Bến Nhà Rồng năm 1911: Hành trình ra đi tìm đường cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành

Đầu thế kỷ XX, đất nước Việt Nam chìm trong ách đô hộ của thực dân Pháp. Nhiều phong trào yêu nước nổ ra, từ Cần Vương đến Đông Du, Duy Tân, nhưng lần lượt thất bại. Lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước ở làng Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An, người thanh niên Nguyễn Tất Thành sớm chứng kiến cảnh nước mất nhà tan và trăn trở trước câu hỏi: con đường nào để cứu dân tộc?

Anh kính trọng các bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, nhưng không hoàn toàn tán thành cách làm của họ. Anh nhận ra rằng muốn đánh đuổi thực dân Pháp thì phải hiểu rõ chính nước Pháp và thế giới bên ngoài. Sau thời gian học ở Huế và dạy học tại trường Dục Thanh (Phan Thiết), Nguyễn Tất Thành vào Sài Gòn, quyết tâm tìm cách sang phương Tây.

Ngày 5 tháng 6 năm 1911, tại bến Nhà Rồng, anh lấy tên là Văn Ba, xin làm phụ bếp trên con tàu Amiral Latouche-Tréville của hãng Năm Sao. Công việc trên tàu vô cùng vất vả: dậy từ sáng sớm, nhóm lò, khuân than, rửa nồi, làm việc liên tục trong khoang bếp nóng bức. Khi một người bạn hỏi lấy đâu ra tiền để đi, anh giơ hai bàn tay lên và trả lời rằng sẽ làm việc để sống và để đi. Hai bàn tay trắng cùng ý chí kiên định chính là toàn bộ hành trang của anh.

Trong những năm tiếp theo, Nguyễn Tất Thành đi qua nhiều nước ở châu Âu, châu Phi, châu Mỹ. Anh làm đủ nghề: phụ bếp, quét tuyết, đốt lò, thợ ảnh… Qua đó, anh hiểu rằng ở đâu người lao động cũng bị áp bức, và chủ nghĩa đế quốc ở đâu cũng tàn bạo như nhau. Năm 1919, lấy tên Nguyễn Ái Quốc, anh gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Versailles, đòi các quyền tự do, dân chủ cho người Việt Nam.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 1920, khi Nguyễn Ái Quốc đọc bản Sơ thảo luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của Lênin. Người tìm thấy ở đó con đường giải phóng dân tộc mà mình kiếm tìm bấy lâu. Cuối năm 1920, tại Đại hội Tours, Người bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế Cộng sản và trở thành một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp.

Sau 30 năm bôn ba, ngày 28 tháng 1 năm 1941, Người trở về Tổ quốc qua cột mốc biên giới tại Pác Bó, Cao Bằng, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945.

Ngày nay, bến Nhà Rồng là Bảo tàng Hồ Chí Minh – chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, nơi lưu giữ ký ức về chuyến đi lịch sử. Hành trình ra đi từ hai bàn tay trắng của người thanh niên Nguyễn Tất Thành mãi là biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí tự lực và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam.