BẾ VĂN ĐÀN – MỘT TUỔI XUÂN HÓA THÀNH ĐIỂM TỰA

Có một khẩu súng từng được nâng đỡ bằng một bờ vai. Có một bờ vai đã nâng đỡ cả niềm tin chiến thắng. Người lính trẻ đứng phía sau khẩu súng ấy là Bế Văn Đàn. Anh ngã xuống ở tuổi hai mươi ba, nhưng khoảnh khắc ấy đã khiến một tuổi xuân không còn thuộc về riêng mình, mà trở thành ký ức của cả dân tộc.

Đồng chí Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh (nay là xã Triệu Ẩu), huyện Phục Hoà, tỉnh Cao Bằng. Đồng chí sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng. Cha làm thợ mỏ, mẹ mất sớm, tuổi thơ của đồng chí đã sớm phải đối diện với những thiếu thốn và mất mát. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, một người chiến sĩ giàu lòng yêu nước đã dần trưởng thành. Khi còn trẻ, đồng chí tham gia hoạt động du kích; đến tháng 1 năm 1948, đồng chí xung phong vào bộ đội. Từ đó, tuổi xuân của Bế Văn Đàn gắn với những bước chân người lính. Đồng chí tham gia nhiều chiến dịch, luôn nêu cao tinh thần dũng cảm, tích cực vượt qua mọi khó khăn, gian khổ và nghiêm túc chấp hành mọi chỉ thị, mệnh lệnh. Trong mỗi nhiệm vụ được giao, đồng chí luôn cố gắng hoàn thành với tinh thần trách nhiệm cao nhất. Nhưng có lẽ, lịch sử sẽ không chỉ nhớ Bế Văn Đàn bởi những năm tháng chiến đấu hay những nhiệm vụ mà đồng chí đã hoàn thành. Lịch sử nhớ đến đồng chí bởi một khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng đủ làm lay động cả một thế hệ – khoảnh khắc một người lính trẻ lấy chính thân mình làm giá súng cho đồng đội giữa trận chiến khốc liệt. Đó là những ngày tháng năm 1954, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn quyết liệt. Tại Mường Pồn, chiến trường trở nên căng thẳng khi quân địch liên tục phản kích. Giữa tiếng súng và khói lửa, mỗi người lính đều phải chiến đấu với tất cả sức lực của mình. Trong hoàn cảnh ấy, khẩu súng trung liên của đơn vị cần một điểm tựa để tiếp tục nhả đạn. Giữa lúc trận chiến đang diễn ra ác liệt, Bế Văn Đàn đã không do dự. Đồng chí lấy chính thân mình làm giá súng, giúp đồng đội tiếp tục chiến đấu.

Tôi cứ nghĩ mãi về hình ảnh ấy

Một người lính trẻ đứng giữa luồng ranh của sự sống và cái chết. Trước mặt là chiến trường, phía sau là đồng đội. Trong khoảnh khắc ấy, có lẽ đồng chí hiểu rõ sự nguy hiểm đang chờ mình. Nhưng thay vì lùi lại, Bế Văn Đàn đã lựa chọn tiến về phía trước. Thân mình của người chiến sĩ trở thành điểm tựa cho khẩu súng. Và tuổi xuân của người chiến sĩ trở thành điểm tựa cho niềm tin chiến thắng. Đó không chỉ là một hành động dũng cảm. Đó là sự lựa chọn được đưa ra bằng cả lòng yêu nước, tình đồng đội và ý thức trách nhiệm. Bởi Bế Văn Đàn cũng là một con người bằng xương bằng thịt. Đồng chí cũng từng có tuổi trẻ, có những ước mơ và một tương lai phía trước. Nhưng khi Tổ quốc cần, tất cả những điều riêng tư ấy đã được đặt xuống phía sau. Dù bị thương, đồng chí vẫn giữ chặt khẩu súng trên vai để đồng đội tiếp tục chiến đấu. Và rồi, người chiến sĩ trẻ ấy đã hy sinh.

