Bia tưởng niệm Tiểu đoàn 83

Có những nơi khi đặt chân đến, ta không chỉ nhìn thấy một tấm bia đá, một ngôi nhà bia hay một khu đất bình thường. Ta cảm nhận được lịch sử đang hiện diện trong từng nắm đất.

Nhà bia tưởng niệm các liệt sĩ Tiểu đoàn 83 ở hố Ka La, xóm Đèo, thôn Trung Mỹ, xã Hành Dũng, Nghĩa Hành là một nơi như thế.

Ngày 3 tháng 8 năm 1963, tại xóm Ông Đang, thôn Nước Y, dưới chân núi Cao Muôn, Tỉnh đội Quảng Ngãi công bố quyết định thành lập Tiểu đoàn bộ binh 83. Đây là đơn vị vũ trang tập trung cấp tiểu đoàn đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. (Báo Quảng Ngãi⁠)

Tiểu đoàn được hình thành từ những đơn vị bộ binh độc lập của tỉnh và một đại đội hỏa lực được tăng cường. Hơn 300 cán bộ, chiến sĩ đã cùng nhau chiến đấu trên nhiều địa bàn của Quảng Ngãi. (Báo Quảng Ngãi⁠)

Họ là những người lính đến từ nhiều quê hương khác nhau, nhưng khi khoác lên mình màu áo chiến sĩ Tiểu đoàn 83, tất cả cùng chung một lời thề: chiến đấu bảo vệ quê hương, bảo vệ nhân dân.

Những năm tháng ấy, chiến trường Quảng Ngãi vô cùng ác liệt.

Núi rừng trở thành trận địa. Những con suối trở thành nơi hành quân. Những hang đá trở thành nơi trú quân. Và mỗi trận đánh đều có thể để lại những người đồng đội không bao giờ trở về.

Tại khu vực đèo Chim Hút, hố Ka La, nhiều cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 83 đã hy sinh. Có những người nằm lại trong hang đá, giữa núi rừng Quảng Ngãi suốt nhiều thập kỷ. Theo tài liệu của Ban Liên lạc Tiểu đoàn 83, gần 100 cán bộ, chiến sĩ từng nằm lại khu vực này đã được quy tập và tưởng niệm. (Báo Quảng Ngãi⁠)

Thời gian có thể phủ xanh núi rừng.

Nhưng không thể phủ lấp ký ức.

Năm 2022, Nhà bia tưởng niệm các liệt sĩ Tiểu đoàn 83 được xây dựng tại hố Ka La. Công trình là nơi để đồng đội, thân nhân và nhân dân đến dâng hương, tưởng nhớ những người đã hy sinh. Riêng nhà bia ghi danh 74 liệt sĩ là những người con quê hương Quảng Ngãi thuộc Tiểu đoàn 83 và một số cán bộ các đơn vị, đoàn thể đã hy sinh trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. (Báo Quảng Ngãi⁠)

Đứng trước bia tưởng niệm, có lẽ điều khiến chúng ta xúc động nhất không phải là những con số.

Mà là những cái tên.

Mỗi cái tên là một cuộc đời.

Có người từng là một chàng trai tuổi đôi mươi. Có người là người con của một gia đình nông dân. Có người đã có cha mẹ già chờ đợi. Có người có người vợ trẻ và những đứa con chưa kịp lớn.

Họ ra đi và không trở về.

Nhưng họ đã để lại cho quê hương một điều lớn lao hơn cả sự sống của mình: đó là độc lập, là hòa bình và là ký ức không thể lãng quên.

Ngày nay, con đường dẫn về Hành Dũng đã đổi thay. Núi rừng vẫn xanh, cuộc sống của người dân ngày càng bình yên.

Nhưng giữa màu xanh ấy vẫn có một nơi lặng lẽ nhắc chúng ta về một thời hoa lửa.

Đó là Nhà bia tưởng niệm Tiểu đoàn 83.

Nơi đây không chỉ là nơi thắp một nén hương.

Đó còn là nơi để thế hệ hôm nay cúi đầu trước những người đã nằm xuống.

Họ đã đi qua chiến tranh bằng tuổi trẻ.
Họ đã nằm lại giữa núi rừng Quảng Ngãi.
Và hôm nay, tên tuổi của họ vẫn ở lại với quê hương.