BIÊN GIỚI THU ĐÔNG 1950 - TẬP 7: HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI ĐỨNG SAU BẢN ĐỒ CHIẾN DỊCH

MỘT CHIẾN DỊCH KHÔNG THỂ CHỈ DỰA VÀO LÒNG DŨNG CẢM

Chiến đấu ở Đông Khê không đơn giản là:

“Thấy địch thì đánh.”

Bộ chỉ huy phải biết:

Địch ở đâu?

Bao nhiêu quân?

Cứ điểm nào mạnh?

Cứ điểm nào yếu?

Nếu Đông Khê bị đánh, quân Pháp sẽ phản ứng thế nào?

Nếu chúng đưa quân từ Thất Khê lên thì sao?

Nếu Cao Bằng rút quân thì sao?

Tất cả những câu hỏi ấy phải được tính trước.

Và đó chính là công việc của cơ quan tham mưu.

🎖️ TỪNG BƯỚC XÂY DỰNG BỘ TỔNG THAM MƯU

Hoàng Văn Thái là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, giữ cương vị này từ tháng 9/1945 đến tháng 11/1953. Bộ Quốc phòng đánh giá ông có vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ thống cơ quan tham mưu từ cấp Bộ đến các đơn vị, địa phương.

Đến tháng 7/1950, Bộ Tổng Tham mưu đã được kiện toàn thành các cục, phòng và ban nghiệp vụ chuyên môn.

Đây là một bước phát triển rất quan trọng.

Bởi quân đội lúc này không còn chỉ tiến hành những trận đánh nhỏ.

Nó bắt đầu phải tổ chức:

NHỮNG CHIẾN DỊCH QUY MÔ LỚN.

🇻🇳 VÀ BIÊN GIỚI 1950 LÀ MỘT PHÉP THỬ LỚN

Chiến dịch Biên giới là một trong những chiến dịch lớn đầu tiên của quân đội ta.

Bộ Chỉ huy chiến dịch gồm:

• Võ Nguyên Giáp – Chỉ huy trưởng, Chính ủy.

Mỗi người phụ trách một lĩnh vực.

Nhưng tất cả phải phối hợp thành một bộ máy thống nhất.

🧭 BÀI TOÁN ĐẦU TIÊN: ĐÁNH Ở ĐÂU?

Ban đầu, Cao Bằng là một mục tiêu được cân nhắc.

Nhưng sau khi nghiên cứu tình hình...

Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định:

ĐÁNH ĐÔNG KHÊ.

Tại sao?

Bởi Đông Khê có vị trí quan trọng trên đường số 4 nhưng lực lượng phòng thủ thuận lợi hơn cho việc tổ chức tiến công.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định đánh xuống Đông Khê, thực hiện phương châm:

“ĐÁNH ĐIỂM, DIỆT VIỆN.”

Đây là một quyết định có ý nghĩa rất lớn.

🎯 “ĐÁNH ĐIỂM, DIỆT VIỆN” LÀ GÌ?

Hiểu đơn giản:

Đánh một cứ điểm.

Buộc đối phương phải:

đưa quân đến cứu.

Rồi:

đánh quân cứu viện.

Như vậy, một trận đánh không chỉ nhằm chiếm một vị trí.

Nó còn nhằm:

kéo đối phương vào nơi ta đã chuẩn bị.

Và đó chính là điều xảy ra sau khi Đông Khê thất thủ.

💥 16/9/1950

Rạng sáng 16/9/1950.

Chiến dịch bắt đầu.

Quân ta tiến công Đông Khê.

Pháo binh khai hỏa.

Bộ binh xung phong.

Các tổ bộc phá mở đường.

Trong trận đánh ấy, những người lính như La Văn Cầu và Trần Cừ đã trực tiếp chiến đấu.

Nhưng phía sau họ...

tại sở chỉ huy...

bản đồ vẫn đang được cập nhật từng giờ.

