Bia tưởng niệm tiểu đoàn bộ binh 83

NƠI NHỮNG NGƯỜI LÍNH VẪN Ở LẠI

Con đường về thôn Trung Mỹ hôm nay bình yên.

Hai bên đường là những mái nhà, những hàng cây và những cánh đồng xanh. Cuộc sống đã đi qua chiến tranh từ rất lâu, nhưng ở một nơi lặng lẽ của vùng đất Phước Giang, có một địa điểm khiến người ta khi đến đều tự nhiên bước chậm lại.

Đó là Bia tưởng niệm Tiểu đoàn Bộ binh 83.

Nơi đây được địa phương gìn giữ, tổ chức dâng hương vào các dịp lễ, Tết và được xác định là một địa điểm cần tiếp tục bảo tồn, chỉnh trang.

Không có tiếng súng.

Không có khói lửa.

Chỉ có những nén hương lặng lẽ cháy.

Nhưng phía sau sự bình yên ấy là câu chuyện về những người lính đã gửi lại tuổi xuân của mình trên mảnh đất này.

MỘT BUỔI SÁNG BÊN BIA TƯỞNG NIỆM

Một buổi sáng, một cựu chiến binh trở về Phước Giang.

Ông đã ngoài bảy mươi.

Mái tóc bạc.

Đôi bàn tay run nhẹ.

Ông đứng trước bia tưởng niệm rất lâu mà không nói.

Người cháu đi cùng hỏi:

— Ông đang nhớ ai vậy?

Ông không trả lời ngay.

Một lúc sau, ông chỉ tay vào những dòng tên trước mặt:

— Những người cùng đơn vị với ông.

Rồi ông cúi xuống đặt bó hoa.

— Ngày ấy, họ còn trẻ lắm.

Câu nói rất khẽ.

Nhưng người cháu nghe thấy.

NHỮNG NGƯỜI LÍNH CỦA MỘT THỜI KHÓI LỬA

Trong chiến tranh, người lính bước vào trận đánh với hành trang rất đơn giản.

Một khẩu súng.

Một ba lô.

Một ít lương khô.

Và trong sâu thẳm mỗi người là hình bóng quê nhà.

Có người nhớ mẹ.

Có người nhớ cha.

Có người nhớ một mái nhà nhỏ.

Có người chưa kịp cưới vợ.

Có người chỉ mong sau chiến tranh được trở về làm ruộng.

Nhưng chiến tranh không cho họ nhiều lựa chọn.

Khi Tổ quốc cần, họ lên đường.

Khi đồng đội gặp nguy hiểm, họ ở lại.

Và khi trận chiến kết thúc, có những người đã không còn trở về.

BỨC THƯ CHƯA KỊP GỬI

Một người lính trẻ từng viết một lá thư về quê.

Anh viết:

“Mẹ đừng lo cho con. Khi nào hòa bình, con sẽ về.”

Anh gấp lá thư lại.

Định bụng hôm sau sẽ tìm người chuyển về.

Nhưng ngày hôm sau không bao giờ đến với anh.

Lá thư nằm lại trong ba lô.

Mực trên trang giấy nhòe dần theo thời gian.

Chỉ có câu cuối cùng vẫn còn nguyên:

“Con nhớ nhà.”

Có lẽ đó là điều giản dị nhất mà một người lính có thể nói trong những năm tháng chiến tranh.

Bởi phía sau mỗi trận đánh là một mái nhà đang chờ.

NHỮNG NGƯỜI MẸ KHÔNG CÓ NGÀY ĐÓN CON

Sau chiến tranh, nhiều gia đình đi tìm hài cốt người thân.

Có những người tìm được.

Có những người vẫn chưa tìm thấy.

Nhưng dù người con nằm lại ở đâu, trong ký ức của người mẹ, anh vẫn luôn là chàng trai của ngày ra đi.

Chiếc áo cũ.

Đôi dép cũ.

Một tấm ảnh đen trắng.

Một lá thư.

Những kỷ vật nhỏ bé ấy trở thành tài sản quý giá nhất của một gia đình.

Vì thế, mỗi bia tưởng niệm không chỉ ghi nhớ những người đã hy sinh.

Nó còn là nơi để những người ở lại tìm thấy một phần ký ức của người thân mình.

MỘT NÉN HƯƠNG

Người cựu chiến binh vẫn đứng trước bia.

Ông lấy từ túi áo ra một nén hương.

Châm lửa.

Khói hương bay lên giữa buổi sáng.

Ông nói rất nhỏ:

— Anh em ơi, chúng tôi về thăm các đồng chí đây.

Không có tiếng trả lời.

Chỉ có gió thổi qua những hàng cây.

Nhưng ông mỉm cười.

Bởi ông biết, có những cuộc gặp không cần lời đáp.

Chỉ cần người sống còn nhớ đến người đã khuất.

ĐỂ THẾ HỆ SAU BIẾT MÌNH ĐANG ĐỨNG TRÊN ĐÂU

Một nhóm học sinh đến thăm bia tưởng niệm.

Các em đứng ngay ngắn.

Một em đọc từng dòng chữ.

Ban đầu, các em còn nói chuyện nhỏ.

Nhưng càng đọc, tiếng nói càng chậm lại.

Một em hỏi cô giáo:

— Cô ơi, những người này hy sinh ở đây ạ?

Cô giáo gật đầu.

— Vâng.

Em nhìn lên bia rất lâu rồi hỏi:

— Họ có được về nhà không cô?

Cô giáo im lặng một chút.

— Không phải ai cũng trở về.

Đứa trẻ cúi đầu.

Có lẽ lần đầu tiên em hiểu rằng hai chữ “hòa bình” không phải tự nhiên mà có.

Nó được đánh đổi bằng tuổi trẻ của biết bao người.

NƠI KÝ ỨC KHÔNG NGỦ QUÊN

Hôm nay, Bia tưởng niệm Tiểu đoàn Bộ binh 83 vẫn là một địa điểm được địa phương quan tâm chăm sóc, tổ chức dâng hương và vệ sinh định kỳ.

Những việc ấy tưởng nhỏ nhưng có ý nghĩa rất lớn.

Bởi một dân tộc muốn đi về phía trước thì không thể quên những người đã nằm lại phía sau.

Bia tưởng niệm không chỉ là một công trình bằng đá.

Đó là một lời nhắc nhở.

Rằng từng có những con người rất trẻ đã đứng ở đây.

Rằng họ từng có những ước mơ, gia đình và những ngày tháng phía trước.

Nhưng họ đã chọn đặt Tổ quốc lên trên cuộc đời riêng.

Chiều xuống.

Người cựu chiến binh rời bia tưởng niệm.

Ông quay lại nhìn lần cuối.

— Chúng tôi về nhé.

Rồi ông bước chậm trên con đường làng.

Phía sau ông, những nén hương vẫn cháy.

Khói hương bay lên giữa bầu trời Phước Giang.

Có những người đã nằm xuống từ rất lâu, nhưng họ chưa bao giờ rời khỏi quê hương. Họ ở lại trong từng nén hương, từng dòng tên trên bia đá, trong ký ức của những người từng biết họ và trong sự bình yên mà các thế hệ hôm nay đang được sống.

Và có lẽ đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của một bia tưởng niệm:

Để người đã khuất được yên nghỉ, và để người đang sống không bao giờ quên.