ảnh: Ban Quản lý di tích tỉnh Điện Biên; TTXVN.
LỜI KẾT
NGƯỜI LÍNH ĐẶT CẢ TUỔI XUÂN LÊN VAI MÌNH
Bế Văn Đàn hy sinh khi mới 22 tuổi.
Anh chưa kịp sống một cuộc đời dài.
Chưa kịp trở về quê hương.
Chưa kịp nhìn thấy mùa cam mà anh từng mong ước.
Nhưng ngày 12/12/1953, giữa trận địa Mường Pồn, anh đã làm một điều mà lịch sử không thể quên.
Khi khẩu súng không có chỗ đặt,
anh lấy chính thân mình làm giá súng.
Khi đồng đội còn do dự,
anh yêu cầu hãy tiếp tục bắn.
Khi thân thể đã bị thương,
anh vẫn giữ chặt khẩu súng.
Và khi anh ngã xuống,
hỏa lực của đồng đội vẫn tiếp tục hướng về phía quân thù.
Đó có lẽ là điều đẹp nhất trong câu chuyện về Bế Văn Đàn.
Anh không hy sinh một mình.
Anh hy sinh để đồng đội có thể tiếp tục chiến đấu.
Để trận địa không bị phá vỡ.
Để con đường tiến tới chiến thắng không bị chặn lại.
Hơn 70 năm sau, khẩu súng năm ấy vẫn còn được lưu giữ.
Mường Pồn vẫn còn đó.
Tên Bế Văn Đàn vẫn còn đó.
Và câu chuyện về người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng vẫn được kể lại cho những thế hệ sau.
Một thân người có thể nằm xuống.
Nhưng lý tưởng, tình đồng đội và lòng dũng cảm mà người ấy để lại có thể sống mãi.
4
Chú thích ảnh: Mường Pồn – nơi Anh hùng, liệt sĩ Bế Văn Đàn đã hy sinh ngày 12/12/1953; hôm nay là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng.
Nguồn tham khảo: Ban Quản lý di tích tỉnh Điện Biên, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và TTXVN.
