Bí danh "Sao Đỏ" ra đời trong nhà tù Hỏa Lò

Nguyễn Lương Bằng, với các bí danh Sao Đỏ, Hai Nam, Triệu Vân, thường được các đồng chí cùng thời gọi bằng cái tên trìu mến "Anh Cả", sinh ngày 2 tháng 4 năm 1904 tại thôn Đông, xã Đoàn Lâm, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, trong một gia đình nghèo có truyền thống yêu nước. Giữa năm 1929, ông được Tổng bộ Thanh niên cử sang Quảng Châu, Trung Quốc hoạt động, sau đó tiếp tục đến Thượng Hải để xây dựng cơ sở cách mạng trong Việt kiều.

Ngày 1 tháng 5 năm 1931, do một người trong tổ chức tại Thượng Hải phản bội, ông bị địch bắt giữ. Thực dân Pháp đã dùng mọi nhục hình để tra tấn ông, nhưng không thể khai thác được thông tin gì. Chúng giải ông về Sài Gòn một thời gian, rồi lại đưa ra Hà Nội giam tại nhà tù Hỏa Lò. Trong tù, ông đã vận động anh em tù chính trị đấu tranh đòi cải thiện chế độ nhà tù, đồng thời tham gia thành lập chi bộ Đảng bí mật ngay trong nhà tù. Chính từ đây, cái tên "Sao Đỏ" đã ra đời, một tên gọi mà các đồng chí cùng bị giam giữ đã dành tặng cho ông.

Tháng 6 năm 1931, tòa án thực dân tại Hải Dương đã xử ông bản án phát lưu chung thân, chuyển về giam tại nhà tù Hỏa Lò. Đến tháng 12 năm 1932, ông cùng một số tù chính trị khác đã tổ chức vượt ngục thành công, trốn lên Vĩnh Yên rồi quay về huyện Thanh Miện, Hải Dương tiếp tục hoạt động cách mạng. Cuối năm 1933, ông lại bị bắt lần thứ hai khi đang đi công tác tại Bắc Giang, bị kết án khổ sai chung thân, và đến tháng 5 năm 1935 bị đày lên giam tại nhà tù Sơn La.