📞 TIN TỪ MẶT TRẬN

Một trận đánh lớn không bao giờ diễn ra đúng hoàn toàn như kế hoạch.

Có vị trí:

chiếm nhanh hơn dự kiến.

Có vị trí:

chống trả mạnh hơn dự kiến.

Có đơn vị:

bị thương vong.

Có nơi:

cần tăng viện.

Thông tin từ các đơn vị liên tục được đưa về sở chỉ huy.

Cơ quan tham mưu phải:

tổng hợp.

phân tích.

báo cáo.

đề xuất.

Rồi mệnh lệnh lại được truyền xuống.

⏳ 54 GIỜ

Trận Đông Khê kéo dài 54 giờ.

Đến sáng 18/9/1950, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm.

Đó là thắng lợi lớn.

Nhưng đối với Hoàng Văn Thái và cơ quan tham mưu...

trận đánh quan trọng nhất vẫn chưa kết thúc.

🚨 QUÂN PHÁP PHẢN ỨNG

Đông Khê mất.

Cao Bằng bị cô lập.

Quân Pháp buộc phải tìm cách ứng phó.

Một lực lượng từ Thất Khê tiến lên.

Một lực lượng từ Cao Bằng rút xuống.

Mục tiêu của họ:

GẶP NHAU TẠI ĐÔNG KHÊ.

Nếu hai cánh quân gặp nhau...

tình hình có thể thay đổi.

Nhưng Bộ Chỉ huy chiến dịch đã chuẩn bị cho khả năng ấy.

🗺️ BẢN ĐỒ BẮT ĐẦU THAY ĐỔI

Trên bản đồ...

các mũi tên của quân Pháp tiến về Đông Khê.

Các đơn vị Việt Minh được bố trí:

chặn.

bao vây.

chia cắt.

khóa đường rút.

Đó chính là nghệ thuật:

ĐÁNH ĐIỂM – DIỆT VIỆN.

Bộ Quốc phòng đánh giá trong chiến dịch, Bộ Tổng Tham mưu đã giúp Bộ Tổng Tư lệnh chuẩn bị chiến trường, nắm địch và xây dựng kế hoạch tác chiến phù hợp; sau Đông Khê, quân ta vận dụng bao vây, chia cắt và vận động tiến công để đánh các binh đoàn cơ động của Pháp.

🌲 CỐC XÁ

Và rồi...

quân Pháp tiến vào khu vực Cốc Xá – điểm cao 477.

Họ tưởng rằng:

đang tìm đường thoát.

Nhưng trên thực tế...

họ đang đi sâu vào một trận địa đã được quân ta chuẩn bị.

Các đơn vị Việt Minh từng bước:

khép vòng vây.

⚔️ MỘT CUỘC HÀNH QUÂN BIẾN THÀNH CUỘC THÁO CHẠY

Quân Pháp cố gắng thoát khỏi vòng vây.

Nhưng:

phía trước có quân ta.

Hai bên có quân ta.

Phía sau cũng bị uy hiếp.

Các cánh quân ngày càng mất liên lạc.

Đội hình bị chia nhỏ.

Khả năng phối hợp giảm sút.

Và cuối cùng...

các lực lượng Pháp lần lượt bị đánh tan hoặc bắt giữ.

Bộ Quốc phòng ghi nhận hai binh đoàn cơ động Lơ Pagiơ và Sáctông bị quân ta bao vây, chia cắt và tiêu diệt trong chiến dịch.

📻 TRONG SỞ CHỈ HUY

Hãy thử hình dung một sở chỉ huy năm 1950.

Không có:

máy tính.

Không có:

bản đồ điện tử.

Không có:

điện thoại di động.

Thông tin chủ yếu đến bằng:

điện thoại hữu tuyến.

vô tuyến.

liên lạc viên.

người đưa tin.

Mỗi thông tin có thể mất thời gian mới đến được sở chỉ huy.

