Bí thư Kim Ngọc

2. Trở lại làm Bí thư Vĩnh Phúc: 1/1959 – 1/1968

Đây mới là giai đoạn nổi tiếng nhất của Bí thư Kim Ngọc.

Tháng 1/1959, ông trở lại làm Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Phúc.

Lúc này đất nước bước vào thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc. Vĩnh Phúc là tỉnh nông nghiệp, đời sống nông dân còn nhiều khó khăn. Kim Ngọc đặc biệt quan tâm đến câu hỏi:

Làm thế nào để người nông dân có động lực thực sự để sản xuất?

Ông đi sâu xuống cơ sở, tìm hiểu tình hình hợp tác xã và nhận thấy một vấn đề: người lao động làm theo ngày công nhưng hiệu quả và trách nhiệm chưa cao, dẫn tới tình trạng năng suất thấp, người dân không mặn mà với sản xuất tập thể.

3. Từ thử nghiệm đến “khoán hộ”

Từ khoảng 1963–1965, dưới sự chỉ đạo của Kim Ngọc, Vĩnh Phúc bắt đầu thí điểm những cách thức khoán công việc, khoán sản phẩm đến nhóm lao động và hộ gia đình ở một số hợp tác xã.

Kết quả thử nghiệm cho thấy khi gắn trách nhiệm và quyền lợi của hộ gia đình với kết quả sản xuất, người nông dân có động lực hơn, năng suất được cải thiện.

Đây là điểm rất đặc biệt trong tư duy của Kim Ngọc: ông không chỉ nhìn vào mô hình tổ chức trên giấy tờ mà nhìn vào lợi ích và động lực thực tế của người nông dân.

4. Nghị quyết 68 – “Khoán hộ” năm 1966

Sau quá trình thử nghiệm, ngày 10/9/1966, dưới sự chủ trì của Bí thư Kim Ngọc, Tỉnh ủy Vĩnh Phúc ban hành Nghị quyết 68-NQ/TU về một số vấn đề quản lý lao động nông nghiệp trong hợp tác xã hiện nay. Đây là văn bản gắn với chủ trương thường được gọi là “khoán hộ”.

Điểm cốt lõi là đưa trách nhiệm sản xuất gắn gần hơn với người lao động và hộ gia đình, thay vì chỉ quản lý hoàn toàn thông qua tập thể.

Chủ trương này tạo ra kết quả tích cực ở nhiều nơi, nhưng đồng thời cũng gây tranh luận rất lớn vì vào thời điểm đó cách làm này bị xem là đi chệch khỏi cơ chế quản lý hợp tác xã đang được áp dụng.

5. Vĩnh Phúc – Phú Thọ sáp nhập thành Vĩnh Phú

Ngày 26/1/1968, Quốc hội thông qua nghị quyết hợp nhất Vĩnh Phúc và Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú.