BIÊN GIỚI THU ĐÔNG 1950 - TẬP 8: CAO PHA – NGƯỜI ĐI TÌM DẤU VẾT QUÂN PHÁP

MỘT NGƯỜI LÀM CÔNG VIỆC “KHÔNG ĐƯỢC ĐỂ LỘ”

Đầu năm 1950, Cao Pha được điều sang phụ trách Trưởng phòng Quân báo của Bộ Tổng Tham mưu.

Đến giữa tháng 7/1950, ông được chỉ định làm Trưởng ban Quân báo của Chiến dịch Biên giới.

Đây là thời điểm chiến dịch đang được chuẩn bị.

Công việc của ông không phải là:

đánh Đông Khê.

Mà là phải trả lời cho Bộ Chỉ huy:

“Đông Khê đang được phòng thủ như thế nào?”

🗺️ THÔNG TIN QUAN TRỌNG NHẤT: BỐ TRÍ CỦA ĐỊCH

Giữa tháng 8/1950, Ban Quân báo mặt trận được yêu cầu báo cáo về bố trí phòng ngự của quân Pháp tại:

• Cao Bằng

Đây là những địa bàn then chốt của tuyến đường số 4.

Nếu không biết địch bố trí thế nào...

quân ta rất khó xây dựng kế hoạch đánh chính xác.

Vì vậy, trước khi tiếng súng vang lên...

cuộc chiến của những người làm quân báo đã bắt đầu.

🌄 KHÔNG THỂ CHỈ NHÌN TỪ XA

Một cứ điểm nhìn từ xa có thể chỉ là:

một quả đồi.

một cụm nhà.

một tuyến đường.

Nhưng bên trong có thể là:

hàng rào.

hầm trú ẩn.

lô cốt.

súng máy.

quân số.

kho đạn.

Muốn biết những thứ ấy...

phải có người tìm hiểu.

Và đó là lý do các trạm quân báo được bố trí gần những khu vực chiến trường quan trọng.

🕵️ TRẠM QUÂN BÁO ĐÔNG KHÊ

Đầu tháng 9/1950, Cao Pha được tăng cường cho trạm quân báo Đông Khê, giữ cương vị Phó trưởng trạm, còn đồng chí Lê Sinh làm Trưởng trạm.

Đông Khê lúc ấy đã trở thành:

MỤC TIÊU QUAN TRỌNG NHẤT CỦA CHIẾN DỊCH.

Bởi Bộ Chỉ huy đã thay đổi phương án:

tiêu diệt Đông Khê trước → đánh quân tiếp viện → rồi tiếp tục phát triển chiến dịch.

👣 ĐIỀU QUÂN BÁO CẦN BIẾT

Không phải chỉ biết:

“Địch ở Đông Khê.”

Mà phải biết:

Địch ở vị trí nào?

Hướng nào có thể tiến công?

Hướng nào khó đánh?

Quân Pháp có thể đưa viện binh từ đâu tới?

Nếu Đông Khê thất thủ, quân Pháp sẽ phản ứng ra sao?

Những câu hỏi ấy quyết định rất nhiều đến cách đánh.

🎯 MỘT QUYẾT ĐỊNH LỚN

Ngày 16/8/1950, Đảng ủy và Bộ Chỉ huy chiến dịch họp mở rộng.

Phương án mới được xác định:

TIÊU DIỆT ĐÔNG KHÊ TRƯỚC.

Sau đó:

ĐÁNH QUÂN TIẾP VIỆN.

Rồi:

ĐÁNH THẤT KHÊ.

Cuối cùng:

GIẢI PHÓNG CAO BẰNG.

Một kế hoạch như vậy chỉ có thể thực hiện khi Bộ Chỉ huy có thông tin đủ tốt về đối phương.

🌿 NGƯỜI TRINH SÁT ĐI TRƯỚC

Trinh sát không phải lúc nào cũng có nghĩa là chạy thẳng vào vị trí địch.

Họ có thể:

quan sát đường đi.

theo dõi hoạt động của đối phương.

thu thập lời khai, tin tức.

kiểm tra các tuyến đường.

xác định vị trí.

đối chiếu nhiều nguồn tin khác nhau.

Một tin duy nhất có thể sai.

Nhưng nhiều nguồn tin trùng khớp...

sẽ tạo thành:

BỨC TRANH TÌNH BÁO.

📞 TỪ TIN TỨC ĐẾN MỆNH LỆNH

Đây mới là điều đặc biệt.

Cao Pha không phải người quyết định cuối cùng về toàn bộ chiến dịch.

Công việc của quân báo là:

tìm thông tin.

kiểm chứng.

phân tích.

báo cáo.

Sau đó Bộ Chỉ huy mới sử dụng thông tin ấy để đưa ra quyết định.

Nói cách khác:

Quân báo không trực tiếp tạo ra mệnh lệnh.

Quân báo cung cấp những dữ kiện để người chỉ huy có thể ra mệnh lệnh đúng hơn.

🎖️ CAO PHA VÀ HOÀNG VĂN THÁI

Một bức ảnh tư liệu đặc biệt ghi lại:

Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái

và

Cục phó Cục Quân báo Cao Pha

trong Chiến dịch Biên giới năm 1950.

Bức ảnh cho thấy một cảnh rất khác với những hình ảnh thường thấy của chiến tranh.

Không có cảnh xung phong.

Không có tiếng súng trong ảnh.

