BIÊN GIỚI THU ĐÔNG 1950 - TẬP 12: NHỮNG NGƯỜI LÍNH GIỮ ĐƯỜNG SỐ 4

CON ĐƯỜNG GIỮA NÚI RỪNG

Đường số 4 chạy qua vùng núi phía Đông Bắc, nối Cao Bằng với Lạng Sơn và đi qua nhiều vị trí quan trọng như Đông Khê, Thất Khê. Với quân Pháp, đây là một tuyến đường có ý nghĩa sống còn. Nhờ con đường này, họ có thể vận chuyển quân đội, vũ khí, lương thực và liên lạc giữa các cứ điểm.

Nhưng đối với quân ta, đường số 4 lại là nơi có thể đánh vào điểm yếu của hệ thống phòng thủ ấy.

Nếu những đoàn xe Pháp không thể đi qua, các cứ điểm sẽ khó được tiếp tế. Nếu quân tiếp viện không thể di chuyển thuận lợi, những vị trí bị tiến công sẽ khó nhận được cứu viện. Và nếu các cứ điểm bị cô lập với nhau, toàn bộ hệ thống phòng thủ sẽ dần mất khả năng hỗ trợ lẫn nhau.

Vì thế, trước khi Chiến dịch Biên giới bắt đầu, cuộc chiến trên đường số 4 đã diễn ra từ lâu.

🌄 NHỮNG ĐOÀN XE TRÊN ĐƯỜNG

Mỗi khi một đoàn xe Pháp xuất hiện trên đường số 4, từ xa đã có thể nghe thấy tiếng động cơ vọng qua những dãy núi.

Những chiếc xe nối nhau chạy trên con đường hẹp.

Trên xe là binh lính, lương thực, đạn dược và các loại quân trang.

Nhìn từ bên ngoài, đó chỉ là một đoàn xe đang di chuyển.

Nhưng đối với những người lính Việt Minh đang quan sát từ trong rừng, đó có thể là một mục tiêu.

Họ không cần phải đánh vào mọi nơi.

Họ chỉ cần chờ một thời điểm thuận lợi.

Một khúc cua.

Một đoạn đường hẹp.

Một khu vực có núi cao hai bên.

Và khi đoàn xe tiến vào...

trận đánh bắt đầu.

🌲 RỪNG NÚI LÀ NGƯỜI BẠN

Đường số 4 chạy qua địa hình hiểm trở.

Hai bên đường thường là núi và rừng.

Điều đó tạo ra một lợi thế rất lớn cho lực lượng phục kích.

Những người lính có thể ẩn mình trong rừng, quan sát đoàn xe từ xa và chờ thời cơ.

Khi trận đánh bắt đầu, họ nhanh chóng tập trung hỏa lực vào những vị trí quan trọng rồi rút khỏi khu vực trước khi đối phương có thể tổ chức phản công lớn.

Đó là cách chiến tranh du kích từng bước làm cho một tuyến đường tưởng như bình thường trở thành một tuyến đường đầy nguy hiểm.

⚔️ QUÂN PHÁP PHẢI ĐI QUA

Nhưng quân Pháp không thể bỏ đường số 4.

Cao Bằng cần được tiếp tế.

Đông Khê cần được tiếp tế.

Thất Khê cần được tiếp tế.

Các cứ điểm cần liên lạc với nhau.

Vì vậy, dù biết đường số 4 nguy hiểm, những đoàn xe vẫn phải tiếp tục di chuyển.

Và mỗi chuyến đi lại trở thành một cuộc thử thách.

Họ phải tổ chức đoàn xe có lực lượng bảo vệ.

Phải kiểm tra các đoạn đường.

Phải đề phòng phục kích.

Nhưng rừng núi rộng lớn và lực lượng Việt Minh ngày càng hoạt động mạnh.

🔥 NHỮNG TRẬN PHỤC KÍCH

Một trận phục kích có thể chỉ kéo dài vài phút.

Nhưng để chuẩn bị cho vài phút ấy, người lính có thể phải chờ hàng giờ.

Họ nằm im trong rừng.

Không nói chuyện.

Không gây tiếng động.

Không được để lộ vị trí.

Mắt hướng xuống con đường.

Chờ đợi.

