Bến đò

Bến phà Long Đại nằm trên tuyến đường 15 - huyết mạch nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam, mở lối sang Lào.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, nơi đây được mệnh danh là “chảo hứng bom” khi hàng vạn tấn bom Mỹ dội xuống nhằm cắt đứt mạch máu vận tải. Nhưng bất chấp mưa bom, bão đạn, từng đoàn người vẫn bám sông, giữ cho lương thực, vũ khí và niềm tin chiến thắng ngày đêm xuôi dọc Trường Sơn.

Ông Nguyễn Văn Phúng, 84 tuổi, cựu chiến binh quê ở Thái Bình, nhớ lại: "Đầu năm 1971, Bến phà 2 được mở cách Bến phà 1 khoảng 500 mét. Đại đội Thanh niên xung phong 130 chúng tôi được điều động trực chiến cùng bộ đội công binh. Phà phải thông suốt bằng mọi giá. Bom rơi liên tục. Sợ hãi có, nhưng không ai lùi bước. Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể ngừng chảy."

Nhật ký “Tiếng hát Trường Sơn” của liệt sỹ Bùi Năng Đắc - một trong 16 thanh niên xung phong hy sinh - ghi lại những ngày gian khổ và khát vọng cống hiến tuổi trẻ cho Tổ quốc: “Đoàn hỏa tuyến chúng ta chiến đấu. Mở đường đi uống máu quân thù. Những ngày nắng lửa trời Thu, đoàn quân hỏa tuyến thắng thù lập công” (26/8/1971). Giữa bom đạn mịt mù, anh còn viết thơ lãng mạn khi gặp người con gái đồng hương: “Lên Trường Sơn xẻ núi mở đường. Gặp em con gái quê hương. Tóc xanh phảng phất mùi hương ruộng đồng… Ôi nụ cười tô thắm tình duyên” (10/11/1971).

Những dòng nhật ký vừa thấm đẫm tình yêu, vừa ghi dấu tinh thần dũng cảm và khát vọng sống, cống hiến của tuổi trẻ.

Trưa 19/9/1972, Bến phà 2 Long Đại ngập khói bom. Khi Đại đội 130 đang vận chuyển hàng hóa, máy bay Mỹ phát hiện và trút bom dữ dội. Ba người hy sinh ngay trên thuyền, 12 người khác ngã xuống ở bến phà và trong hầm trú ẩn. Bến phà biến thành hố bom loang lổ. Máu hòa vào đất. Đồng đội vừa đào bới vừa khóc, nhặt từng mẩu xương, mảnh thịt lẫn bùn đất sông Long Đại.

Chỉ 4 ngày sau, trận bom tiếp theo cướp đi chiến sỹ Trần Mạnh Hà. Đại đội 130 thêm một lần đưa tiễn đồng đội trong nước mắt.

Sau hai trận bom, 16 người (7 nữ, 9 nam) quê ở Kiến Xương, Thái Bình đã vĩnh viễn nằm lại với núi sông Long Đại. Tuổi mười tám đôi mươi hóa thành bất tử giữa tọa độ lửa, hiến dâng sự sống để giữ từng chuyến phà, từng con đường Trường Sơn thông suốt.

Chị Bùi Thị Thảo, chị gái liệt sỹ Bùi Năng Đắc viết trong nhật ký ngày 20/3/1973: “Ngày 17/9/1972, tôi gửi thư cho em trai… hai ngày sau thì em hy sinh. Lòng tôi đau xé, toàn gia đình bàng hoàng. Tất cả đều hy vọng ngày em trở về… nhưng khát vọng ấy mãi không thực hiện được”. Nỗi đau ấy là nỗi đau chung của biết bao người mẹ, người chị, người thân trong thời kỳ chiến tranh.

Cựu chiến binh Nguyễn Văn Phúng ngấn lệ nói: "Đồng đội tôi ngã xuống, để giữ cho những chuyến phà không đứt mạch, cho đường Trường Sơn không gãy khúc. Sự hy sinh ấy, đến giờ nghĩ lại vẫn quặn thắt lòng."