BI TRÁNG CUỘC ĐỜI NGƯỜI NỮ ANH HÙNG HÒN ĐẤT - ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN PHAN THỊ RÀNG

BI TRÁNG CUỘC ĐỜI NGƯỜI NỮ ANH HÙNG HÒN ĐẤT

Người Con Gái Hòn Đất và Bản Hùng Ca Bất Tử

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Thị Ràng (bí danh Tư Phùng) sinh năm 1937, tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Chị sinh ra và lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Năm 13 tuổi, chị bắt đầu tham gia cách mạng thuộc Đội Thiếu niên cứu quốc, thực hiện nhiệm vụ giao liên, trinh sát, phụ trách thanh vận...

Đến năm 1960, chị được công về xã Thổ Sơn, huyện Hòn Đất để xây dựng căn cứ và vận động quần chúng tham gia chiến đấu.

Cuối tháng 12/1961, địch mở đợt tấn công với quy mô lớn hòng tiêu diệt các cơ quan đầu não của ta đóng tại khu vực Ba Hòn. Huyện ủy Châu Thành A đã chỉ đạo, kiên quyết bám trụ, bảo vệ khu căn cứ ở Ba Hòn. Trước áp lực quân sự quá mạnh của địch, lực lượng của ta buộc phải rút vào căn cứ Hòn Đất để bảo toàn lực lượng và tiếp tục chiến đấu. Lúc này, chị Phan Thị Ràng vừa là liên lạc giữa các đơn vị trong khu căn cứ, vừa tổ chức vận động nhân dân đấu tranh chính trị, binh vận.

Đêm mùng 8, rạng sáng 9/1/1962, trên đường từ Hòn Me về Hòn Đất để tiếp cận với đồng đội chiến đấu, chị bị địch phục kích, bắt giữ. Chị đã nhanh chóng báo cho đồng đội kịp thời rút lui, đồng thời tranh thủ tuyên truyền, vận động quần chúng đấu tranh, vạch trần âm mưu thâm độc của giặc.

Không lung lay được tinh thần, ý chí của người con cách mạng, giặc đưa chị đến chân núi Hòn Đất để hành hình. Chị đã hy sinh anh dũng lúc 13 giờ ngày 9/1/1962, khi vừa bước sang tuổi 25 nhưng tấm gương anh dũng của chị vẫn sống mãi với lịch sử đấu tranh cách mạng của quê hương Hòn Đất.

Ngày 20 tháng 12 năm 1994, chị Phan Thị Ràng được nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Chị Sứ – Từ Trang Sách “Hòn Đất” Đến Đời Thực Anh Hùng

Cuộc đời thực của nữ anh hùng Phan Thị Ràng, nguyên mẫu của nhân vật chị Sứ, còn đẹp và bi tráng hơn trong tiểu thuyết Hòn Đất của nhà văn Anh Đức

Trên diện tích vài trăm hecta, Khu Di tích lịch sử - thắng cảnh Ba Hòn (Hòn Đất, Hòn Me, Hòn Quéo) là nơi tiếp giáp giữa biển và đất liền. Thiên nhiên đã kiến tạo cho những hòn này hệ thống hàng trăm hang, hầm thông nhau, tạo thành thế phòng thủ lý tưởng cho những trận đánh không cân sức trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Nơi đây từng diễn ra những trận đánh kéo dài nhiều ngày đêm giữa ta với địch và nữ anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Phan Thị Ràng đã anh dũng hy sinh trong một trận đánh như thế.

Trên đỉnh Hang Hòn nhìn về bốn phía thấy xanh ngắt một màu cây trái, gió từ biển mang theo hương vị mặn nồng như thì thầm những câu chuyện không bao giờ dứt. Mộ chị Sứ nằm dưới chân Hang Hòn, tựa lưng vào vách núi, hướng ra con đường nơi có chợ Thổ Sơn sầm uất. Trước mộ là một hồ nước rộng, thả rất nhiều sen. Nhìn vào cảnh vật ấy, khó có thể hình dung được nơi đây từng là bình địa, bị giặc cày nát với muôn ngàn hố bom san sát.

Trên xứ sở của nữ anh hùng Phan Thị Ràng, người ta hiểu chị Ràng chính là chị Sứ trong tác phẩm văn học "Hòn Đất" và chị Sứ là nhân vật trong đời thực. Có một ngôi trường mang tên Phan Thị Ràng, bên dưới vẫn mở ngoặc ghi thêm dòng chữ nhỏ: Chị Sứ. Trong nhà tưởng niệm Khu Di tích lịch sử - thắng cảnh Ba Hòn, dưới ảnh thờ liệt sĩ Phan Thị Ràng cũng có thêm dòng ghi chú rất giản dị: Chị Sứ.

