BIÊN GIỚI THU ĐÔNG 1950 - TẬP 17: CAO BẰNG – NGÀY VÙNG BIÊN GIỚI TRỞ LẠI

NGÀY CAO BẰNG THAY ĐỔI

Những ngày cuối tháng 9 và đầu tháng 10 năm 1950, vùng Cao Bằng trải qua những biến động lớn.

Các trận đánh liên tục diễn ra.

Quân Pháp lần lượt rút khỏi nhiều vị trí.

Quân ta tiến vào những khu vực vừa được giải phóng.

Trên những con đường trước đây thường xuất hiện các đoàn quân Pháp, giờ đây bóng dáng của bộ đội Việt Minh ngày càng nhiều hơn.

Nhưng đối với người dân...

điều họ quan tâm nhất không phải là những mũi tên trên bản đồ.

Họ chỉ muốn biết một điều:

Bao giờ mình có thể trở về nhà?

🏠 NHỮNG NGƯỜI RỜI QUÊ

Chiến tranh khiến nhiều gia đình phải rời bỏ nhà cửa.

Có người đưa con nhỏ vào rừng.

Có người tìm nơi tránh bom đạn.

Có người phải sống nhờ nhà họ hàng.

Có người mang theo vài thứ tài sản ít ỏi rồi rời đi.

Họ không biết bao giờ mới có thể quay lại.

Một căn nhà vốn từng có tiếng trẻ con...

nay chỉ còn lại sự im lặng.

Một mảnh ruộng từng được gieo trồng...

có thể đã bỏ hoang.

Một con đường làng từng quen thuộc...

có thể đã trở nên vắng vẻ.

🌲 NHỮNG NGÀY TRONG RỪNG

Đối với người dân vùng biên giới, rừng không chỉ là nơi trú ẩn.

Rừng còn là nơi họ tìm cách duy trì cuộc sống.

Họ dựng những căn lán tạm.

Tìm rau rừng.

Làm nương.

Nuôi sống gia đình.

Ban ngày có thể làm việc.

Ban đêm phải cảnh giác.

Tiếng máy bay hoặc tiếng súng từ xa có thể khiến cả gia đình lập tức thu dọn đồ đạc và tìm nơi ẩn náu.

Cuộc sống ấy kéo dài không phải vài ngày.

Mà là một khoảng thời gian rất dài.

🌄 RỒI MỘT NGÀY...

Tin tức bắt đầu truyền đến các bản làng.

Đông Khê đã được giải phóng.

Quân Pháp đang rút.

Cao Bằng đã được giải phóng.

Ban đầu có người chưa dám tin.

Họ từng nghe những tin thắng trận trước đây.

Nhưng chiến tranh vẫn tiếp tục.

Vì vậy, người dân phải chờ đợi.

Chờ đến khi tiếng súng thật sự lắng xuống.

Chờ đến khi bộ đội xuất hiện.

Chờ đến khi con đường trở nên an toàn.

Rồi họ mới dám trở về.

🚶 NHỮNG BƯỚC CHÂN TRỞ VỀ

Một gia đình bắt đầu rời nơi trú ẩn.

Người cha đi trước.

Người mẹ dắt con.

Trên vai là một chiếc gùi nhỏ.

Không có nhiều tài sản.

Chỉ có vài bộ quần áo, ít lương thực và những thứ cần thiết nhất.

Họ đi trên con đường quen thuộc.

Nhưng sau nhiều năm xa quê...

con đường ấy dường như đã khác.

🏚️ NGÔI NHÀ CŨ

Cuối cùng họ nhìn thấy mái nhà.

Nhưng niềm vui không hoàn toàn trọn vẹn.

Một phần mái đã bị hỏng.

Hàng rào đổ xuống.

Sân nhà đầy cỏ.

Có thể một góc nhà đã bị phá hủy.

Người mẹ đứng im.

Người cha bước vào trong.

Những ký ức cũ dần trở lại.

