BẾ VĂN ĐÀN: TẤM THÂN LÀM GIÁ SÚNG VÀ BẢN HÙNG CA TRÊN CHIẾN TRƯỜNG ĐÔNG BẮC

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trường kỳ của dân tộc Việt Nam, Chiến dịch Đông Xuân 1953–1954 là bước chuẩn bị chiến lược quan trọng tiến tới trận quyết chiến Điện Biên Phủ. Trên các mặt trận khốc liệt năm ấy, giữa làn mưa bom đạn xối xả của kẻ thù, biết bao tấm gương hy sinh dũng cảm của các chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam đã đi vào lịch sử. Trong số những tượng đài bất tử ấy, Anh hùng Bế Văn Đàn – người chiến sĩ dân tộc Tày với hành động dũng cảm lấy thân mình làm giá súng – đã trở thành biểu tượng kinh điển cho chí khí quật cường, tinh thần đồng đội và quyết tâm chiến thắng của dân tộc Việt Nam.

Bế Văn Đàn sinh năm 1931 tại xã Quang Vinh (nay là xã Tri Phương), huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước trên vùng đất căn cứ địa cách mạng Cao Bằng, ông sớm giác ngộ tư tưởng yêu nước. Năm 1948, khi mới 17 tuổi, Bế Văn Đàn hăng hái tham gia du kích địa phương. Đến tháng 1 năm 1949, ông chính thức nhập ngũ vào Quân đội Nhân dân Việt Nam, trở thành chiến sĩ thuộc Đại đội 671, Tiểu đoàn 888, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316.

Trong suốt quá trình công tác và chiến đấu, Bế Văn Đàn luôn thể hiện phẩm chất của một người chiến sĩ ưu tú, kiên cường, cẩn thận và luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Ông đã tham gia nhiều chiến dịch lớn như Chiến dịch Biên giới (1950), Chiến dịch Trung Trung Bộ, Chiến dịch Tây Bắc (1952) và luôn nhận được sự tin yêu của đồng đội.

Tháng 12 năm 1953, Trung đoàn 174 nhận lệnh tham gia Chiến dịch Đông Xuân 1953–1954, tiến công lực lượng Pháp ở vùng Mường Pồn (tỉnh Điện Biên). Đây là một địa bàn chiến lược quan trọng nhằm chặn đường rút chạy của địch và bảo vệ sườn cho lực lượng ta tiến vào Điện Biên Phủ. Trận đánh tại Mường Pồn diễn ra cực kỳ gay go và ác liệt. Quân Pháp tập trung lực lượng pháo binh, máy bay và bộ binh liên tục mở nhiều đợt phản công dữ dội nhằm đập tan tuyến phòng thủ của ta.

Trong trận chiến ngày 12 tháng 12 năm 1953 tại Mường Pồn, Bế Văn Đàn làm nhiệm vụ liên lạc tiểu đoàn. Tình hình trận địa lúc này vô cùng căng thẳng: đại đội của ông bị địch bao vây chặt, lực lượng thương vong nhiều, trung liên bị hỏng, khẩu trung liên duy nhất còn lại của đồng chí Chu Văn Pù cũng gặp khó khăn vì không có chỗ đặt súng đủ cao và bằng phẳng để khống chế đợt tiến công của giặc. Quanh chỗ đứng chỉ là đất đá bị cày xới, nếu đặt súng dưới thấp thì tầm nhìn bị hạn chế, không thể bắn chặn được các làn sóng bộ binh Pháp đang tràn lên.

Nhận thấy đợt tiến công của kẻ thù đang áp sát nguy hiểm, nếu không dập tắt ngay mũi nhọn này thì toàn bộ đơn vị sẽ bị tiêu diệt, Bế Văn Đàn đã không một phút chần chừ. Ông lao đến bên đồng chí Chu Văn Pù, dùng hai tay cầm chặt hai chân giá súng trung liên, ghì chặt vào hai vai mình và hô to: "Kẻ thù trước mặt, đồng chí hãy bắn thẳng vào đầu chúng nó!".

Đồng chí Chu Văn Pù thấy vai bạn làm giá súng thì ngần ngừ không lỡ bắn. Bế Văn Đàn liền quát lớn: "Bác Hồ dạy: Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu làm nô lệ! Đồng chí bắn đi, vì Tổ quốc, vì nhân dân!".

Lời hô đanh thép ấy đã truyền thêm sức mạnh phi thường cho người đồng đội. Khẩu trung liên đặt trên vai Bế Văn Đàn nhả đạn liên hồi, quạt thẳng vào đội hình quân Pháp đang tràn lên. Mỗi đợt giật của súng rung chuyển cả thân thể người chiến sĩ trẻ, nhưng ông vẫn đứng vững như một cột sắt, giữ cho tầm bắn được chính xác. Đợt tiến công của địch bị đập tan hoàn toàn, hàng chục tên giặc bị tiêu diệt tại chỗ.

Tuy nhiên, trong lúc giữ giá súng cho đồng đội chiến đấu, Bế Văn Đàn đã bị trúng nhiều vết đạn của kẻ thù. Ông anh dũng hy sinh ngay tại trận địa Mường Pồn vào ngày 12 tháng 12 năm 1953, khi mới tròn 22 tuổi, tay vẫn giữ chặt giá súng trên vai.

Sự hy sinh lẫm liệt của Bế Văn Đàn đã trở thành ngọn lửa bùng cháy, thôi thúc toàn đơn vị sục sôi khí thế tiến công, dũng cảm đánh bật mọi đợt phản công của địch và bảo vệ vững chắc trận địa Mường Pồn.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Bế Văn Đàn đã được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân Quân công hạng Nhất. Hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng Bế Văn Đàn đã đi vào thơ ca, nhạc họa, trở thành một biểu tượng trường tồn cho lòng dũng cảm, tình đồng đội thiêng liêng và chí khí quật cường của Quân đội Nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.