Tác phẩm văn học miêu tả chị Sứ hy sinh ở tuổi 27 nhưng thật ra ngoài đời, chị Phan Thị Ràng nằm xuống ở tuổi 25 - tuổi xuân thời đẹp nhất của người con gái chưa chồng. Trong thực tế, chị Phan Thị Ràng mới đính hôn và đến khi chết vẫn chưa từng được một lần nắm tay người yêu vì sự ngăn trở của chiến tranh khốc liệt. Còn trong tiểu thuyết, chị Sứ có chồng đi tập kết ra miền Bắc, chị ở nhà nuôi con nhỏ và hoạt động cách mạng.

Em ruột nữ anh hùng Phan Thị Ràng, ông Phan Văn Mỳ (Sáu Mỳ) cho biết chị là người con thứ tư trong gia đình nên ở nhà thường gọi là Tư Ràng. Quê chị ở xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang nhưng tên tuổi chị lại gắn liền với xứ sở anh hùng Hòn Đất.

Cha chị Phan Thị Ràng mất sau khi bị thực dân Pháp bắt giam và đánh đập dã man do tham gia Việt Minh. Đến năm 1953, mẹ chị tái giá với ông Nguyễn Văn Hổ, Quản đốc Binh công xưởng 18, rồi đưa các con về sống cùng ông ở xã Bình Sơn, huyện Hòn Ðất.

Sau Hiệp định Geneve, ngày 20-7-1954, ông Hổ cùng người con trai lớn và em kế của chị Tư Ràng tập kết ra Bắc. Vì sợ địch trả thù nên từ cuối năm 1954, chị cùng mẹ, Sáu Mỳ và em út Bình Sơn phải phiêu bạt qua nhiều nơi. Với chiếc máy may Singer được mua từ số tiền dượng Hổ để lại, chị làm nghề may, phụ mẹ nuôi em...

Năm 1957, bốn mẹ con trở về Tri Tôn, sau đó chị Tư Ràng được chú ruột giới thiệu với Chi bộ Núi Dài. Ông Sáu Mỳ cho biết di ảnh chị Tư Ràng trên bia mộ là ảnh chụp khi chị vừa tròn 20 tuổi. Cũng từ đây, chị mang bí danh Tư Phùng. Ðể tránh bọn địch truy tìm, chị Tư Phùng phải liên tục thay đổi địa bàn hoạt động ở vùng Hà Tiên, nhưng vẫn luôn mang theo em Sáu Mỳ và chiếc máy may. Cuối năm 1958, chị được điều về lại Bình Sơn làm công tác thanh vận và giao liên. Sau đó, chị được cử đi học lớp hộ sản, rồi được điều làm cán bộ phụ nữ huyện...

Tháng 1-1962, địch tập trung hơn 2.000 quân, mở chiến dịch dài ngày đánh vào vùng căn cứ Ba Hòn. Chị Tư Phùng vừa làm liên lạc giữa các đơn vị trong khu căn cứ vừa tổ chức vận động nhân dân đấu tranh, phối hợp với các hoạt động quân sự...khiến địch thất bại, phải bỏ dở trận càn.

Rạng sáng 9-1-1962, trên đường làm nhiệm vụ, cách điểm hẹn với đồng đội chưa đầy 50 m, chị Tư Phùng lọt vào ổ phục kích của địch và bị bắt. Trong đám lính địch có 2 tên chiêu hồi, là đại úy Khen (trung úy Xăm trong tiểu thuyết "Hòn Ðất") và tên Tạo, chúng nhận ra chị là Tư Ràng. Chúng treo chị Tư Ràng lên một cây me để tra tấn, bắt chị khai báo nơi trú ẩn của đồng đội và các cơ sở cách mạng. Không khai thác được gì, chúng đưa chị vào chân núi Hòn Ðất, treo chị lên cây xoài bằng chính mái tóc của chị, lấy cọc nhọn đâm khắp người, cắt tai, xẻo thịt...

Dù bị cực hình vô cùng man rợ, chị Tư Ràng không hề khai báo, van xin. Khoảng 2 giờ chiều 9-1-1962, chị hy sinh khi mới sang tuổi 25..."Những người công tác chung với chị Tư Ràng và người dân Thổ Sơn kể khi bọn lính bắt được chị, chúng thay nhau tra tấn để hỏi chỗ ở của chị, ai lãnh đạo, chị quen biết, ở chung với bao nhiêu người...chúng treo chị lên cây me, dùng báng súng đánh như đánh vào bịch trấu. Chị ngất thì chúng tạt nước xà phòng cho tỉnh rồi đánh tiếp. Chị Tư Ràng không khai mà hét thẳng vào mặt bọn thằng Khen: "Tao chết thì tụi bay cũng chết!", rồi chị trút hơi thở cuối cùng trong chiều hôm ấy. Khi chị hy sinh, chúng dùng chính mái tóc dài dày mượt của chị để treo lên cây suốt 3 - 4 ngày để chờ người ra lấy xác sẽ bắn. Cho đến bây giờ, người dân Thổ Sơn và đồng đội, đồng chí đều không cầm được nước mắt khi nhắc lại khoảnh khắc chị hy sinh" - ông Sáu Mỳ bùi ngùi nhớ lại.

Nguồn tài liệu tham khảo: Báo Người lao động