BÍ ẨN MANG TÊN X6: KÝ SỰ VỀ "ĐIỆP VIÊN HOÀN HẢO" PHẠM XUÂN ẨN

Vỏ bọc hào nhoáng giữa Sài Gòn hoa lệ

Sài Gòn những năm 1960 - 1970 là tâm điểm của chảo lửa chiến tranh Đông Dương, nơi mạng lưới tình báo của các phe phái đan chéo nhau như mạng nhện. Giữa không khí nghẹt thở ấy, Phạm Xuân Ẩn xuất hiện như một "ông hoàng" của giới truyền thông.

Với phong thái lịch lãm của một trí thức Tây học (từng tu nghiệp báo chí tại Mỹ), đi xe Renault, dắt theo chú chó chăn cừu Đức Berger to lớn và lúc nào cũng thường trực điếu thuốc trên môi, Phạm Xuân Ẩn hiện lên là một tay chơi hào hoa, một nhà báo sắc sảo làm việc cho hãng tin Reuters và tạp chí danh tiếng Time. Khắp các vũ trường, nhà hàng sang trọng cho đến dinh thự của các tướng lĩnh chóp bu ngụy quyền và giới chức CIA, nơi nào cũng trải thảm đỏ đón ông. Người ta tìm đến ông để nghe những phân tích thời cuộc sắc lẹm.

Nhưng không một ai trong số những bộ óc sừng sỏ nhất của tình báo Mỹ - ngụy lúc bấy giờ có thể ngờ rằng: người bạn thân thiết hằng ngày nâng ly cùng họ, người nắm giữ những nguồn tin nóng hổi nhất của Dinh Độc Lập, lại chính là một tình báo viên chiến lược của Tổng cục Tình báo quân đội Bắc Việt.

Những cuộn phim tuyệt mật và vũ điệu tử thần trong bóng tối

Làm tình báo chiến lược không phải là cầm súng bắn gục kẻ thù, mà là lấy được thứ vũ khí nguy hiểm nhất: Thông tin. Ban ngày, ông là nhà báo Phạm Xuân Ẩn rạng rỡ dưới ánh đèn flash; nhưng khi màn đêm buông xuống, ông trở thành X6 – điệp viên cô độc dạo bước trên lằn ranh sinh tử.

Từ những cuộc trò chuyện tưởng chừng vô thưởng vô phạt với các tướng lĩnh Mỹ - ngụy, từ những tập tài liệu tuyệt mật được tuồn ra, Phạm Xuân Ẩn đã phân tích, tổng hợp và chụp lại bằng chiếc máy ảnh siêu nhỏ. Hàng trăm cuộn phim chứa đựng toàn bộ kế hoạch tác chiến chiến lược, sự dịch chuyển binh lực, các chiến dịch càn quét lớn như bẻ gãy chiến lược "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ" hay "Việt Nam hóa chiến tranh" của Mỹ đã được ông gửi ra mật khu.

Những cuộn phim ấy được ngụy trang tinh vi trong thân những con chim gỗ, cuốn trong đòn chả lụa hay giấu dưới nắp hầm bí mật, chuyển qua hệ thống giao liên gieo neo để đến tay Trung ương Cục miền Nam và Bộ Tổng tư lệnh ở Hà Nội. Có những tài liệu tình báo của Phạm Xuân Ẩn gửi về mang tính sống còn, nguyên vẹn đến mức Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng thốt lên: "Ta đang ở trong phòng hành quân của Mỹ"

Trái tim nhân hậu giữa tâm bão và một nhân cách vĩ đại

Điều khiến Phạm Xuân Ẩn trở thành một "huyền thoại độc nhất vô nhị" không chỉ nằm ở nghệ thuật tình báo siêu việt, mà còn ở một nhân cách đầy tính nhân văn. Ông là một người cộng sản kiên trung, tuyệt đối trung thành với lý tưởng giải phóng dân tộc, nhưng ông chưa bao giờ đánh mất đi tình người, ngay cả với những người ở bên kia chiến tuyến

Vào những ngày tháng Tư lịch sử năm 1975, khi quân giải phóng tiến sát Sài Gòn, thay vì rút vào bóng tối để đảm bảo an toàn, ông vẫn đứng ra thu xếp, cứu mạng và giúp đỡ vị bác sĩ tình báo nổi tiếng của Việt Nam Cộng hòa Trần Kim Tuyến lên máy bay di tản. Hành động ấy là minh chứng cho một trái tim bao dung, phân định rạch ròi giữa nhiệm vụ quốc gia và tình bằng hữu cá nhân. Ông đánh bại kẻ thù không phải bằng súng đạn hay sự tàn nhẫn, mà bằng trí tuệ và một tầm vóc văn hóa lớn.

Khi bức màn nhung khép lại: Huyền thoại lưu danh

Sau ngày đất nước thống nhất trọn vẹn, danh tính thực sự của nhà báo lỗi lạc Phạm Xuân Ẩn mới chính thức được công bố. Cả thế giới sững sờ. Những cựu đồng nghiệp người Mỹ của ông tại tạp chí Time, kể cả những sĩ quan CIA từng bị ông "qua mặt", ban đầu là sự ngỡ ngàng tột độ, nhưng sau đó, tất cả đều chuyển thành sự kính phục sâu sắc.

Nhà sử học Larry Berman, khi viết cuốn sách nổi tiếng Điệp viên hoàn hảo (Perfect Spy) về ông, đã thừa nhận rằng Phạm Xuân Ẩn là một nhà ái quốc vĩ đại của Việt Nam. Cuộc đời ông là một nghịch lý đẹp đẽ: Sống giữa hào quang của kẻ thù nhưng trái tim lại đập cùng nhịp đập với những người đồng chí đang chịu đựng gian khổ trong rừng sâu; kết thân với người Mỹ nhưng lại là người góp phần to lớn nhất đánh bại cuộc chiến tranh của nước Mỹ.

Năm 1976, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn đã rời cõi tạm vào năm 2006, nhưng "cú lừa ngoạn mục và thanh lịch nhất thế kỷ 20" mà ông tạo ra vẫn mãi là một trong những chương ly kỳ, hấp dẫn và đáng tự hào nhất trong cuốn biên niên sử hào hùng của dân tộc Việt Nam. Điệp viên X6 đã hòa mình vào bóng tối, để mang lại ánh sáng rực rỡ nhất cho bầu trời tự do của Tổ quốc.