BÍ MẬT TRONG CHỐN RỪNG TRÀM BÁT NGÁT

Khi thực dân Pháp chiếm Định Tường (1861), Võ Duy Dương – một viên tướng giỏi võ nghệ, giỏi mưu lược – đã cùng Đốc binh Kiều chọn vùng đầm lầy Đồng Tháp Mười làm căn cứ kháng chiến. Lúc bấy giờ, Đồng Tháp Mười là một vùng "rừng thiêng nước độc", bạt ngàn tràm, đỉa, muỗi và đầm lầy hiểm hóc, người lạ đi vào dễ bị mất phương hướng và bỏ mạng.

Nhưng dưới tài trí của Thiên Hộ Dương, "vùng đất chết" ấy đã biến thành một "trận đồ bát quái" khổng lồ, một căn cứ bất khả xâm phạm. Ông cho nghĩa quân lợi dụng địa hình, đắp những con đê ngầm dưới nước, cắm chông tre giấu dưới sình lầy. Các ngả đường mòn đều được cài bẫy thú, bẫy sập. Ông huy động nhân dân quyên góp lúa gạo, rèn vũ khí, đúc súng thần công, tập hợp hàng ngàn thanh niên trai tráng ngày đêm luyện tập võ nghệ ngay giữa rừng tràm.

Quân Pháp nhiều lần tổ chức càn quét quy mô lớn vào Đồng Tháp Mười, có cả tàu chiến và pháo binh yểm trợ. Nhưng khi tiến vào, chúng bị lạc giữa mê cung lau sậy, bị nghĩa quân phục kích từ dưới nước, từ trên cây. Thuyền địch mắc cạn vì đê ngầm, lính Pháp lội xuống bùn thì dẫm phải chông độc, bị muỗi vắt cắn đến sốt rét. Lối đánh du kích "thoắt ẩn thoắt hiện" của Thiên Hộ Dương khiến quân Pháp thiệt hại nặng nề, hoang mang khiếp sợ, gọi ông là "Con ma của đầm lầy".

Đỉnh điểm là trận tấn công đồn Cai Lậy và trận Xoài Mút, nghĩa quân của ông đã đánh úp tiêu diệt hàng trăm tên giặc, thu nhiều vũ khí. Tuy nhiên, cuối năm 1866, do Pháp tập trung lực lượng quá mạnh bóp nghẹt vòng vây, căn cứ Đồng Tháp Mười thất thủ. Võ Duy Dương phải dùng thuyền rút về hướng biển để bảo toàn lực lượng. Trên đường đi, ông không may gặp bão lớn và bị cướp biển sát hại. Dù ông mất đi, nhưng huyền thoại về Thiên Hộ Dương và căn cứ Đồng Tháp Mười mãi mãi là niềm tự hào của nghệ thuật chiến tranh du kích Nam Bộ.

Thiên Hộ Dương là một thiên tài về nghệ thuật lợi dụng địa hình. Ông đã biến thiên nhiên khắc nghiệt thành vũ khí che chở cho nghĩa quân và tiêu diệt quân thù.

Trí thông minh và sự sáng tạo của ông là bài học quý báu về sự thích ứng. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, dù khó khăn đến đâu (như đầm lầy nước độc), nếu ta biết khai thác và biến nhược điểm thành ưu điểm, ta sẽ chiến thắng. Câu chuyện này rất kích thích trí tưởng tượng của học sinh, giúp các em thêm tự hào về trí tuệ của ông cha ta.