Bế Văn Đàn trên dốc Pha Đin

Cuối năm 1953, những đoàn quân từ nhiều hướng bắt đầu hành quân lên Tây Bắc. Con đường qua dốc Pha Đin trở thành một trong những tuyến đường quan trọng đưa bộ đội, dân công và hàng hóa tiến về chiến trường Điện Biên Phủ.

Trong dòng người ấy có người lính trẻ Bế Văn Đàn, quê Cao Bằng.

Khi ấy, anh mới ngoài hai mươi tuổi.

Dốc Pha Đin nổi tiếng bởi địa hình hiểm trở. Đường núi quanh co, nhiều đoạn men theo sườn cao, một bên là vách núi, một bên là vực sâu. Những ngày mùa đông, sương phủ dày khiến con đường càng khó đi.

Đoàn quân hành quân từ sáng sớm.

Trời còn chưa sáng rõ, những bóng người đã nối nhau thành hàng dài.

Tiếng dép cao su chạm vào đất đá.

Tiếng ba lô va vào nhau.

Tiếng cán bộ nhắc giữ đội hình.

Bế Văn Đàn đi giữa những người lính trong đại đội.

Anh mang ba lô như mọi người, bước đều theo nhịp hành quân.

Một chiến sĩ trẻ đi phía sau bắt đầu thở dốc.

Bế Văn Đàn quay lại:

– Mệt à?

– Em vẫn đi được.

– Đừng cố quá. Đi đều chân thôi.

Người chiến sĩ trẻ gật đầu.

Bế Văn Đàn giảm bước một chút để người phía sau dễ theo kịp.

Con đường càng lên cao càng dốc.

Có đoạn đoàn quân phải đi sát vào vách núi. Mỗi người đều cẩn thận bước từng bước.

Một chiến sĩ nhìn lên phía trước:

– Không biết còn bao lâu nữa mới hết dốc.

Bế Văn Đàn cười:

– Cứ lên đến đỉnh rồi sẽ biết.

Mọi người bật cười.

Giữa một cuộc hành quân dài, đôi khi một câu nói giản dị cũng giúp người lính quên đi mệt mỏi.

Đến gần trưa, đơn vị dừng lại nghỉ.

Những người lính ngồi bên đường, người uống nước, người tháo dép kiểm tra chân.

Bế Văn Đàn lấy bi đông đưa cho một đồng đội.

– Uống đi.

– Anh uống trước đi.

– Tôi còn.

Người đồng đội nhận lấy.

Ở phía xa, những đoàn dân công vẫn đang nối nhau đi trên con đường núi.

Có người gánh hàng.

Có người đẩy xe.

Có người mang những vật dụng phục vụ chiến dịch.

Tất cả đều hướng về Tây Bắc.

Bế Văn Đàn nhìn dòng người ấy rất lâu.

Một đồng đội hỏi:

– Anh nghĩ gì?

Anh đáp:

– Nhiều người đang cùng đi về một hướng.

Câu nói đơn giản nhưng phản ánh đúng không khí của những ngày ấy.

Cả một lực lượng lớn đang được huy động cho chiến trường.

Sau giờ nghỉ, đoàn quân lại lên đường.

Dốc Pha Đin vẫn còn phía trước.

Có đoạn đường trơn vì mưa. Một chiến sĩ trượt chân, Bế Văn Đàn đưa tay giữ lại.

– Cẩn thận.

– Cảm ơn anh.

– Đi sát vào.

Rồi anh tiếp tục bước.

Đến chiều, sương bắt đầu xuống.

Những đỉnh núi phía xa dần chìm trong màu trắng.

Người lính đi trước chỉ còn thấy bóng người phía sau.

Cán bộ nhắc:

– Giữ khoảng cách. Không được tách đội hình.

Bế Văn Đàn quay lại nhìn những người phía sau.

Ai cũng mệt.

Nhưng không ai bỏ cuộc.

Họ hiểu rằng con đường này không phải là một chuyến hành quân bình thường.

Phía trước là một chiến trường lớn đang chờ đợi.

Đêm hôm ấy, đơn vị nghỉ tạm dưới chân dốc.

Bếp lửa được nhóm lên.

Những người lính quây quanh nhau.

Một chiến sĩ hỏi Bế Văn Đàn:

– Anh đã đi qua nhiều vùng núi rồi, có thấy Pha Đin khó nhất không?

Anh lắc đầu:

– Khó thì có khó. Nhưng đi cùng nhau thì rồi cũng qua.

Người đồng đội cười:

– Anh lúc nào cũng nói thế.

Bế Văn Đàn đáp:

– Vì đúng là thế mà.

Không ai biết rằng đó là một trong những lần cuối cùng anh đi qua những con đường Tây Bắc.

Chỉ ít lâu sau, đơn vị của anh bước vào những trận chiến quyết liệt tại Mường Pồn.

Ngày 12 tháng 12 năm 1953, Bế Văn Đàn hy sinh khi làm nhiệm vụ chiến đấu.

Anh mới 22 tuổi.

Sau này, tên tuổi Bế Văn Đàn gắn liền với hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng cho đồng đội trong trận chiến tại Mường Pồn. Anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1955.

Nhưng khi nhớ về Bế Văn Đàn, bên cạnh khoảnh khắc anh dũng trong trận đánh, người ta còn có thể hình dung một người lính trẻ trên những con đường Tây Bắc.

Anh từng bước qua những con dốc dài.

Từng chia nước với đồng đội.

Từng quay lại chờ người đi sau.

Từng ngồi bên bếp lửa giữa núi rừng.

Và từng cùng hàng nghìn người lính tiến về một chiến trường mà lịch sử sau này gọi tên là Điện Biên Phủ.

Dốc Pha Đin hôm nay đã có những con đường mới.

Nhưng trong ký ức về cuộc hành quân năm xưa, hình ảnh những người lính trẻ vẫn hiện lên giữa màn sương núi.

Trong đó có một người lính Tày quê Cao Bằng.

Bế Văn Đàn.

Anh đi trên con dốc như bao người lính khác.

Không biết rằng chỉ vài tháng sau, tên tuổi mình sẽ trở thành một phần của lịch sử.

Không biết rằng tuổi trẻ của mình sẽ nằm lại nơi chiến trường.

Anh chỉ biết một điều rất giản dị:

Phía trước là nhiệm vụ, bên cạnh là đồng đội, và con đường dù dốc đến đâu cũng phải tiếp tục bước.