Đây từng là nơi họ sống.

Đây từng là nơi con cái chơi đùa.

Đây từng là nơi họ nghĩ mình sẽ sống cả đời.

Bây giờ họ phải bắt đầu lại.

🌾 RUỘNG ĐỒNG BỎ HOANG

Những mảnh ruộng cũng cần được khôi phục.

Chiến tranh khiến việc sản xuất bị gián đoạn.

Nhiều gia đình thiếu lương thực.

Nhiều nơi thiếu giống.

Nhiều con đường bị hư hỏng.

Vì vậy, giải phóng một vùng đất mới chỉ là bước đầu.

Điều khó khăn tiếp theo là:

làm cho người dân có thể sống được trên vùng đất ấy.

🇻🇳 BỘ ĐỘI VÀ NGƯỜI DÂN

Sau khi các khu vực được giải phóng, bộ đội không chỉ làm nhiệm vụ quân sự.

Họ còn phải giúp ổn định đời sống.

Hướng dẫn người dân trở về.

Bảo vệ các tuyến đường.

Giữ an ninh.

Hỗ trợ khắc phục những hậu quả của chiến tranh.

Trong mắt nhiều người dân, những người lính lúc ấy không chỉ là người chiến thắng.

Họ còn là những người giúp họ có thể trở lại cuộc sống bình thường.

🥣 MỘT BỮA CƠM SAU CHIẾN TRANH

Có thể đó chỉ là một bữa cơm rất đơn giản.

Một nồi cơm.

Một ít rau.

Một bát muối.

Không có gì đặc biệt.

Nhưng với một gia đình vừa trở về sau những ngày sống trong rừng...

bữa cơm ấy có thể quý giá vô cùng.

Bởi họ được ngồi ăn trong chính ngôi nhà của mình.

Không phải vội vàng chạy đi.

Không phải nghe ngóng tiếng súng.

Không phải lo rằng sáng hôm sau sẽ phải rời khỏi nơi này.

👧 NHỮNG ĐỨA TRẺ

Những đứa trẻ có lẽ là những người cảm nhận sự thay đổi theo cách rất khác.

Chúng không hiểu hết chiến dịch.

Không biết Đông Khê nằm ở đâu.

Không biết Cốc Xá là gì.

Chúng chỉ biết:

trước đây phải chạy vào rừng.

Còn bây giờ...

có thể chơi trước sân nhà.

Có thể nhìn thấy người lớn sửa lại mái nhà.

Có thể nghe tiếng người dân nói chuyện trên đường.

Những điều rất bình thường ấy lại là dấu hiệu của hòa bình.

🌱 GIEO LẠI HẠT GIỐNG

Sau chiến tranh, người dân bắt đầu quay lại sản xuất.

Đất được phát quang.

Ruộng được làm lại.

Những hạt giống được gieo xuống.

Một mùa vụ mới bắt đầu.

Đó là một hình ảnh rất đẹp.

Bởi chiến tranh có thể phá hủy nhiều thứ.

Nhưng khi người dân lại gieo hạt xuống đất...

điều đó có nghĩa là họ tin rằng:

ngày mai sẽ tốt hơn hôm nay.

🛤️ NHỮNG CON ĐƯỜNG MỞ LẠI

Đường số 4 từng là nơi diễn ra những cuộc hành quân và phục kích.

Sau chiến dịch, những con đường ấy dần trở lại với một chức năng khác.

Người dân đi lại.

Hàng hóa được vận chuyển.

Các bản làng kết nối với nhau.

Những vùng vừa được giải phóng bắt đầu có điều kiện giao lưu với các khu vực khác.

Một con đường từng mang theo chiến tranh...

giờ lại mang theo cuộc sống.

🌄 CAO BẰNG KHÔNG CHỈ LÀ MỘT ĐỊA DANH

Trong bản đồ quân sự, Cao Bằng có thể là một vị trí chiến lược.

