Bến Đò Cuối Cùng

Tựa đề: Bến Đò Cuối Cùng

Năm 1971, bến đò nhỏ ở cuối làng vẫn hoạt động mỗi ngày. Con đò gỗ cũ kỹ, mái che vá víu bằng tấm bạt xanh, cứ chở người qua lại hai bờ sông như một vòng lặp không dứt.

Người lái đò là ông Lâm.

Ông đã chèo đò hơn hai mươi năm, quen từng dòng nước, từng khúc xoáy, từng cơn gió đổi chiều. Ông ít nói, chỉ cần nhìn nước là biết hôm nay có yên hay không.

Bên bến, có một cậu bé tên Đạt hay ngồi nhìn đò qua sông. Cậu không đi đâu nhiều, chỉ thích nhìn con đò sang rồi lại sang, như thể nó mang theo cả thế giới bên kia.

“Mỗi ngày nó có mệt không ông?” Đạt hỏi một lần.

Ông Lâm đáp:
“Đò không mệt. Người chèo mới mệt.”

Câu trả lời ấy làm Đạt nghĩ rất lâu.

Năm 1972, chiến sự khiến nhiều người phải sơ tán qua sông. Bến đò trở nên đông hơn, nhưng cũng nặng nề hơn. Không còn tiếng nói cười, chỉ còn những bước chân vội và ánh mắt lo lắng.

Một buổi chiều, khi sông nổi gió mạnh, con đò đang giữa dòng thì có tiếng nổ xa vọng lại. Nước rung lên, sóng đập vào mạn thuyền.

Đạt đứng trên bờ, nhìn mà không dám thở.

Ông Lâm vẫn giữ tay chèo, gương mặt bình tĩnh đến lạ.

“Ngồi yên!” ông gọi lớn.

Con đò lắc mạnh, nhưng vẫn đi tiếp.

Khi cập bờ, mọi người thở phào. Không ai nói gì nhiều, chỉ lặng lẽ bước lên bờ như vừa đi qua một ranh giới không tên.

Từ hôm đó, Đạt bắt đầu phụ ông Lâm ở bến đò.

Cậu học cách giữ dây, cách kéo đò, cách nhìn dòng nước.

“Nhìn nước phải kiên nhẫn,” ông Lâm dặn. “Nó không bao giờ vội, nhưng cũng không bao giờ đứng lại.”

Đạt gật đầu, dù chưa hiểu hết.

Năm 1974, sức khỏe ông Lâm yếu dần. Những chuyến đò dài trở nên khó khăn hơn. Đạt bắt đầu thay ông chèo nhiều hơn.

Một chiều, khi trời mờ sương, ông Lâm gọi Đạt lại.

“Nếu một ngày ông không chèo nữa,” ông nói, “con có chèo tiếp không?”

Đạt im lặng.

Rồi cậu đáp:
“Con chèo. Vì không có ai qua sông được nếu không có đò.”

Ông Lâm gật đầu, như đã chờ câu trả lời đó từ lâu.

Mùa xuân năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Người ta trở về nhiều hơn. Bến đò dần bớt nặng nề, tiếng nói cười quay lại.

Nhưng một buổi sáng, ông Lâm không ra bến nữa.

Ông nằm yên trong căn nhà nhỏ sau bến sông, như một giấc ngủ dài.

Con đò vẫn cần người chèo.

Đạt đứng rất lâu trước bến.

Rồi cậu bước xuống thuyền.

Ngày đầu tiên không có ông Lâm, con đò vẫn sang sông.

Chỉ khác là Đạt không còn nhìn dòng nước như trước nữa.

Cậu bắt đầu nhìn xa hơn—nơi bên kia bờ, nơi người ta đang chờ.

Chiều xuống, con đò cập bến.

Một người phụ nữ lớn tuổi đứng chờ.

“Cậu là người chèo mới à?” bà hỏi.

Đạt gật đầu.

Bà nhìn dòng sông một lúc, rồi nói:
“Ngày xưa, có người chèo rất giỏi. Ông ấy hay nói… sông không đưa ai đi mãi, chỉ đưa họ về thôi.”

Đạt im lặng.

Con đò lại rời bến.

Nước chảy dưới mạn thuyền, vẫn đều như bao năm trước.

Nhưng lần này, Đạt hiểu ra một điều:

Không phải ai cũng đi qua sông để rời xa.

Có người đi qua chỉ để trở về.