BÊN DÒNG THẠCH HÃN – KÝ ỨC KHÔNG THỂ QUÊN

Có những ký ức càng đi qua năm tháng càng trở nên sâu đậm. Với tôi, ký ức ấy gắn với Thành cổ Quảng Trị, với 81 ngày đêm mùa hè năm 1972 và đặc biệt là với dòng Thạch Hãn.

Ngày ấy, tôi chỉ là một sinh viên Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Cùng hàng vạn thanh niên miền Bắc, chúng tôi tạm gác việc học để lên đường vào chiến trường. Trung đoàn 95 thuộc Sư đoàn 325 được giao nhiệm vụ chốt giữ Thành cổ.

Quảng Trị đón chúng tôi bằng bom đạn.

Đoàn xe vừa từ miền Bắc vào đã bị địch ném bom ngạt. Chúng tôi không có mặt nạ phòng độc. Hơi ngạt khiến nhiều người ngã xuống. Giữa lúc hỗn loạn, một tiếng hô vang lên: “Chạy ra bờ sông!”

Chúng tôi dìu nhau về phía Thạch Hãn.

Xuống dòng nước, chúng tôi may mắn thoát chết.

Từ đó, Thạch Hãn trở thành một phần cuộc sống của chúng tôi. Bộ đội lấy nước sông để uống. Không có điều kiện nấu nướng, thức ăn chủ yếu là lương khô. Khi vớt được mì và gạo ăn liền trôi theo dòng nước, chúng tôi dùng ngay nước sông để ăn.

Ngày thường, Thạch Hãn có thể hiền hòa đến mức người lính bơi lội, mò cua, bắt ốc. Nhưng trong 81 ngày đêm, dòng sông ấy trở thành một chiến tuyến.

Cầu đường bộ bị phá. Người và hàng hóa muốn vào Thành cổ phải vượt sông.

Đêm xuống, từng đoàn người âm thầm đi qua. Họ mang theo ba lô, vũ khí, đạn B40, B41. Pháo sáng xé màn đêm. Bom B52 trút xuống. Pháo từ biển Cửa Việt liên tục bắn vào.

Dòng sông không còn yên bình.

Nó dậy sóng bởi bom đạn.

Nó đỏ màu máu của những người lính.

Tôi từng tham gia một chuyến ca-nô đưa thương binh về tuyến sau. Khi ấy, tôi bị mảnh M79 làm thủng mắt cá chân nhưng vẫn tỉnh táo. Nhiệm vụ của tôi là nếu có thương binh rên đau khi đi qua khu vực địch phục kích thì phải bịt miệng ngay.

Đến gần vị trí nguy hiểm, ca-nô tắt máy. Người lái chèo thật nhẹ. Tất cả im lặng.

Chuyến đi có 11 người thoát được.

Nhưng bốn đồng chí hy sinh khi đến trạm phẫu. Hai người khác hy sinh trên đường ra Bắc khi xe tải bị bom B52 đánh trúng.

Giữa những ngày tháng ấy, tôi bất ngờ gặp em trai – Đoàn Hữu Khiết. Hai anh em chỉ kịp động viên nhau. Chúng tôi hứa ít nhất một người phải trở về.

Em tôi sau đó bị thương và ra Bắc điều trị.

Nhưng chiến tranh chưa kết thúc với gia đình tôi.

Năm 1979, em tái ngũ và hy sinh tại chiến trường Campuchia.

Nhiều năm đã trôi qua. Những người lính sinh viên năm nào giờ đã già. Có người đã ra đi, có người vẫn còn sống để kể lại câu chuyện.

Còn Thạch Hãn vẫn chảy qua Quảng Trị.

Mỗi lần nhìn dòng nước, tôi lại nhớ những người đã nằm xuống.

Nhớ những chuyến vượt sông.

Nhớ tiếng pháo sáng trong đêm.

Nhớ lời hứa giữa hai anh em.

Và nhớ một thế hệ đã gửi lại tuổi trẻ của mình bên dòng sông ấy.

Thạch Hãn hôm nay bình yên.

Nhưng trong ký ức của những người từng đi qua mùa hè đỏ lửa năm 1972, dòng sông ấy mãi mãi mang theo câu chuyện về Thành cổ, về đồng đội và về những năm tháng không thể nào quên.