Rồi từ xa...

một chiếc xe xuất hiện.

Sau đó là chiếc thứ hai.

Chiếc thứ ba.

Đoàn xe tiến gần.

Khoảng cách ngày càng ngắn.

Và rồi một tiếng súng vang lên.

Sau đó là hàng loạt tiếng súng khác.

Cả khu vực bỗng trở nên hỗn loạn.

🩸 SAU TIẾNG SÚNG

Một số xe bị dừng lại.

Những người lính Pháp tìm cách chống trả.

Nhưng lực lượng phục kích đã nhanh chóng đánh vào những vị trí quan trọng rồi rút vào rừng.

Đối với người lính trên đường số 4, điều đáng sợ nhất không phải lúc nào cũng là một trận đánh lớn.

Mà là cảm giác:

không biết đối phương đang ở đâu.

Một đoạn đường hôm qua vẫn an toàn...

hôm nay có thể trở thành chiến trường.

🗺️ ĐƯỜNG SỐ 4 VÀ CHIẾN DỊCH BIÊN GIỚI

Khi Chiến dịch Biên giới bắt đầu ngày 16/9/1950, ý nghĩa của đường số 4 càng trở nên rõ ràng.

Mục tiêu của quân ta không chỉ là đánh Đông Khê.

Một trong những mục tiêu quan trọng của chiến dịch là phá vỡ hệ thống phòng thủ biên giới của quân Pháp và mở rộng vùng căn cứ.

Đường số 4 chính là một trong những mắt xích quan trọng của hệ thống ấy.

Đông Khê nằm trên tuyến đường.

Thất Khê cũng nằm trên tuyến đường.

Cao Bằng được nối với các vị trí phía dưới thông qua tuyến giao thông này.

Muốn làm thay đổi thế trận...

phải làm cho con đường ấy không còn bảo đảm được vai trò như trước.

💥 ĐÔNG KHÊ THẤT THỦ

Ngày 18/9/1950, Đông Khê bị quân ta đánh chiếm.

Đó là một đòn rất mạnh.

Một vị trí quan trọng trên đường số 4 đã mất.

Cao Bằng bị cô lập hơn.

Quân Pháp buộc phải tính toán lại cách bảo vệ các lực lượng còn lại.

Và khi họ tìm cách đưa quân đến ứng cứu hoặc tổ chức rút lui...

đường số 4 lại trở thành chiến trường.

🪖 NHỮNG NGƯỜI LÍNH GIỮ ĐƯỜNG

Có những người lính không tham gia những trận đánh nổi tiếng nhất.

Họ chỉ làm một nhiệm vụ:

giữ đường.

Quan sát.

Phục kích.

Chặn địch.

Theo dõi các đoàn xe.

Bảo vệ những khu vực quan trọng.

Đó là một công việc âm thầm.

Nhưng nếu họ làm tốt...

một đoàn quân lớn của đối phương có thể bị chậm lại.

Một cứ điểm có thể không nhận được tiếp tế đúng lúc.

Một lực lượng cơ động có thể phải thay đổi hướng đi.

Và một kế hoạch quân sự có thể bị đảo lộn.

🌧️ MƯA TRÊN ĐƯỜNG SỐ 4

Những người lính giữ đường cũng phải đối mặt với thời tiết.

Mưa xuống.

Đường trơn.

Đất đá sạt lở.

Quần áo ướt.

Súng phải được giữ thật cẩn thận.

Nhưng họ vẫn phải tiếp tục quan sát.

Bởi quân địch có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Trong chiến tranh, người lính không thể nói:

“Hôm nay trời mưa, chúng ta nghỉ.”

🌙 NHỮNG ĐÊM PHỤC KÍCH

Có những đêm họ nằm trong rừng và chờ đợi.

Không ánh đèn.

Không tiếng nói.

Chỉ có tiếng côn trùng và tiếng gió.

Mỗi người giữ một vị trí.

Mắt nhìn xuống con đường.

Thời gian trôi rất chậm.

Một giờ.

Hai giờ.

Ba giờ.

Có thể chẳng có đoàn xe nào xuất hiện.

Nhưng họ vẫn phải chờ.

Bởi nếu rời vị trí quá sớm...

có thể đúng lúc đó đoàn xe xuất hiện.