Tôi tự hỏi, nếu đứng trong hoàn cảnh ấy, liệu mình có đủ can đảm để lựa chọn như Bế Văn Đàn? Có lẽ chúng ta sẽ không bao giờ biết được câu trả lời. Bởi những người như đồng chí đã sống trong một thời đại mà đất nước đặt trước họ những thử thách quá lớn. Nhưng chính sự lựa chọn ấy đã làm nên vẻ đẹp của một thế hệ: khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng trao đi điều quý giá nhất của mình. Sự hy sinh của Bế Văn Đàn không dừng lại ở Mường Pồn. Tấm gương dũng cảm của đồng chí đã cổ vũ cán bộ, chiến sĩ trên toàn mặt trận hăng hái thi đua giết giặc lập công, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Trong Đại hội mừng công của đơn vị, đồng chí Bế Văn Đàn được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bầu là Chiến sĩ thi đua số một của đại đoàn. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, đồng chí được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Khi hy sinh, đồng chí là Tiểu đội phó, thuộc Đại đoàn 316 và là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận xứng đáng dành cho một người đã hiến dâng tuổi xuân cho đất nước. Nhưng với tôi, điều đáng quý nhất vẫn không nằm ở những tấm huân chương. Điều khiến tên tuổi Bế Văn Đàn sống mãi chính là khoảnh khắc đồng chí dùng chính thân mình để nâng đỡ đồng đội, dùng chính sự hy sinh của mình để tiếp thêm sức mạnh cho cuộc chiến đấu. Bởi chiến tranh chưa bao giờ chỉ là những con số trong sách lịch sử. Đằng sau một trận đánh là những con người. Đằng sau một chiến thắng là những tuổi trẻ đã nằm lại. Và đằng sau hai tiếng hòa bình mà chúng ta nói hôm nay là biết bao máu xương của những người đã đi qua thời hoa lửa. Bế Văn Đàn cùng hàng nghìn anh hùng, liệt sĩ đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ là những tấm gương sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Họ đã góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ và những thắng lợi lớn lao của dân tộc, để rồi đất nước đi đến Đại thắng mùa Xuân năm 1975 lịch sử.

Điều khiến tôi xúc động nhất là khi nghĩ về tuổi trẻ của mình hôm nay. Chúng tôi lớn lên trong hòa bình. Tuổi trẻ của chúng tôi có mái trường, có những trang sách, những người bạn, những ước mơ và cả những lựa chọn cho tương lai. Chúng tôi không phải bước vào chiến trường, không phải nghe tiếng bom đạn hay chứng kiến những người thân yêu ra đi mãi mãi. Nhưng chính vì thế, chúng tôi càng phải hiểu giá trị của những ngày bình yên. Bởi đã từng có một Bế Văn Đàn trao đi tuổi hai mươi của mình để đồng đội có thể tiếp tục chiến đấu. Đã từng có biết bao người trẻ giống như đồng chí, rời quê hương khi tuổi đời còn xanh, để rồi không bao giờ trở về nữa. Chúng ta không thể quay lại quá khứ để làm điều gì đó cho những người đã hy sinh. Nhưng chúng ta có thể sống tốt hơn trong hiện tại. Có thể học tập nghiêm túc hơn, sống có trách nhiệm hơn, biết yêu thương gia đình, biết trân trọng quê hương và biết giữ gìn những giá trị mà thế hệ trước đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân. Có lẽ đó cũng là cách thiết thực nhất để nói lời biết ơn.

Bế Văn Đàn đã không kịp nhìn thấy ngày đất nước hoàn toàn hòa bình. Đồng chí cũng không thể biết rằng hơn bảy mươi năm sau, tên tuổi của mình vẫn được những thế hệ trẻ nhắc đến với lòng kính phục. Nhưng tôi tin rằng, sự hy sinh ấy chưa bao giờ là vô nghĩa. Bởi một người có thể ngã xuống, nhưng lý tưởng mà họ sống vì nó có thể tiếp tục sống. Một tuổi trẻ có thể khép lại, nhưng những gì tuổi trẻ ấy để lại có thể trở thành bài học cho cả một dân tộc. Và một con người có thể nằm lại giữa chiến trường, nhưng tên tuổi của họ vẫn có thể nở hoa trong ký ức của quê hương. Bế Văn Đàn – người chiến sĩ trẻ của thời hoa lửa – đã lấy thân mình làm giá súng, nhưng có lẽ hơn thế, đồng chí đã lấy chính tuổi xuân của mình làm điểm tựa cho một thế hệ. Xin được cúi đầu trước người anh hùng đã sống và hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ. Xin được biết ơn những người đã nằm lại để hôm nay chúng tôi được sống dưới bầu trời hòa bình. Và xin được tự nhắc mình rằng: hòa bình không chỉ là món quà để tận hưởng, mà còn là một lời nhắc nhở phải sống sao cho xứng đáng với những người đã hy sinh để trao lại nó cho chúng ta. Để câu chuyện của thời hoa lửa không chỉ nằm lại trong những trang sách, mà tiếp tục sống trong trái tim của những người trẻ hôm nay.