Bế Văn Đàn – Người anh hùng lấy thân mình làm giá súng

Bế Văn Đàn sinh năm 1931, là người dân tộc Tày, quê ở xã Quang Vinh, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng. Sinh ra trong một gia đình nghèo có truyền thống cách mạng, tuổi thơ của anh gắn với nhiều mất mát và khó khăn. Cha làm thợ mỏ, mẹ mất sớm, người chú tham gia hoạt động cách mạng bị thực dân Pháp bắt và sát hại. Từ nhỏ, Bế Văn Đàn phải đi ở cho địa chủ. Sau 5 năm chịu cảnh làm thuê, anh trốn về sống với dì và tham gia hoạt động du kích.

Tháng 1-1949, Bế Văn Đàn xung phong nhập ngũ. Trong những năm tháng quân ngũ, anh tham gia nhiều chiến dịch và luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, kiên cường, sẵn sàng vượt qua mọi khó khăn, gian khổ. Anh luôn nghiêm túc chấp hành mệnh lệnh, hoàn thành nhiệm vụ nhanh chóng và chính xác.

Trong Chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954, Bế Văn Đàn được phân công làm liên lạc tiểu đoàn. Khi một đại đội của tiểu đoàn được giao nhiệm vụ bao vây, ngăn chặn quân Pháp tại Mường Pồn, địch nhận thấy lực lượng ta mỏng nên liên tiếp tổ chức phản kích với lực lượng lớn, có máy bay và pháo binh yểm trợ. Tuy nhiên, cả hai đợt phản kích đầu tiên đều bị quân ta đánh bại.

Trước tình hình chiến đấu ngày càng căng thẳng, cấp trên ra lệnh cho đại đội phải “bằng bất cứ giá nào” giữ vững Mường Pồn, tạo điều kiện cho các đơn vị khác kịp thời triển khai lực lượng theo kế hoạch chiến dịch. Dù vừa hoàn thành nhiệm vụ trở về, Bế Văn Đàn vẫn lập tức xung phong nhận nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh.

Không quản ngại hiểm nguy, anh vượt qua làn đạn dày đặc của quân địch để xuống đại đội truyền đạt chỉ thị: phải quyết tâm giữ chân địch, tạo điều kiện cho lực lượng chủ lực triển khai. Sau đó, Bế Văn Đàn được lệnh ở lại chiến đấu cùng đồng đội.

Quân Pháp mở đợt phản kích thứ ba với sức mạnh lớn. Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt, quân ta bị thương vong nhiều, đại đội chỉ còn 17 người. Bản thân Bế Văn Đàn cũng bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu.

Trong lúc nguy cấp, một khẩu trung liên của đơn vị không thể khai hỏa vì xạ thủ đã hy sinh. Khẩu súng của đồng chí Chu Văn Pù cũng không thể sử dụng vì chưa tìm được vị trí đặt súng thích hợp. Nhận thấy tình hình khẩn cấp, Bế Văn Đàn không một chút do dự chạy tới, dùng hai tay giữ chân khẩu trung liên, đặt súng lên vai mình làm giá súng và hô đồng đội nổ súng.

Khi Chu Văn Pù còn do dự vì lo cho anh, Bế Văn Đàn động viên:

“Kẻ thù trước mặt, bắn chết chúng nó đi, trả thù cho đồng đội.”

Chu Văn Pù nghiến răng nổ súng. Hàng chục tên địch bị hạ gục, đội hình quân Pháp hoảng loạn, buộc phải tháo chạy. Đợt phản kích của địch bị bẻ gãy, quân ta tiếp tục giữ vững trận địa.

Trong lúc lấy thân mình làm giá súng, Bế Văn Đàn tiếp tục bị thương. Dù vậy, anh vẫn giữ chặt chân súng trên vai cho đến khi trút hơi thở cuối cùng. Anh hy sinh trong tư thế chiến đấu, với đôi tay vẫn ghì chặt khẩu súng, để đồng đội tiếp tục chiến đấu và giữ vững trận địa.

Sự hy sinh của Bế Văn Đàn đã trở thành nguồn cổ vũ lớn lao đối với cán bộ, chiến sĩ trên toàn mặt trận. Tấm gương của anh góp phần khơi dậy tinh thần chiến đấu, ý chí quyết tâm giết giặc lập công, cùng quân và dân ta làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 – chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.

Nhà thơ Chế Lan Viên đã viết về sự hy sinh của người chiến sĩ Mường Pồn:

“Ngã xuống ở Mường Pồn anh đâu biết có mùa cam,
Anh chỉ biết có dây thép gai đồn giặc
Tôi yêu những con người chưa hình dung ra hạnh phúc,
Lúc đồng đội cần dẫu chết không từ nan.”

Hình ảnh Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của tinh thần chiến đấu và sự hy sinh cao cả trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Tại Đại hội mừng công của đơn vị, anh được truy tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất và được bình bầu là Chiến sĩ thi đua số 1 của tiểu đoàn.

Ngày 31-8-1955, với những thành tích đặc biệt xuất sắc, Bế Văn Đàn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.

Tháng 5-1959, hài cốt của anh được Đảng, Nhà nước và nhân dân địa phương di chuyển từ Mường Pồn, nơi anh hy sinh, về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1, nghĩa trang cấp quốc gia của tỉnh Điện Biên.

Ngày nay, tên tuổi Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn vẫn được nhân dân cả nước ghi nhớ. Tên anh được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học ở nhiều tỉnh, thành phố. Di tích Mường Pồn – nơi người anh hùng đã anh dũng hy sinh – trở thành một địa chỉ đỏ, góp phần giáo dục thế hệ trẻ về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và ý chí chiến đấu kiên cường của cha ông trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Bế Văn Đàn đã dành trọn tuổi xuân cho đất nước. Hình ảnh anh lấy thân mình làm giá súng không chỉ là biểu tượng của lòng dũng cảm mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về sự hy sinh của thế hệ đi trước để thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình, độc lập và tự do.