Bến đò Phú Mỹ – Chứng tích một thời đau thương

Trong những năm 1945 – 1947, Bến đò Phú Mỹ trở thành vùng đất nhuốm màu đau thương bởi những cuộc càn quét và thảm sát tàn bạo của thực dân Pháp. Nơi đây từng là đầu não của đồn Tây đóng tại bến đò với gần 10 tên lính Pháp được trang bị vũ khí đầy đủ. Sự khủng bố dã man của chúng khiến người dân chỉ còn hai lựa chọn: hoặc tham gia kháng chiến, hoặc phải bỏ xứ ra đi. Nhân dân Phú Mỹ đã chứng kiến biết bao tội ác man rợ mà quân Pháp gây ra. Nổi tiếng hung ác nhất là hai tên lính được người dân gọi là “Tây búa” và “Tây ngựa”. “Tây búa” lúc nào cũng mang theo một chiếc búa nhỏ như biểu tượng cho sự tàn bạo của mình, còn “Tây ngựa” thì nhanh nhẹn và độc ác không kém. Chúng thường bắt những người bị nghi có liên hệ với lực lượng kháng chiến hoặc không chịu theo lính Cao Đài rồi tra tấn, chặt đầu để thị uy. Những cái đầu người bị chúng đem cắm trên cọc tre giữa bến đò, còn thi thể thì bị xé ra treo lủng lẳng trên sạp ven sông nhằm gieo rắc nỗi kinh hoàng cho dân chúng và ghe xuồng qua lại. Có người còn bị chúng đeo đá vào cổ rồi xô xuống kinh, gọi bằng cái tên lạnh lùng là “mò tôm”. Những hành động tàn độc ấy khiến cả vùng quê chìm trong tang tóc và ám ảnh. Nhiều người yêu nước và đồng bào vô tội đã ngã xuống dưới bàn tay của giặc Pháp. Ông Nhiêu, ông Thủy là du kích bị kéo lê rồi treo cổ ngay tại bến đò; ông Tư Hơn, ông Sáu Sánh, ông Lựu, ông Bảy Phải và ông Lạc bị chặt đầu ném xác xuống kinh. Ông An là bộ đội, cha con ông Tám Tui cùng bà Thảnh thuộc Hội Phụ nữ cũng bị sát hại dã man gần chợ Phú Mỹ. Ông xếp Đinh bị chúng buộc đá vào cổ rồi đẩy xuống dòng nước lạnh. Đau thương nhất là câu chuyện về ông Tư – Công an xã. Trong một cuộc càn quét, quân Pháp bắt giam 15 người dân và du kích trên một chiếc ghe chài. Mọi người phá cửa trốn thoát, chỉ còn ông Tư bị bắt lại. Chúng chặt đầu ông, xẻ thịt rồi ép dân và ghe buôn phải mua. Dù đau đớn và căm phẫn, đồng bào vẫn lặng lẽ chuộc lại thi thể ông để bí mật chôn cất. Ngày nay, trên nền khu đồn Tây cũ, nhân dân đã dựng nên bia căm thù với những bức phù điêu tái hiện lại cảnh quân Pháp tàn sát đồng bào. Những hình ảnh đau thương ấy không chỉ là chứng tích tố cáo tội ác của thực dân xâm lược mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về sự hy sinh to lớn của cha ông trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc. Năm 1994, di tích Bia căm thù Phú Mỹ được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia, trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống yêu nước và lòng biết ơn đối với các thế hệ đã hy sinh vì Tổ quốc.