Bế Văn Đàn và sự chân thành

Trong ký ức về những người lính của một thời chiến tranh, người ta thường nhớ đến những trận đánh lớn, những chiến công và những khoảnh khắc phi thường. Nhưng trước khi trở thành một biểu tượng của lòng dũng cảm, Bế Văn Đàn cũng là một người lính trẻ với một cuộc sống rất giản dị giữa đồng đội.

Bế Văn Đàn sinh năm 1931 tại Cao Bằng, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Lớn lên giữa núi rừng và đồng bào Tày, anh sớm gắn bó với phong trào cách mạng rồi trở thành chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ở đơn vị, anh không phải người thích nói về mình.

Những người từng sống và chiến đấu cùng anh nhớ về một người lính có vẻ ngoài giản dị, ít lời nhưng chân thành. Anh đối xử với đồng đội không bằng những câu nói lớn lao mà bằng những việc rất nhỏ.

Một buổi chiều, sau một chặng hành quân dài, đơn vị dừng chân bên một con suối. Mọi người tranh thủ nghỉ ngơi. Người thì tháo ba lô, người rửa mặt, người kiểm tra lại đôi dép đã mòn.

Một chiến sĩ trẻ ngồi bên đường, loay hoay với chiếc quai ba lô bị tuột.

Bế Văn Đàn đi ngang qua, thấy vậy liền dừng lại.

– Để tôi buộc lại cho.

Người chiến sĩ trẻ ngại ngùng:

– Em tự làm được mà.

Bế Văn Đàn cười:

– Đường còn dài. Buộc cho chắc để khỏi mất thời gian.

Anh ngồi xuống, chỉnh lại dây rồi đưa chiếc ba lô cho người bạn.

Chỉ một việc nhỏ.

Nhưng người chiến sĩ trẻ nhớ mãi.

Đêm ấy, bên bếp lửa, mọi người kể chuyện quê nhà. Có người quê miền xuôi nhớ cánh đồng, người quê miền biển nhớ tiếng sóng. Bế Văn Đàn ngồi nghe, thỉnh thoảng mới góp một câu.

Một đồng đội hỏi:

– Quê anh Cao Bằng chắc đẹp lắm?

Anh mỉm cười:

– Đẹp. Có núi, có suối, có những bản làng nằm giữa thung lũng.

– Anh nhớ quê không?

Bế Văn Đàn nhìn ngọn lửa:

– Nhớ chứ. Nhưng đã đi bộ đội thì phải hoàn thành nhiệm vụ trước.

Câu nói ấy không có vẻ gì đặc biệt.

Nhưng nó cho thấy sự chân thành của một người lính với quê hương và nhiệm vụ.

Anh nhớ nhà nhưng không để nỗi nhớ làm mình quên trách nhiệm.

Anh thương đồng đội nhưng không biến tình cảm thành những lời nói khoa trương.

Anh chỉ âm thầm làm những điều mình cho là đúng.

Có lần, một chiến sĩ trong đơn vị bị mệt sau một ngày hành quân. Bế Văn Đàn đi phía trước nhưng nhận ra người đồng đội không theo kịp.

Anh dừng lại.

– Mệt à?

– Em vẫn đi được.

– Vậy đi chậm thôi.

Anh không thúc giục.

Hai người đi sau đội hình một đoạn rồi mới bắt kịp mọi người.

Người chiến sĩ trẻ nói:

– Em làm anh chậm lại.

Bế Văn Đàn đáp:

– Cùng đơn vị thì chờ nhau một chút có sao đâu.

Đó cũng là cách anh đối xử với đồng đội.

Không phô trương.

Không lên giọng.

Chỉ chân thành.

Những tháng ngày sau đó, chiến tranh ngày càng khốc liệt. Đơn vị phải hành quân liên tục, chuẩn bị cho những nhiệm vụ lớn trên chiến trường Tây Bắc.

Bế Văn Đàn vẫn giữ nếp sống ấy.

Khi có việc chung, anh làm trước.

Khi đồng đội gặp khó khăn, anh giúp trong khả năng của mình.

Khi được giao nhiệm vụ, anh nghiêm túc thực hiện.

Anh không bao giờ nghĩ rằng những hành động nhỏ ấy sẽ được người khác ghi nhớ.

Đối với anh, đó chỉ là cách những người lính sống với nhau.

Cuối năm 1953, đơn vị của Bế Văn Đàn tham gia chiến đấu ở khu vực Mường Pồn.

Trận đánh diễn ra rất quyết liệt.

Trong lúc tình thế cấp bách, một khẩu trung liên của đơn vị cần có điểm tựa để tiếp tục chiến đấu. Bế Văn Đàn đã dùng thân mình làm giá súng cho đồng đội.

Hành động ấy về sau trở thành biểu tượng nổi tiếng của lòng dũng cảm.

Nhưng nếu chỉ nhớ đến khoảnh khắc ấy, người ta có thể quên rằng trước đó anh đã có cả một quãng đời sống cùng đồng đội bằng sự chân thành.

Người anh hùng trong khoảnh khắc quyết định cũng chính là người chiến sĩ từng dừng lại bên đường để buộc giúp chiếc ba lô cho bạn, từng chờ một đồng đội mệt bước, từng ngồi bên bếp lửa nghe chuyện quê nhà.

Những việc bình dị ấy không tạo nên tiếng vang.

Nhưng chúng tạo nên niềm tin.

Và niềm tin giữa những người lính chính là thứ giúp họ đứng cạnh nhau trong những giờ phút khó khăn nhất.

Ngày 12 tháng 12 năm 1953, Bế Văn Đàn hy sinh tại Mường Pồn khi mới 22 tuổi.

Sau khi anh hy sinh, đồng đội không chỉ nhớ đến hành động anh dũng trong trận đánh.

Họ nhớ đến một người bạn.

Một người lính quê Cao Bằng.

Một người con của đồng bào Tày.

Một người ít nói nhưng sống thật lòng.

Năm 1955, Bế Văn Đàn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi anh trở thành một phần của lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Nhưng trong những câu chuyện về anh, bên cạnh hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình làm giá súng, còn có một Bế Văn Đàn rất đời thường.

Anh biết nhớ quê.

Biết thương đồng đội.

Biết mệt sau những chặng đường dài.

Biết cười bên bếp lửa.

Và biết đưa tay giúp một người bạn khi người ấy cần.

Chính sự chân thành ấy khiến hình ảnh Bế Văn Đàn trở nên gần gũi hơn.

Người ta có thể kính phục một người anh hùng vì hành động phi thường.

Nhưng người ta yêu quý một người đồng đội vì những điều bình dị mà người ấy đã làm trong những ngày cùng nhau chia sẻ gian khổ.

Bế Văn Đàn đã sống những năm tháng tuổi trẻ của mình như thế.

Không ồn ào.

Không tìm kiếm sự ghi nhận.

Chỉ cố gắng làm trọn phần việc của một người lính và sống tử tế với những người bên cạnh.

Đến khi hy sinh, anh để lại một cái tên lớn trong lịch sử.

Nhưng với những người từng biết anh, có lẽ Bế Văn Đàn trước hết vẫn là một người đồng đội chân thành.

Một người mà giữa những ngày chiến tranh khắc nghiệt, chỉ cần nhìn thấy anh bên cạnh cũng đủ khiến người khác cảm thấy mình không đơn độc.