BẾN CỦI – TỪ GIỮ CĂN CỨ ĐẾN GIÀNH CHỦ QUÊ HƯƠNG

Lịch sử Bến Củi trong kháng chiến không phải là những sự kiện rời rạc, mà là một quá trình phát triển có quy luật – từ giữ vững căn cứ, đấu tranh chính trị, đến chủ động tiến công và đi đến giải phóng hoàn toàn.

Bước ngoặt đầu tiên bắt đầu từ năm 1951, khi huyện căn cứ Dương Minh Châu được thành lập. Từ đây, vùng đất Bến Củi trở thành một phần quan trọng trong hệ thống căn cứ cách mạng miền Đông Nam Bộ. Không chỉ là nơi đứng chân của lực lượng, đây còn là “lá chắn” bảo vệ Trung ương Cục và Bộ Tư lệnh Nam Bộ. Chính vai trò này đã đặt Bến Củi vào vị trí đối đầu trực diện với các cuộc đánh phá của thực dân Pháp.

Chỉ một năm sau, thử thách lớn đầu tiên xuất hiện. Cuối năm 1952, thực dân Pháp mở cuộc càn quy mô lớn với lực lượng lên đến 20 tiểu đoàn, có đầy đủ xe tăng, máy bay và pháo binh, với mục tiêu tiêu diệt căn cứ. Trước một đối thủ vượt trội về hỏa lực, quân và dân Bến Củi không chọn đối đầu trực diện mà vận dụng linh hoạt chiến thuật chiến tranh nhân dân. Họ bám sát, phục kích, đánh nhỏ lẻ, tiêu hao sinh lực địch. Sau nhiều ngày sa lầy, quân Pháp buộc phải rút lui với tổn thất nặng nề.

Chiến thắng này không chỉ giữ được căn cứ, mà còn tạo tiền đề quan trọng: chứng minh rằng lực lượng cách mạng hoàn toàn có thể đứng vững trước những cuộc tấn công lớn nếu biết phát huy sức mạnh của nhân dân.

Từ thế “giữ”, cách mạng Bến Củi bắt đầu chuyển sang “đấu tranh chủ động” trên mặt trận chính trị. Điều đó thể hiện rõ trong sự kiện năm 1954. Khi ông Nữ và ông Ký Thiệp bị bắt nhằm đàn áp phong trào, công nhân Làng 2 đã không lùi bước mà tổ chức đình công quy mô lớn, kéo dài suốt một tháng.

Điều đáng chú ý là: đây không chỉ là phản ứng tự phát, mà là kết quả của quá trình giác ngộ và tổ chức. Từ chỗ bị bóc lột, công nhân đã biết đoàn kết, biết gây áp lực, buộc chủ đồn điền phải nhượng bộ.

Sự kiện này đánh dấu bước chuyển rất quan trọng: lực lượng quần chúng không còn chỉ hỗ trợ, mà đã trở thành một lực lượng trực tiếp tạo ra sức ép cách mạng.

Sau khi có được nền tảng quần chúng và kinh nghiệm đấu tranh, cách mạng Bến Củi bước sang giai đoạn mới – chủ động tiến công vũ trang. Đỉnh điểm là trận đánh sân bay Bến Củi ngày 01/5/1957.

Đây không chỉ là một trận đánh đơn lẻ, mà là bước phát triển logic của cả quá trình trước đó. Từ việc giữ căn cứ, xây dựng lực lượng, đến khi đủ điều kiện, ta chuyển sang tấn công mục tiêu quan trọng của địch.

Chỉ trong 40 phút, trận đánh đã kết thúc với thắng lợi lớn, thu được vũ khí, tài chính và tạo tiếng vang mạnh mẽ. Quan trọng hơn, nó đánh dấu sự trưởng thành của lực lượng vũ trang tại chỗ, mở ra khả năng tự chủ trong chiến đấu.

Từ đây, thế trận ở Bến Củi dần thay đổi. Ta không còn chỉ phòng thủ mà bắt đầu kiểm soát địa bàn. Sự tích lũy lực lượng qua nhiều năm đã dẫn đến bước ngoặt tiếp theo vào năm 1965.

Tháng 10 năm 1965, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy Tây Ninh, lực lượng cách mạng tiến hành giải phóng Bến Củi. Đây là kết quả tất yếu của cả một quá trình dài chuẩn bị: từ xây dựng cơ sở, phát triển lực lượng đến làm chủ thế trận.

Khi thời cơ đến, địch không còn đủ sức giữ địa bàn. Bến Củi được giải phóng, trở thành vùng căn cứ vững chắc, tạo ra vành đai an toàn cho toàn khu vực.

Tuy nhiên, thắng lợi này không phải là kết thúc, mà là bước chuyển sang giai đoạn cao hơn – tham gia vào cuộc tổng tiến công chung của toàn miền Nam.

Đỉnh cao của toàn bộ quá trình ấy là mùa xuân năm 1975. Khi chiến dịch tổng tiến công diễn ra trên toàn chiến trường, Bến Củi nhanh chóng được giải phóng hoàn toàn vào ngày 13/3/1975.

Điều này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình phát triển liên tục suốt hơn 20 năm: từ giữ căn cứ, xây dựng lực lượng, đấu tranh chính trị, tiến công vũ trang, đến làm chủ hoàn toàn địa bàn.

Nhìn lại, có thể thấy rõ một quy luật xuyên suốt:

Cách mạng ở Bến Củi không thắng bằng một trận đánh, mà thắng bằng cả một quá trình tích lũy bền bỉ, trong đó mỗi sự kiện đều là mắt xích không thể tách rời.

Từ năm 1951 đến 1975, đó là hành trình của một vùng đất đi từ bị kìm kẹp đến làm chủ, từ phòng thủ đến tiến công, từ tồn tại đến chiến thắng.

Và chính dòng chảy ấy đã làm nên một Bến Củi anh hùng.