Bên ngoài hỗ trợ, Khmer Đỏ trỗi dậy

Và lúc này, “cộng đồng quốc tế” đã có những bước đi “quan trọng”. Các đợt viện trợ của Trung Quốc và quốc tế được chuyển thẳng tới khu vực biên giới nhằm cứu giúp các nhóm tàn quân trên danh nghĩa là chiến dịch cứu trợ nhân đạo.

Theo tường thuật của Linda Mason và Roger Brown, những nhà nghiên cứu về các chiến dịch cứu trợ cho người tị nạn Campuchia: “Vào mùa thu năm 1979, Khmer Đỏ là nhóm nằm ở tình trạng tuyệt vọng nhất trong số những người tị nạn Campuchia tại Thái. Qua năm 1980, tình trạng (của Khmer Đỏ) nhanh chóng được cải thiện khiến các tổ chức nhân đạo đặt câu hỏi về tính hợp pháp của các chiến dịch viện trợ”.

Hai nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, Thái Lan, nước trực tiếp tổ chức các chiến dịch cứu trợ cùng với Mỹ, nước tài trợ phần lớn cho các chiến dịch này, đã yêu cầu Khmer Đỏ phải nằm trong diện được cung cấp.

Nhờ có những sự trợ giúp tích cực này, nhóm tàn quân Khmer Đỏ thoát khỏi bờ vực sụp đổ, từ vài ngàn còn sót lại lực lượng Pol Pot phát triển lại lên tới khoảng 30.000 đến 40.000 người. Theo ước tính của Richard Holbrooked trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ thời điểm này, “khoảng 20.000 đến 40.000 chiến binh Pol Pot” đã được hưởng lợi từ các chiến dịch cứu trợ, giúp cho Pol Pot hồi phục lại và gây bất ổn cho tình hình Campuchia trong suốt một thập kỉ sau.

Năm 1982, dưới sức ép của Mỹ, Trung Quốc và ASEAN, lực lượng của Sihanouk và Son Sann đã đồng ý liên minh với Khmer Đỏ để thành lập Chính phủ liên minh của Campuchia dân chủ (CGDK) với bước đi sau đó là tạo nên một “liên minh kháng chiến mới”. Lực lượng của Sihanouk và cựu bộ trưởng của ông, Son Sann, trước đó, hầu hết là được nhìn nhận là lực lượng vô dụng. Do đó, các phần tử Khmer Đỏ đóng vai trò then chốt trong các hoạt động vũ trang chống lại nhà nước Campuchia non trẻ và quân tình nguyện Việt Nam.

Để hỗ trợ tối đa cho liên minh quỷ quái mới này, Washington đã trả các hóa đơn và quân đội Thái Lan đã hỗ trợ hậu cần, còn Singapore đóng vai trò trung gian chủ chốt trong các hoạt động này. Việc hợp nhất suy cho cùng chỉ là chiêu bài thay áo, lực lượng Khmer Đỏ hầu như hoạt động độc lập với hai lực lượng còn lại và khi quân tình nguyện Việt Nam tiến hành rút quân, nòng súng của các lực lượng trên danh nghĩa liên minh lại quay qua chĩa thẳng vào đầu nhau.

Năm 2000, luật sư Campuchia bào chữa cho Ta Mok, một chỉ huy quân sự Khmer Đỏ khét tiếng bị bắt cách đây 19 năm, nói: “Tất cả những người nước ngoài liên quan phải được triệu tập tới tòa, và không có ngoại lệ nào cả. Những Madeleine Albright, Margaret Thatcher, Henry Kissinger, Jimmy Carter, Ronald Reagan và George Bush... chúng tôi sẽ mời họ đến để họ giải thích với thế giới lý do vì sao họ ủng hộ Khmer Đỏ".

Phải hơn 30 năm qua đi kể từ khi thế giới biết đến những “Cánh đồng chết” ở Campuchia thì mãi tới tháng 7.2006, một Tòa án xét xử Khmer Đỏ do Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn mới được lập.

Cựu Đại sứ Ngô Điền từng chia sẻ: “Tôi thường nói với mọi người rằng đã có một Tòa án xét xử Khmer Đỏ năm 1979 của Cộng hòa Nhân dân Campuchia, với một Đoàn Luật sư ít hơn Đoàn Luật sư bây giờ rất nhiều, với một số tiền cực kỳ li ti so với hàng trăm triệu đô la bây giờ, nhưng cả hai Tòa đều có cùng một bị cáo là chế độ diệt chủng Khmer Đỏ, và cuối cùng thì Tòa thứ hai có giỏi lắm cũng sẽ đạt được một kết luận về căn bản sẽ chỉ giống như Tòa thứ nhất mà thôi”.