.Bên bờ Kiến Giang có làng Quảng Xá

Bên bờ Kiến Giang có làng Quảng Xá

Làng Quảng Xá (xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình) nằm bên bờ Kiến Giang xanh trong, yên bình và thơ mộng. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, làng Quảng Xá nhiều lần bị địch càn quét, đánh phá, song dân quân, du kích và nhân dân trong làng đã tổ chức đánh trả, lập nhiều chiến công xuất sắc.

Tấm tình của Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Ông Dương Viết Thủ, 87 tuổi, là một nhà giáo về hưu sống ở làng và từng chứng kiến nhiều trận chiến đấu của nhân dân làng Quảng Xá. Ông cho biết, làng Quảng Xá có 21 cán bộ tiền khởi nghĩa, 21 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, 114 liệt sĩ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược...“Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, mặc dù tôi còn bé nhưng đã trực tiếp chứng kiến nhiều sự kiện của làng Quảng Xá. Sau này, được tiếp cận nhiều tư liệu, tôi càng thêm tự hào về những chiến công trong giai đoạn này của làng. Khi ấy, thực hiện chỉ đạo của Huyện ủy, Ủy ban Kháng chiến hành chính huyện Quảng Ninh, làng Quảng Xá thành lập lực lượng dân quân, du kích; tổ chức mua sắm, rèn đúc vũ khí, hằng ngày hăng say huấn luyện võ thuật, kỹ thuật chiến đấu. Nhân dân Quảng Xá đã xây dựng phòng tuyến theo hình thức chiến lũy khép kín với hệ thống hầm hào dài hơn 2km, cùng các ụ chiến đấu được bố trí ở những vị trí chốt chặn hiểm yếu xung quanh làng. Người dân tích cực đóng góp ủng hộ “Quỹ Đảm phụ quốc phòng”, “Quỹ Độc lập”, nộp lên huyện để mua sắm vũ khí, dự trữ quân lương. Các phương án sơ tán, xây dựng tuyến phòng thủ, triển khai những tuyến giao thông liên lạc được lên kế hoạch và chuẩn bị kỹ lưỡng...Ông Dương Viết Thủ kể về những năm tháng hào hùng trong kháng chiến chống thực dân Pháp của quân và dân Quảng Xá. Ngày 27-3-1947, thực dân Pháp đổ bộ vào Đồng Hới, chính thức đánh chiếm Quảng Bình. Sau đó, chúng tập trung lực lượng, phương tiện đánh chiếm các xã Tân Ninh, An Ninh (huyện Quảng Ninh). Mở đầu cuộc hành quân, Pháp đưa quân đổ bộ vào làng Quảng Xá hòng tiêu diệt một trong 3 trung tâm cách mạng của huyện, gây hoang mang và uy hiếp tinh thần cách mạng của dân chúng vùng tả ngạn sông Kiến Giang. Khi cánh quân Pháp vừa đến đầu làng thì toàn dân đồng loạt đánh trống, khua mõ, phèng la, nổ súng, khiến quân địch phải dè chừng, rút lui.Đầu tháng 4-1947, quân Pháp tăng cường thêm lực lượng, hành quân trên 3 chiếc ca nô lớn, đổ bộ 3 mũi theo đường sông để tiến đánh làng Quảng Xá lần thứ hai. Phát hiện địch đổ bộ, dân quân, du kích Quảng Xá nhanh chóng vào vị trí chiến đấu theo phương án bố trí dọc bờ sông và các trục đường chính. Do trình độ tổ chức lực lượng, chỉ huy còn non kém, vũ khí, trang bị thô sơ nên quân và dân Quảng Xá đã không ngăn nổi bước tiến của địch. Quân Pháp nhanh chóng tràn vào làng, thực hiện chính sách “đốt sạch, giết sạch, phá sạch”. Chỉ trong một buổi chiều, chúng đã tàn sát 80 người, trong đó có 41 chiến sĩ dân quân, du kích của làng. Anh trai tôi, cụ Dương Viết Thưa (sinh năm 1920), cũng hy sinh trong trận đánh này, sau được công nhận là liệt sĩ thời kỳ chống Pháp”, ông Dương Viết Thủ kể. Đài ghi nhớ công ơn những người đã chiến đấu, hy sinh vì quê hương, Tổ quốc làng Quảng Xá.Trận chiến đấu không cân sức của quân và dân làng Quảng Xá dẫu chịu nhiều tổn thất nhưng tinh thần anh dũng chiến đấu, hy sinh, quyết một phen sống mái với quân thù để bảo vệ quê hương mãi là mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh cách mạng của nhân dân Quảng Bình.Từ những bài học kinh nghiệm rút ra sau trận chiến đấu đã giúp dân quân, du kích làng Quảng Xá phối hợp với LLVT huyện cùng cán bộ, chiến sĩ Đại đội 2, Tiểu đoàn 274, Trung đoàn 18 (nay thuộc Sư đoàn 325, Quân đoàn 12) tổ chức chiến đấu và đánh trả thắng lợi đợt tiến công của quân Pháp vào ngày 16-7-1949. Trong trận đánh này, bộ đội, dân quân, du kích Quảng Xá đã tiêu diệt và bắt sống hàng chục tên địch, trong đó có 3 binh lính Pháp, thu giữ 5 khẩu súng các loại. Trận thắng đã góp phần cổ vũ phong trào cách mạng của nhân dân, đưa cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở các huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy nói riêng, tỉnh Quảng Bình nói chung lên một bước mới, tiến đến giành thắng lợi hoàn toàn.

Bài và ảnh: TRẦN MINH TÚ

- Đài ghi nhớ công ơn những người đã chiến đấu, hy sinh vì quê hương, Tổ quốc làng Quảng Xá.

Tag(s): Quảng XáQuảng BìnhDương Viết Thủ