Vì vậy...

người làm tham mưu phải biết:

QUYẾT ĐỊNH TRONG ĐIỀU KIỆN THIẾU THÔNG TIN.

🔭 HOÀNG VĂN THÁI – NGƯỜI NHÌN TOÀN BỘ CHIẾN TRƯỜNG

Người lính nhìn thấy:

một trận địa.

Người đại đội trưởng nhìn thấy:

một hướng tiến công.

Nhưng người tham mưu trưởng phải nhìn thấy:

TOÀN BỘ CHIẾN DỊCH.

Đông Khê.

Thất Khê.

Cao Bằng.

Đường số 4.

Cốc Xá.

Các hướng quân Pháp có thể rút.

Các đơn vị của ta có thể cơ động.

Tất cả phải được đặt lên cùng một bản đồ.

TỪ ATK ĐỊNH HÓA ĐẾN BIÊN GIỚI

Điều này có một điểm rất thú vị đối với chúng ta ngày nay.

Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, cơ quan Bộ Tổng Tham mưu từng đóng tại Đồng Đau, Định Hóa, Thái Nguyên.

Đây là nơi Hoàng Văn Thái và cơ quan tham mưu làm việc trong giai đoạn 1949–1954.

Từ đây, ông tham mưu cho Tổng Quân ủy và Bộ Tổng Tư lệnh về kế hoạch tác chiến, xây dựng lực lượng và trực tiếp đi chỉ huy nhiều chiến dịch, trong đó có Chiến dịch Biên giới 1950.

Một vùng đất ở ATK Định Hóa...

đã góp phần chuẩn bị cho những trận đánh diễn ra cách đó hàng trăm cây số.

🌿 MỘT NGƯỜI THƯỜNG KHÔNG XUẤT HIỆN Ở TUYẾN ĐẦU

Đây là điểm khiến câu chuyện Hoàng Văn Thái khác với những tập trước.

Ông không phải người:

ôm bộc phá.

Không phải người:

lấp lỗ châu mai.

Không phải người:

gánh gạo.

Ông làm một công việc rất khác:

BIẾN THÔNG TIN THÀNH QUYẾT ĐỊNH.

Và biến quyết định thành:

mệnh lệnh chiến đấu.

🇻🇳 TỪ BIÊN GIỚI ĐẾN ĐIỆN BIÊN PHỦ

Chiến dịch Biên giới không phải chiến dịch cuối cùng của Hoàng Văn Thái.

Sau đó, ông tiếp tục tham gia chỉ huy nhiều chiến dịch:

Trung Du.

Đường 18.

Hà Nam Ninh.

Hòa Bình.

Tây Bắc.

Thượng Lào.

Và sau này là Điện Biên Phủ.

Bộ Quốc phòng ghi nhận ông trực tiếp tham gia chỉ huy với cương vị Tham mưu trưởng tại nhiều chiến dịch lớn trong kháng chiến chống Pháp.

🕯️ ĐIỀU CÒN LẠI

Chiến tranh thường được nhớ bằng:

tiếng súng.

tiếng pháo.

những cuộc xung phong.

Nhưng phía sau mỗi trận đánh lớn...

là những người:

ngồi trước bản đồ.

nghe từng báo cáo.

đánh dấu từng vị trí.

tính toán từng khả năng.

Hoàng Văn Thái là một trong những người như vậy.

Ngoài kia là Đông Khê.

Tiếng súng vang lên.

Những người lính đang chiến đấu.

Còn trong sở chỉ huy...

một tấm bản đồ được trải ra.

Những mũi tên được đánh dấu.

Một tin báo vừa đến.

Một đơn vị vừa thay đổi vị trí.

Một cánh quân Pháp đang tiến về phía trước.

Và người đàn ông ngồi trước tấm bản đồ phải trả lời một câu hỏi:

“Tiếp theo phải làm gì?”

Người ấy là:

HOÀNG VĂN THÁI.

Người đứng sau bản đồ của Chiến dịch Biên giới 1950.