Bên mâm cơm mừng 'Tết Độc lập' với người anh hùng xã Độc Lập, nơi được Bác Hồ đặt tên xã

Sâu trong xóm Háng Chấu, xã Độc Lập (tỉnh Cao Bằng), sau những cung đường "cua tay áo" quanh co giữa núi đá vôi và những triền đồi cao trùng điệp, ngôi nhà ông Trịnh Trọng Thập hôm nay rộn tiếng cười của đoàn viên thanh niên.

Độc lập và ký ức người anh hùng

Năm nay, dịp Quốc khánh (2-9) vào đúng "pây tái" (về ngoại) của người Nùng, nên con cháu không ở nhà. Để chung vui Quốc khánh 2-9 với ông Thập, chị Đàm Thị Quy, Bí thư Đoàn xóm Háng Chấu, cùng một số đoàn viên sang phụ giúp ông làm cơm. Nguyên liệu làm cỗ tưởng nhớ Bác Hồ và những liệt sĩ, đồng đội từng cùng ông chiến đấu đều do ông trồng được, nuôi được trong vườn nhà, từ bún gạo khô, bánh chưng gù đến vịt luộc, nem rán.Bên bếp lửa đỏ hồng, chờ nồi vịt dậy mùi nấm hương, lá mắc mật, ông Thập kể chuyện về vùng đất mang tên Độc Lập. Cùng với Tự Do và Hạnh Phúc, đây là một trong ba xã được Bác Hồ đặt tên ở Cao Bằng. Quê hương ông là xã Cai Bộ trước đây, nay thuộc xã Độc Lập, vinh dự được Người gửi gắm niềm tin. 

Lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, ông sớm ý thức trách nhiệm với đất nước. Học xong lớp 7, chàng trai quê Độc Lập nhập ngũ rồi sang Lào chiến đấu. Đó là năm 1969, cũng là năm Bác Hồ qua đời.  

"Bác Hồ nói giúp bạn cũng như giúp ta. Đợt ấy nhiều thanh niên xung phong lên đường làm nghĩa vụ quốc tế, đa số là Cao Bằng, Lạng Sơn vì phù hợp với điều kiện khí hậu, rừng núi. Chúng tôi lên đường, tất cả là vì nước, vì dân" - ông Thập nhớ lại. 

Đưa mắt nhìn những tấm huân chương treo trên tường, người cựu chiến binh như sống lại những năm tháng chiến trường. Ký ức về các trận đánh vẫn còn nguyên vẹn trong ông. Trong đó có trận đánh ở Xiêng Khoảng (Lào) năm 1970, khi đơn vị bị địch bao vây. Sau những đợt oanh tạc bằng máy bay và pháo binh, bộ binh đối phương ồ ạt tràn lên điểm cao. Chờ địch tiến gần, ông cùng đồng đội nổ súng giữ vững trận địa. 

Nhờ những thành tích trong chiến đấu, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Do vết thương chiến tranh, ông trở về hậu phương tịnh dưỡng. Nhưng rồi trong một cuộc họp chính trị, nghe thông tin Đại tướng Võ Nguyên Giáp động viên: "Anh em nào còn khỏe thì lái xe", ông lại xung phong lái xe, chở đạn, vũ khí vào chiến trường.

Giữ gìn hai chữ Độc Lập cho thế hệ sau

Năm 1993, trong lần đầu tiên trở về quê đón Tết Độc lập, ông Thập nghĩ mình phải tiếp tục đóng góp cho quê hương. Sau đó ông lần lượt đảm nhiệm công việc Chủ tịch Mặt trận, Bí thư Đảng ủy. Với cương vị người đi trước, mỗi khi gặp các bạn trẻ, các lớp đoàn viên, thanh niên trong xã, ông lại nói về ý nghĩa của hai chữ Độc Lập.

Đó là truyền thống lâu đời của đồng bào vùng cao, là ông bà, cha mẹ truyền cho con cháu lẽ sống, sự tôn trọng, đạo đức bằng chính những trải nghiệm của mình; qua đó gìn giữ tình đoàn kết, tương thân tương ái.Đến ngày Quốc khánh, điều ông muốn lớp trẻ nhớ nhất là công lao của những người đi trước, đặc biệt là Bác Hồ. "Tôi luôn nói với các cháu phải phấn đấu, giữ vững nền độc lập của đất nước mình", ông nói.

Mới đây, tranh thủ cháu trai đang học biên phòng về nghỉ hè, ông tâm sự cháu phải cố gắng để được kết nạp Đảng, giữ vững tinh thần anh Bộ đội Cụ Hồ, khó khăn mấy cũng vượt qua.

"Tôi kể lúc nào cũng nghĩ đến nhiệm vụ, nghĩ đến Bác Hồ, tiếng gọi của Đảng. Trước khi vào trận chiến đấu là viết tâm thư, có đồng chí còn chích máu. Không có giấy thì viết vào giấy lương khô, thề quyết tâm đợt này phải chiến thắng" - ông Thập quả quyết.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Triệu Xuân Nho - Phó bí thư thường trực Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Độc Lập (Cao Bằng) - cho biết tên xã Độc Lập có từ năm 1954, đến nay đã hơn 70 năm. "Bà con Nhân dân xã Độc Lập rất trân trọng tên gọi này bởi nó mang ý nghĩa về độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường và tinh thần đoàn kết các dân tộc", ông Nho nói.

Theo ông Nho, so với trước đây, xã Độc Lập đã có nhiều bước phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của người dân có những chuyển biến tích cực. Quốc khánh 2-9 vì thế cũng là dịp đặc biệt với người dân nơi đây. Địa phương tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, thăm hỏi gia đình chính sách, người có công với cách mạng. 

"Dịp này, con em đi làm ăn xa có dịp trở về thăm gia đình. Nhiều gia đình quây quần bên nhau, ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng của cha ông", ông Nho nói.Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Độc Lập được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Cai Bộ, Độc Lập và Quảng Hưng, lấy tên là xã Độc Lập. Xã mới có diện tích 102km², dân số hơn 8.400 người, chủ yếu là người Tày, Nùng và Mông.

Cuộc sống dù đổi thay và phát triển, ông Nho vẫn mong Nhà nước quan tâm, đầu tư để các cơ quan làm việc tập trung tại một địa điểm, đồng thời đầu tư hạ tầng giao thông nông thôn, tạo thuận lợi cho người dân đi lại và phát triển kinh tế - xã hội.

Bữa cơm nối những thế hệ

Đảng ủy, chính quyền xã Độc Lập xác định giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ lâu dài. Vùng đất này có hơn 200 liệt sĩ cùng nhiều thương binh, bệnh binh đã cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Thời gian tới, cuốn Lịch sử Đảng bộ xã Độc Lập sẽ được đưa vào trường học, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương và niềm tự hào dân tộc cho học sinh.Ở xóm Háng Chấu, câu chuyện gìn giữ Độc Lập được ông Thập kể bằng một cách giản dị. Đó là bên bếp lửa bập bùng khói và mâm cơm đặc biệt mừng Quốc khánh. Với ông, đó cũng là một cách giữ gìn hai chữ Độc Lập. Không chỉ bằng ký ức của một thế hệ đã đi qua chiến tranh, mà bằng những câu chuyện để người trẻ trân trọng, gìn giữ thành quả cách mạng.

"Mỗi lần nghe bác Thập kể chuyện, chúng tôi hiểu hơn về ý nghĩa của Độc Lập và trách nhiệm của người trẻ trong học tập, lao động, đưa quê hương, đất nước phát triển" - chị Đàm Thị Quy chia sẻ.