🇻🇳 KHÔNG CÓ TRẬN ĐÁNH NÀO LÀ NHỎ

Một trận phục kích trên đường có thể không được ghi nhớ như Đông Khê hay Cốc Xá.

Nhưng chiến tranh được tạo nên từ hàng trăm, hàng nghìn hành động như thế.

Một đoạn đường bị cắt.

Một đoàn xe bị chặn.

Một cây cầu bị phá.

Một cuộc hành quân bị trì hoãn.

Tất cả đều góp phần làm suy yếu khả năng cơ động của đối phương.

Và khi hàng loạt tuyến giao thông bị uy hiếp...

một hệ thống phòng thủ bắt đầu mất đi sự liên kết.

⚔️ TỪ MỘT CON ĐƯỜNG ĐẾN MỘT CHIẾN DỊCH

Đó chính là điều đặc biệt của đường số 4.

Nó không chỉ là một con đường.

Nó là:

mạch máu của quân Pháp ở biên giới.

Và khi mạch máu ấy bị cắt...

các cứ điểm bắt đầu trở nên cô lập.

Đông Khê bị đánh.

Cao Bằng bị cô lập.

Quân Pháp phải tổ chức lực lượng cơ động.

Rồi những lực lượng ấy bị quân ta bao vây tại Cốc Xá.

Nhìn lại toàn bộ diễn biến, có thể thấy những trận đánh trên đường số 4 đã góp phần tạo nên điều kiện để chiến dịch phát triển theo hướng có lợi cho quân ta.

🕯️ NHỮNG NGƯỜI KHÔNG ĐƯỢC NHẮC TÊN

Khi đọc lịch sử, chúng ta thường nhớ tên những người chỉ huy.

Nhưng trên đường số 4 năm ấy còn có rất nhiều người lính vô danh.

Họ nằm trong rừng.

Họ đi tuần.

Họ canh đường.

Họ phục kích.

Có người trở về.

Có người không trở về.

Tên của họ có thể không xuất hiện trong sách giáo khoa.

Nhưng mỗi vị trí họ giữ...

mỗi đoàn xe họ chặn...

đều góp một phần vào chiến thắng chung.

🌄 CON ĐƯỜNG SAU CHIẾN DỊCH

Sau Chiến dịch Biên giới, thế trận trên tuyến đường số 4 thay đổi căn bản.

Quân Pháp không còn giữ được hệ thống phòng thủ biên giới như trước.

Quân ta giành quyền kiểm soát một vùng biên giới rộng lớn.

Đường số 4 không còn là biểu tượng của một tuyến phòng thủ vững chắc.

Nó trở thành một trong những địa danh gắn với bước ngoặt của cuộc kháng chiến.

🕯️ ĐIỀU CÒN LẠI

Ngày nay, chúng ta đi trên những con đường rộng rãi, có cầu, có xe cộ và hệ thống giao thông hiện đại.

Nhưng hơn bảy mươi năm trước, trên những con đường núi ấy, từng bước chân của người lính đều có thể dẫn đến một trận đánh.

Đường số 4 đã chứng kiến rất nhiều điều.

Những đoàn quân tiến lên.

Những đoàn xe bị phục kích.

Những người lính ngã xuống.

Những đoàn dân công đi trong đêm.

Và cuối cùng...

một chiến dịch làm thay đổi cục diện chiến tranh.

Một con đường chạy giữa núi rừng.

Ban ngày, những đoàn xe đi qua.

Ban đêm, những người lính lặng lẽ xuất hiện.

Họ không cần giữ cả con đường.

Chỉ cần giữ một đoạn.

Một khúc cua.

Một cây cầu.

Một sườn núi.

Một đoàn xe bị chặn lại.

Một tuyến tiếp tế bị gián đoạn.

Rồi ngày hôm sau...

một đoàn xe khác lại đến.

Và cuộc chiến lại bắt đầu.

Đường số 4 không chỉ là một con đường.

Nó là nơi hàng nghìn con người đã chiến đấu để làm thay đổi thế trận ở biên giới phía Bắc năm 1950.

Và trong ký ức của cuộc kháng chiến, con đường ấy mãi mang theo dấu chân của những người lính đã âm thầm giữ đường, giữ đất và giữ từng bước tiến của chiến dịch.