BẾN GIẶT ÁO LÍNH - MÀU XANH HÒA VÀO DÒNG NHẬT LỆ
Xã Hàm Ninh nằm bên tả ngạn sông Nhật Lệ, ít chịu bom đạn trực tiếp hơn bờ bên kia nhưng lại là hậu phương lớn, nơi đóng quân và nghỉ ngơi của nhiều đơn vị bộ đội trước và sau khi ra trận. Ở đây, có một "công trường" đặc biệt hoạt động mỗi chiều: Bến giặt áo lính.
Khi hoàng hôn buông xuống, nhuộm đỏ dòng sông, cũng là lúc các mẹ, các chị trong Hội Mẹ chiến sĩ xã Hàm Ninh gánh những đôi quang gánh nặng trĩu ra bến sông. Trong đó không phải là lúa gạo, mà là hàng trăm bộ quân phục của các chiến sĩ vừa trở về từ mặt trận hoặc đang dừng chân huấn luyện.
Những bộ quần áo ấy mang trên mình dấu vết của chiến tranh: lấm lem bùn đất đỏ Trường Sơn, ám khói thuốc súng đen kịt, vương vãi dầu mỡ xe tăng, và đau xót hơn cả là những vết máu khô cứng lại.
Mẹ Nguyễn Thị Mẫn, một người mẹ có ba con đi bộ đội, thường ngồi ở tảng đá quen thuộc nơi bến nước. Đôi bàn tay mẹ nhăn nheo, ngâm trong nước sông lạnh buốt, tỉ mẩn vò từng chiếc áo. Nước sông Nhật Lệ hòa với xà phòng (thứ hiếm hoi thời ấy, thường dùng quả bồ hòn thay thế) nổi bọt trắng xóa, dần chuyển sang màu nâu đỏ của đất và máu.
Các mẹ không chỉ giặt. Sau khi giặt xong, phơi khô trên những dây phơi căng giữa hai thân dừa, các mẹ lại chong đèn dầu ngồi vá áo. Từng đường kim mũi chỉ được các mẹ khâu lại cẩn thận. Chỗ rách vai do vác súng, chỗ rách đầu gối do bò trườn, hay chiếc cúc áo bị đứt... tất cả đều được bàn tay mẹ chăm chút như lo cho chính con ruột mình.
Có những lần, cầm trên tay chiếc áo rách toạc lỗ chỗ vết đạn, mẹ Mẫn bật khóc nức nở. Mẹ biết chủ nhân của chiếc áo này có thể đã bị thương, hoặc tệ hơn, đã không còn nữa. Nhưng mẹ vẫn giặt sạch, vá lại thật đẹp, xếp gọn gàng để gửi lại cho đơn vị. Mùi quần áo lính sau khi giặt không thơm mùi nước xả vải, mà thơm mùi nắng gió Hàm Ninh, thơm mùi tình thương của người mẹ.
Khi các anh bộ đội nhận lại bộ quân phục sạch sẽ, lành lặn, họ áp mặt vào áo hít hà hơi ấm quê hương. Chính những bộ áo ấy đã sưởi ấm lòng họ trong những đêm rừng lạnh giá, nhắc nhở họ rằng phía sau lưng luôn có những người mẹ Hàm Ninh đang dõi theo và chờ đợi.
