Bia căm thù – Dấu mốc lịch sử
Chiến tranh đã lùi xa, nhường chỗ cho hòa bình, nhưng những đau thương, mất mát mà nó để lại vẫn còn lưu giữ mãi trong ký ức của nhân dân. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946–1954), làng Đinh Xá là địa bàn có phong trào cách mạng phát triển, nhiều gia đình đã nuôi giấu cán bộ, tham gia du kích, đóng góp sức người, sức của cho kháng chiến. Chính vì vậy, thực dân Pháp và tay sai đã nhiều lần càn quét, bắt bớ, tra tấn, giết hại dân lành, gây nên những mất mát đau thương cho nhân dân trong làng.
Để ghi nhớ những tội ác đó và tưởng niệm những người dân vô tội đã hy sinh, sau khi hòa bình được lập lại, nhân dân làng Đinh Xá đã dựng Bia căm thù. Trên bia khắc ghi những sự kiện đau thương, số người bị sát hại, bị bắt giam, qua đó tố cáo tội ác của kẻ thù xâm lược và nhắc nhở các thế hệ sau không được quên quá khứ máu lửa của quê hương.
Không chỉ mang ý nghĩa tố cáo, Bia căm thù làng Đinh Xá còn là biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và truyền thống cách mạng của nhân dân địa phương. Chính từ những đau thương ấy, phong trào kháng chiến trong làng càng thêm mạnh mẽ; nhiều thanh niên Đinh Xá đã lên đường tòng quân, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.
Ngày nay, Bia căm thù làng Đinh Xá được coi là một “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống cách mạng. Hằng năm, vào các dịp kỷ niệm lớn của đất nước như Ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7, Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, địa phương thường tổ chức dâng hương, tưởng niệm, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về lịch sử quê hương, trân trọng giá trị của hòa bình và độc lập hôm nay.
Bia căm thù làng Đinh Xá không chỉ là chứng tích lịch sử của một thời đau thương mà anh dũng, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ và xây dựng quê hương Nguyệt Đức ngày càng giàu đẹp, văn minh. Đó là một di tích lịch sử cách mạng có ý nghĩa đặc biệt, ghi lại tội ác của thực dân, đế quốc đối với nhân dân địa phương trong thời kỳ kháng chiến, đồng thời thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường của người dân xã Nguyệt Đức, tỉnh Phú Thọ.
