Bế Văn Đàn và cuốn sổ tay nhỏ

Bế Văn Đàn và cuốn sổ tay nhỏ

Cuốn sổ không lớn, chỉ vừa lòng bàn tay. Bìa đã sờn, mép giấy quăn lại vì mưa rừng và những chặng hành quân dài. Trong đó không có những dòng chữ cầu kỳ, chủ yếu là những ghi chép ngắn về công việc, đồng đội và những điều anh cần nhớ.

Những dòng ghi chép ấy cho thấy ở Bế Văn Đàn không chỉ có lòng dũng cảm của một người lính, mà còn có sự cẩn trọng và tình cảm sâu sắc với đồng đội.

Những dòng chữ giữa núi rừng

Trong những ngày đơn vị hành quân qua vùng núi phía Bắc, Bế Văn Đàn thường tranh thủ lúc nghỉ để ghi lại vài điều vào sổ.

Có khi đó là tên một người bạn vừa gặp.

Có khi là một địa danh cần nhớ.

Có khi chỉ là một câu nhắc nhở rất giản dị:

“Việc của đơn vị phải đặt lên trước.”

Cuốn sổ theo anh qua những con đường núi, qua những đêm nghỉ bên bếp lửa và những ngày hành quân vất vả.

Anh không coi đó là vật quý giá riêng cho mình. Anh coi nó như một người bạn nhỏ giúp mình không quên những điều quan trọng.

Nhớ đồng đội

Một trang sổ được người đồng đội nhớ mãi là trang anh ghi tên những chiến sĩ trong đơn vị.

Bế Văn Đàn vốn là người sống gần gũi với anh em. Anh thường quan tâm đến những chiến sĩ mới, nhắc người này giữ sức, người kia giữ gìn trang bị.

Có người mệt sau một chặng đường dài, anh sẵn sàng chia sẻ phần việc.

Có người nhớ nhà, anh ngồi bên cạnh động viên.

Những điều ấy có thể rất nhỏ, nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, sự quan tâm của một người đồng đội đôi khi là nguồn động viên lớn lao.

Cuốn sổ trong những ngày gian khổ

Càng về sau, chiến tranh càng khốc liệt. Đơn vị phải hành quân liên tục, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn.

Cuốn sổ cũng vì thế mà ngày một cũ.

Có trang bị nhòe vì nước mưa. Có trang dính đất. Có chỗ chữ viết vội đến mức chỉ người viết mới hiểu được.

Nhưng Bế Văn Đàn vẫn giữ nó.

Anh từng nói với đồng đội rằng người lính phải nhớ những việc mình đã nhận, nhớ những người đang cùng mình chiến đấu và nhớ mình đang chiến đấu vì điều gì.

Đó cũng là cách anh giữ cho mình một điểm tựa tinh thần giữa những ngày gian khổ.

Người lính và những điều bình dị

Người ta thường nhớ đến Bế Văn Đàn qua hình ảnh người chiến sĩ đã lấy vai làm giá súng trong trận chiến ở Điện Biên Phủ.

Đó là khoảnh khắc thể hiện lòng dũng cảm phi thường của anh.

Nhưng phía sau người anh hùng ấy vẫn là một chàng trai rất trẻ.

Anh có đồng đội để thương nhớ, có quê hương để mong về, có những điều bình dị muốn ghi lại trong cuốn sổ nhỏ.

Chính những điều bình dị ấy khiến hình ảnh người anh hùng trở nên gần gũi hơn.

Cuốn sổ và ký ức

Sau này, khi nhắc đến Bế Văn Đàn, người đồng đội cũ nói rằng anh không nhớ rõ cuốn sổ ấy còn lại được bao nhiêu trang.

Nhưng ông nhớ rất rõ hình ảnh Bế Văn Đàn ngồi bên bếp lửa, cúi xuống viết vài dòng dưới ánh sáng yếu ớt.

Ngoài kia là núi rừng Điện Biên.

Trong lán là những người lính trẻ.

Và trên trang giấy nhỏ là những suy nghĩ của một người thanh niên đang sống những năm tháng đẹp nhất của đời mình cho đất nước.

Cuốn sổ có thể nhỏ, nhưng những điều được gửi gắm trong đó lại không nhỏ.

Nó chứa ký ức về đồng đội, trách nhiệm của người lính và tình yêu quê hương.

Lời nhắc từ một cuốn sổ

Ngày nay, những trang giấy như thế có thể đã không còn nguyên vẹn. Nhưng câu chuyện về chúng vẫn nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được làm nên bởi những chiến công lớn.

Lịch sử còn được làm nên từ những việc rất nhỏ: một người lính giữ lời hứa, một người đồng đội chia sẻ phần cơm, một dòng chữ ghi lại tên bạn mình và một cuốn sổ được giữ gìn giữa những tháng ngày gian khổ.

Bế Văn Đàn đã trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp.

Và nếu hình ảnh anh lấy vai làm giá súng là biểu tượng của lòng dũng cảm, thì cuốn sổ tay nhỏ gợi nhắc về một Bế Văn Đàn rất đời thường: một người lính trẻ biết suy nghĩ, biết yêu thương đồng đội và luôn ý thức về trách nhiệm của mình.

Một cuốn sổ nhỏ có thể đã phai màu theo thời gian.

Nhưng ký ức về người chiến sĩ trẻ ấy thì vẫn còn nguyên trong lịch sử dân tộc.