BẾ VĂN ĐÀN – NGƯỜI CHIẾN SĨ LẤY VAI LÀM GIÁ SÚNG, BIỂU TƯỢNG CỦA TINH THẦN QUYẾT TỬ TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
Tác giả : Phạm Thị Phương Anh
Thời kỳ lịch sử: Kháng chiến chống thực dân Pháp – Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954
Sinh: Năm 1931, tại xã Triệu Ẩu, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng
Dân tộc: Tày
Đơn vị: Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316
Hy sinh: Ngày 12/11/1954, trong trận chiến đấu tại Mường Pồn, Điện Biên
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, truy tặng năm 1956.
Ảnh tư liệu/minh họa về Anh hùng, liệt sĩ Bế Văn Đàn.
Trong những câu chuyện về Chiến dịch Điện Biên Phủ, có những hình ảnh đã trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Một trong số đó là hình ảnh Bế Văn Đàn lấy vai mình làm giá súng, giúp đồng đội tiếp tục chiến đấu giữa lúc trận địa vô cùng ác liệt.
Bế Văn Đàn sinh năm 1931 tại xã Triệu Ẩu, huyện Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình người Tày có truyền thống yêu nước. Tuổi thơ của ông gắn với cuộc sống khó khăn ở vùng biên giới Cao Bằng. Khi đất nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông sớm tham gia hoạt động cách mạng và sau đó trở thành người chiến sĩ trong quân đội.
Năm 1949, Bế Văn Đàn nhập ngũ. Qua những năm tháng chiến đấu và rèn luyện, ông trưởng thành trong đơn vị bộ binh. Đến năm 1954, ông cùng đơn vị tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, chiến dịch quyết định của cuộc kháng chiến chống Pháp.
8
Ảnh minh họa: Bộ đội Việt Nam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954.
Sau khi chiến dịch kết thúc, cuộc chiến vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt ở mọi nơi. Đơn vị của Bế Văn Đàn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ chiến đấu tại khu vực Mường Pồn, Điện Biên.
Ngày 12/11/1954, trong một trận chiến đấu quyết liệt, đơn vị của ông bị đối phương bao vây. Hỏa lực địch mạnh khiến tình hình trở nên vô cùng căng thẳng. Bộ đội ta phải tìm cách giữ vững trận địa và ngăn chặn các đợt tiến công.
Trong lúc chiến đấu, một khẩu trung liên của đơn vị cần có điểm tựa để có thể tiếp tục phát huy hỏa lực. Người chiến sĩ sử dụng súng gặp khó khăn vì địa hình và tình thế lúc đó.
Bế Văn Đàn đã không do dự. Ông dùng hai vai làm giá súng, để đồng đội đặt súng lên vai mình và tiếp tục bắn về phía đối phương.
Ảnh minh họa nghệ thuật tái hiện hành động Bế Văn Đàn dùng vai làm giá súng.
Trong lúc làm điểm tựa cho khẩu súng, Bế Văn Đàn bị thương rất nặng. Nhưng ông vẫn giữ nguyên tư thế để đồng đội tiếp tục chiến đấu. Khi hỏa lực của khẩu súng được duy trì, đơn vị có thêm điều kiện đánh trả và giữ trận địa.
Bế Văn Đàn hy sinh trong trận chiến đấu ấy.
Hình ảnh người chiến sĩ dùng chính cơ thể mình làm điểm tựa cho khẩu súng đã trở thành một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của tinh thần sẵn sàng hy sinh vì đồng đội, vì nhiệm vụ.
Điều đặc biệt trong câu chuyện này là Bế Văn Đàn không có nhiều thời gian để suy nghĩ. Trước mắt ông là một tình huống chiến đấu khẩn cấp. Nếu khẩu súng không tiếp tục hoạt động, sức chiến đấu của đơn vị có thể bị ảnh hưởng. Và ông đã lựa chọn hành động ngay lập tức.
Đó là phẩm chất thường thấy ở những người lính trong những trận chiến khốc liệt: khi nhiệm vụ và sự sống của đồng đội được đặt lên trước bản thân, họ sẵn sàng chấp nhận hiểm nguy.
Ảnh minh họa: các địa điểm tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Bế Văn Đàn tại Cao Bằng và Điện Biên.
Sau khi hy sinh, Bế Văn Đàn được đồng đội và nhân dân ghi nhớ. Ông được truy tặng nhiều phần thưởng cao quý và truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1956.
Tên tuổi của ông trở thành một trong những biểu tượng của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Cùng với Phan Đình Giót và Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn thường được nhắc đến như một trong những tấm gương tiêu biểu cho tinh thần chiến đấu và hy sinh của quân đội ta trong thời kỳ này.
Nhưng nếu chỉ nhìn vào khoảnh khắc Bế Văn Đàn dùng vai làm giá súng, chúng ta có thể bỏ qua cả một quá trình dài phía trước. Đằng sau người chiến sĩ ấy là những năm tháng trưởng thành trong quân đội, những cuộc hành quân, những trận đánh và sự rèn luyện trong điều kiện chiến tranh vô cùng gian khổ.
Ông không phải một nhân vật xa lạ với cuộc sống đời thường. Ông cũng từng là một người thanh niên vùng Cao Bằng, từng sống trong một gia đình, từng có những ước mơ của tuổi trẻ. Nhưng chiến tranh đã đặt ông vào một hoàn cảnh mà sự lựa chọn của ông trở thành một phần của lịch sử.
Ngày nay, câu chuyện Bế Văn Đàn vẫn được kể lại cho các thế hệ trẻ không phải để ca ngợi chiến tranh, mà để nhắc nhớ về giá trị của hòa bình và sự hy sinh của những người đã đi trước.
Hình ảnh đôi vai người chiến sĩ trở thành điểm tựa cho khẩu súng đã vượt khỏi ý nghĩa của một khoảnh khắc chiến đấu. Nó trở thành biểu tượng cho một tinh thần: khi Tổ quốc và đồng đội cần, người chiến sĩ sẵn sàng đặt mình vào nơi khó khăn nhất.
Bế Văn Đàn – người chiến sĩ dân tộc Tày quê Cao Bằng – đã hy sinh ở tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên tuổi của ông đã sống cùng lịch sử Điện Biên Phủ. Từ một chàng trai vùng núi Đông Bắc đến người chiến sĩ trên chiến trường Tây Bắc, cuộc đời ông là câu chuyện về lòng dũng cảm, tình đồng đội và tinh thần trách nhiệm.
Hơn bảy thập niên sau ngày Bế Văn Đàn hy sinh, hình ảnh ấy vẫn còn sức lay động. Bởi mỗi khi nhắc đến người chiến sĩ lấy vai làm giá súng, chúng ta không chỉ nhớ đến một con người, mà còn nhớ đến cả một thế hệ đã đặt lợi ích của đất nước và đồng đội lên trên sự sống của chính mình.
