Bế Văn Đàn - Lấy vai mình làm giá súng

Cuối năm 1950, chiến dịch Biên giới diễn ra giữa những dãy núi trùng điệp của Cao Bằng. Những con đường đất nhỏ hẹp xuyên qua rừng, những bản làng nằm im giữa thung lũng và những đoàn quân ngày đêm tiến về phía trước. Trong đoàn quân ấy có những người lính còn rất trẻ, rời quê hương khi tuổi đời chưa dài, mang theo trong ba lô không chỉ lương khô và quân trang mà còn cả nỗi nhớ gia đình.

Bế Văn Đàn là một người lính như thế.

Anh sinh năm 1931 tại xã Triệu Ẩu, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình người Tày có truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của anh gắn với núi rừng quê hương và cuộc sống còn nhiều thiếu thốn. Khi trưởng thành, Bế Văn Đàn tham gia cách mạng rồi trở thành chiến sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 1950, anh cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Biên giới. Đó là một chiến dịch quan trọng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, diễn ra trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Những người lính phải hành quân qua rừng núi, vượt qua những con đường hiểm trở và liên tục đối mặt với bom đạn.

Trong những ngày chiến đấu ấy, Bế Văn Đàn cùng đồng đội tiến vào một trận đánh ác liệt. Hỏa lực của đối phương mạnh, địa hình phức tạp, tình thế của đơn vị trở nên hết sức căng thẳng.

Trong lúc chiến đấu, khẩu súng máy của đồng đội cần một điểm tựa để có thể tiếp tục bắn. Nhưng địa hình không thuận lợi, việc tìm một chỗ đặt súng chắc chắn là điều vô cùng khó khăn.

Giữa lúc ấy, Bế Văn Đàn đã có một hành động mà sau này trở thành biểu tượng của tinh thần người lính.

Anh dùng vai mình làm giá súng cho đồng đội.

Đó là một quyết định diễn ra trong khoảnh khắc. Bởi anh hiểu rằng nếu khẩu súng không thể tiếp tục hoạt động, hỏa lực của đơn vị sẽ bị ảnh hưởng. Anh cũng hiểu rằng đặt vai mình làm điểm tựa giữa lúc trận đánh đang diễn ra đồng nghĩa với việc bản thân sẽ đứng trong tầm nguy hiểm.

Nhưng Bế Văn Đàn vẫn làm.

Đôi vai của người lính trẻ trở thành điểm tựa cho khẩu súng.

Người đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Những viên đạn tiếp tục hướng về phía quân địch.

Và giữa tiếng súng dữ dội của trận chiến, Bế Văn Đàn vẫn giữ vị trí của mình.

Anh bị thương nặng.

Nhưng anh không rời khỏi vị trí cho đến khi trận đánh kết thúc.

Bế Văn Đàn hy sinh trong trận chiến ấy khi mới mười chín tuổi.

Mười chín tuổi.

Một tuổi đời còn quá trẻ.

Ở tuổi ấy, nhiều người còn chưa kịp nghĩ hết về cuộc đời mình. Một chàng trai mười chín tuổi đáng lẽ còn có những năm tháng dài phía trước, còn có thể trở về bản làng, gặp lại người thân, nghe tiếng suối quê nhà và sống một cuộc đời bình dị.

Nhưng chiến tranh đã đặt anh vào một hoàn cảnh khác.

Và trong khoảnh khắc quyết định, anh đã chọn đứng lại.

Sau trận đánh, câu chuyện về người chiến sĩ trẻ dùng vai mình làm giá súng được đồng đội ghi nhớ. Hành động ấy không chỉ thể hiện lòng dũng cảm mà còn cho thấy sự gắn bó giữa những người lính trong chiến đấu. Khi một người cần điểm tựa, người khác sẵn sàng trở thành điểm tựa cho họ.

Đó có lẽ là một trong những điều đẹp nhất của tình đồng đội.

Trong chiến tranh, người lính không chiến đấu một mình.

Họ cùng hành quân, cùng chia nhau từng bữa cơm, từng ngụm nước, cùng nằm dưới một chiến hào và cùng đối mặt với hiểm nguy. Khi một người ngã xuống, những người còn lại tiếp tục bước đi, mang theo ký ức về người đồng đội đã nằm lại.

Bế Văn Đàn cũng được đồng đội mang theo trong ký ức như vậy.

Sau khi chiến tranh kết thúc, tên tuổi của anh trở thành một biểu tượng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Câu chuyện về đôi vai làm giá súng được nhắc lại trong nhiều thế hệ, không phải để ca ngợi chiến tranh, mà để nhớ về những con người đã sống trong một thời đại mà sự hy sinh của họ góp phần làm nên lịch sử.

Điều khiến câu chuyện về Bế Văn Đàn đặc biệt day dứt chính là tuổi đời của anh.

Mười chín tuổi.

Một con số rất nhỏ khi đặt bên cạnh những mất mát của chiến tranh.

Anh chưa kịp sống một cuộc đời dài.

Chưa kịp biết mình sẽ trở thành người như thế nào khi trưởng thành.

Chưa kịp nhìn thấy quê hương trong những ngày hòa bình.

Nhưng trong những phút giây ngắn ngủi của trận đánh, anh đã làm một việc mà sau này cả đất nước nhớ đến.

Có những người sống rất lâu nhưng dấu chân để lại trong lịch sử lại mờ nhạt.

Cũng có những người chỉ sống vài chục năm, thậm chí chưa đến hai mươi tuổi, nhưng hành động của họ trở thành ký ức của nhiều thế hệ.

Bế Văn Đàn là một trong những người như thế.

Ngày nay, khi chiến tranh đã lùi xa, chúng ta có thể đọc về anh trong những trang sách lịch sử. Nhưng phía sau những dòng chữ ngắn ngủi ấy là một con người thật, một người con của Cao Bằng, một người lính trẻ từng có gia đình, quê hương và những ước mơ riêng.

Anh cũng từng biết nhớ nhà.

Từng mong ngày trở về.

Từng có một tương lai ở phía trước.

Nhưng tương lai ấy đã dừng lại giữa một trận đánh năm 1950.

Chỉ còn đôi vai của người lính trẻ được lịch sử ghi nhớ.

Đôi vai đã trở thành điểm tựa cho đồng đội.

Đôi vai đã đứng giữa lằn ranh sinh tử.

Đôi vai của một chàng trai mười chín tuổi đã góp phần giữ vững trận địa trong một thời khắc quyết định.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những cánh rừng nơi chiến dịch năm xưa đã thay đổi. Những con đường ngày ấy có thể đã không còn nguyên dấu chân người lính. Nhưng câu chuyện về Bế Văn Đàn vẫn còn được kể lại.

Bởi lịch sử không chỉ được tạo nên bởi những chiến thắng lớn lao.

Lịch sử còn được tạo nên từ những khoảnh khắc rất ngắn, khi một con người đứng trước hiểm nguy và quyết định không lùi bước.

Bế Văn Đàn đã có một khoảnh khắc như thế.

Anh dùng đôi vai mình làm giá súng.

Và từ khoảnh khắc ấy, tên anh ở lại mãi với lịch sử của một thế hệ đã sống trong thời hoa lửa.