Bếp lửa Pờ Hồ không được tắt

Thôn Pờ Hồ – Người kể: Giàng A Mà (SN 1967)

Tôi là Giàng A Mà, người thôn Pờ Hồ, lớn lên bên bếp lửa luôn đỏ nhưng cái bụng thì thường xuyên đói. Cha tôi bảo, thời Pháp, bếp lửa chỉ để sưởi chứ không đủ nấu cơm. Người dân Pờ Hồ bị thu thuế thân từng người, kể cả người già yếu. Mỗi khi quan về bản, cả làng im lặng, trẻ con bị đuổi vào nhà. Ai thiếu thuế thì bị đánh ngay giữa sân. Có người bị trói vào cột nhà vì không có tiền nộp. Nhà tôi phải phục dịch nhà quan mỗi dịp lễ, từ quét dọn đến mổ lợn. Mẹ tôi kể có lần phải bỏ con ốm ở nhà để đi hầu việc thổ ty. Muối bị cấm bán khi dân nổi dậy, cả bản ăn nhạt nhiều tháng. Trẻ con môi nứt, mắt trũng sâu. Thuốc phiện theo chân lính Pháp vào bản, làm nhiều người quên cả nương rẫy. Có người bán cả nồi đồng để hút. Mỗi năm nhà tôi thiếu ăn tám tháng, có năm đến chín tháng. Cha tôi phải đào củ rừng về ăn qua ngày. Ông nói, sống lúc ấy không dám mơ no, chỉ mơ qua được mùa đông. Nhưng dù đói, người Pờ Hồ vẫn giữ bếp lửa. Bếp lửa là chỗ tụ họp, là nơi kể chuyện, là nơi giữ hồn bản. Cha tôi dặn, còn bếp lửa là còn người. Tôi kể lại cho con cháu để chúng hiểu rằng, bếp lửa hôm nay ấm là nhờ bao đời chịu lạnh. Đừng bao giờ để lòng mình nguội lạnh trước nỗi khổ của người khác. Phải biết thương nhau mà sống. Phải biết giữ bản làng như giữ bếp lửa. Vì khi bếp lửa tắt, người cũng dễ lạc đường.

→ Bài học cho con cháu: Sống phải biết yêu thương, đoàn kết và giữ lấy hồn bản như giữ bếp lửa gia đình.