Trong lịch sử quân sự, đó là nơi diễn ra những trận đánh lớn.

Nhưng đối với người dân...

Cao Bằng là:

quê nhà.

Là nơi có bản làng.

Có ruộng nương.

Có dòng suối.

Có những ngọn núi.

Có tổ tiên.

Vì vậy, ngày Cao Bằng được giải phóng không chỉ là một thắng lợi quân sự.

Đó còn là ngày nhiều người dân có cơ hội trở lại với quê hương.

🕯️ NHƯNG VẾT THƯƠNG VẪN CÒN

Không phải tất cả đều có thể trở lại như trước.

Có những gia đình mất người thân.

Có những căn nhà không thể sửa lại.

Có những mảnh ruộng còn dấu vết chiến tranh.

Có những người lính vẫn nằm lại đâu đó trong núi rừng.

Niềm vui chiến thắng vì thế luôn đi cùng ký ức về những mất mát.

Một vùng đất có thể được giải phóng trong một ngày.

Nhưng để chữa lành những vết thương của chiến tranh...

cần rất nhiều năm.

🇻🇳 MỘT VÙNG ĐẤT BƯỚC SANG TRANG MỚI

Chiến thắng Biên giới đã giải phóng một vùng biên giới rộng lớn và tạo điều kiện để căn cứ địa Việt Bắc được mở rộng. Đây cũng là một bước ngoặt quan trọng của cuộc kháng chiến, khi quân đội ta bắt đầu giành thế chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ. (tulieuvankien.dangcongsan.vn)

Nhưng nếu nhìn từ góc độ người dân, ý nghĩa ấy còn giản dị hơn nhiều.

Đó là:

được trở về.

được làm ruộng.

được sống cùng gia đình.

được nhìn thấy quê hương bình yên.

🌄 MỘT BUỔI SÁNG MỚI

Một buổi sáng sau chiến tranh.

Mặt trời lên trên những dãy núi Cao Bằng.

Khói bếp bắt đầu bay lên từ những căn nhà.

Một người phụ nữ nhóm bếp.

Một người đàn ông sửa lại hàng rào.

Một đứa trẻ chạy ngoài sân.

Ngoài đường có người đi qua.

Không có tiếng súng.

Không có tiếng còi báo động.

Chỉ có tiếng gà gáy và tiếng người gọi nhau.

Có lẽ không ai nói rằng:

“Hôm nay lịch sử đã sang trang.”

Nhưng thực tế...

một trang mới đã bắt đầu.

🕯️ ĐIỀU CÒN LẠI

Chiến thắng thường được ghi lại bằng những con số.

Bao nhiêu cứ điểm bị đánh chiếm.

Bao nhiêu quân bị loại khỏi vòng chiến đấu.

Bao nhiêu vũ khí được thu giữ.

Nhưng với người dân Cao Bằng, chiến thắng có thể chỉ đơn giản là:

ngày họ được trở về nhà.

Một mái nhà có thể chưa nguyên vẹn.

Một cánh đồng có thể chưa được gieo cấy.

Nhưng đó vẫn là quê hương.

Và sau nhiều năm chiến tranh...

họ lại được sống trên chính mảnh đất của mình.

Một người phụ nữ đứng trước ngôi nhà cũ.

Mái nhà đã hỏng.

Hàng rào đã đổ.

Cỏ mọc đầy sân.

Nhưng bà vẫn mỉm cười.

Bởi đây là nhà.

Người đàn ông bên cạnh bắt đầu dựng lại hàng rào.

Đứa trẻ chạy ra phía con đường.

Một nồi cơm bắt đầu sôi trên bếp.

Ngoài xa, những người lính vẫn đang làm nhiệm vụ.

Nhưng ở đây...

cuộc sống đã trở lại.

Cao Bằng sau những ngày chiến tranh.

Không chỉ là một vùng đất được giải phóng.

Đó là một quê hương đang trở về với chính những người con của mình.