Bến phà Long Đại – “Tọa độ lửa” trên đường Trường Sơn

Bến phà Long Đại – “Tọa độ lửa” trên đường Trường Sơn

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Bến phà Long Đại là một điểm vượt sông quan trọng trên tuyến đường Trường Sơn. Nơi đây từng hứng chịu nhiều đợt đánh phá và ghi dấu sự hy sinh của nhiều cán bộ, chiến sĩ, thanh niên xung phong làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông.

Mạch giao thông giữa chiến trường

Trước năm 1965, phà Long Đại nằm trên Quốc lộ 15A và do Ty Giao thông vận tải tỉnh Quảng Bình quản lý. Khi chiến tranh phá hoại miền Bắc ngày càng ác liệt, bến phà được bàn giao cho lực lượng quân đội để phục vụ giao thông vận tải thời chiến.

Với vị trí trên tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam, việc giữ cho phà hoạt động có ý nghĩa quan trọng. Các lực lượng công binh, thanh niên xung phong và những đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông đã bám trụ tại đây, sửa đường, khắc phục hậu quả bom phá và tìm cách duy trì việc thông xe.

Những người giữ bến phà

Trong điều kiện chiến tranh ác liệt, công việc tại Long Đại luôn đi kèm nhiều nguy hiểm. Các đơn vị phải nhanh chóng khắc phục những đoạn đường, bến vượt bị hư hỏng để bảo đảm giao thông.

Đơn vị C16 công binh phà Long Đại thuộc Binh trạm 16, Đoàn 500 đã bám trụ ngày đêm và có thành tích trong việc bảo đảm thông xe, thông bến. Ngày 18/6/1969, đơn vị được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định phong tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Những mất mát không thể quên

Long Đại cũng là nơi ghi dấu sự hy sinh của nhiều thanh niên xung phong.

Ngày 16/6/1972, 15 thanh niên xung phong quê Nghệ An hy sinh tại khu vực bến phà. Sau đó, một lực lượng thanh niên xung phong quê Thái Bình được điều đến tiếp tục nhiệm vụ; ba tháng sau, thêm 15 người thuộc lực lượng C130 hy sinh tại đây.

Ngoài ra, di tích Bến phà II Long Đại còn gắn với nơi hy sinh của 16 thanh niên xung phong quê Kiến Xương, Thái Bình. Năm 2025, tỉnh Quảng Bình tổ chức khởi động dự án nâng cấp, tôn tạo di tích này.

Một địa chỉ đỏ trên đường Trường Sơn

Để tưởng nhớ những người đã hy sinh, Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn Bến phà Long Đại được xây dựng và hoàn thành năm 2013. Công trình nằm trên một ngọn đồi nhìn ra sông Long Đại, trở thành nơi tưởng niệm và giáo dục truyền thống.

Ngày nay, bến phà năm xưa không còn hoạt động như thời chiến. Nhưng những dấu tích còn lại vẫn kể câu chuyện về một tuyến giao thông từng giữ vai trò quan trọng trong chiến tranh và về những con người đã góp sức giữ cho tuyến đường không bị gián đoạn.

Bến phà Long Đại vì thế không chỉ là một địa danh lịch sử. Đó còn là nơi lưu giữ ký ức về những người đã làm nhiệm vụ ở phía sau chiến trường – những con người âm thầm góp phần bảo đảm giao thông và chi viện cho tiền tuyến. Qua những di tích được gìn giữ h