Chỉ có:

một chiếc điện thoại.

bản đồ.

tài liệu.

những người đang trao đổi thông tin.

Nhưng những thứ ấy có thể ảnh hưởng trực tiếp đến trận đánh ngoài kia.

📞 MỘT CUỘC ĐIỆN THOẠI

Hãy nhìn vào bức ảnh.

Cao Pha đang cầm máy điện thoại.

Ở phía trước là những tài liệu.

Bên cạnh là Hoàng Văn Thái.

Có thể hình dung:

Một tin báo vừa đến.

Một vị trí của địch vừa được xác định.

Một đơn vị vừa phát hiện hoạt động mới.

Thông tin phải được chuyển đi.

Nhanh.

Chính xác.

Bí mật.

🇻🇳 CAO PHA KHÔNG CHỈ NGỒI Ở SỞ CHỈ HUY

Một nhiệm vụ đặc biệt được giao cho ông vào đầu tháng 8/1950:

tổ chức và bảo vệ Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong chuyến đi trinh sát thị xã Cao Bằng.

Cùng đi có Phan Phác, Lâm Kính, Nguyễn Văn Tiến và nhà văn Nguyễn Huy Tưởng.

Điều đó cho thấy công tác quân báo lúc ấy không chỉ là:

ngồi đọc báo cáo.

Mà còn phải:

đi thực địa.

kiểm tra địa hình.

quan sát đối phương.

đưa người chỉ huy đến đúng nơi cần nhìn thấy.

🌄 MỘT CHUYẾN ĐI NGUY HIỂM

Hãy thử hình dung.

Bạn đang chuẩn bị một chiến dịch lớn.

Bạn cần biết Cao Bằng thực sự như thế nào.

Nhưng khu vực đó nằm trong vùng quân Pháp kiểm soát.

Không có:

Google Maps.

Không có:

vệ tinh.

Không có:

ảnh chụp từ máy bay với độ phân giải cao.

Muốn biết địa hình...

phải:

TỰ ĐI.

🔭 NHÌN BẰNG MẮT NGƯỜI LÍNH

Một ngọn núi.

Một con đường.

Một cây cầu.

Một bãi trống.

Một dòng sông.

Ngày nay nhìn rất bình thường.

Nhưng trong chiến tranh...

mỗi thứ đều có thể trở thành:

đường tiến quân.

điểm phục kích.

vật cản.

vị trí quan sát.

đường rút.

Đó là lý do công tác trinh sát địa hình có ý nghĩa đặc biệt.

💥 ĐÔNG KHÊ NỔ SÚNG

Ngày 16/9/1950.

Quân ta bắt đầu tiến công Đông Khê.

Những thông tin thu thập trước đó giờ được đưa vào thực tế.

Bộ đội tiến vào.

Các vị trí địch lần lượt bị đánh.

Trận chiến kéo dài 54 giờ.

Đến sáng 18/9, Đông Khê hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát của quân ta.

🚨 NHƯNG QUÂN BÁO CHƯA THỂ NGHỈ

Bởi sau Đông Khê...

một câu hỏi mới xuất hiện:

QUÂN PHÁP SẼ LÀM GÌ?

Đó mới là vấn đề.

Nếu quân Pháp đưa viện binh tới...

thì:

đi từ đâu?

bao nhiêu quân?

đi bằng đường nào?

khi nào tới?

mục tiêu là gì?

Đây chính là lúc thông tin tình báo trở nên cực kỳ quan trọng.

🗺️ “ĐÁNH ĐIỂM, DIỆT VIỆN”

Kế hoạch của chiến dịch là:

đánh Đông Khê

→ buộc Pháp phải phản ứng

→ theo dõi quân tiếp viện

→ đưa lực lượng của ta vào vị trí thuận lợi

→ đánh quân viện.

Đây là một trong những nội dung cốt lõi của phương án tác chiến Chiến dịch Biên giới.

Và muốn “diệt viện”...

phải biết:

VIỆN BINH ĐANG Ở ĐÂU.

🌲 NHỮNG DẤU VẾT TRÊN ĐƯỜNG SỐ 4

Một đoàn quân đi qua để lại rất nhiều dấu hiệu:

tiếng xe.

bụi đường.

dấu bánh xe.

dấu chân.

hoạt động của các đồn bốt.

thay đổi về quân số.

tin tức từ dân cư.

Đối với người bình thường...

đó chỉ là những chi tiết nhỏ.

Đối với quân báo...

đó có thể là:

MỘT MẢNH GHÉP QUAN TRỌNG.

⚔️ TỪ THÔNG TIN ĐẾN CỐC XÁ

Sau khi Đông Khê thất thủ, quân Pháp tổ chức lực lượng cơ động.

Các cánh quân cố gắng liên kết và rút khỏi khu vực Cao Bằng.

Quân ta từng bước:

bao vây.

chia cắt.

khóa đường.

Cuối cùng, các binh đoàn Pháp bị đánh tan hoặc bắt giữ.

Chiến dịch đi đến thắng lợi.

🕵️ NHỮNG NGƯỜI KHÔNG ĐƯỢC PHÉP “ĐOÁN”

Điều thú vị nhất về nghề quân báo là:

KHÔNG ĐƯỢC ĐOÁN BỪA.

Nếu nói:

“Có lẽ địch sẽ đi hướng này.”

thì chưa đủ.

Phải tìm bằng chứng.

Một tin.

Rồi tin thứ hai.

Rồi tin thứ ba.

Đối chiếu.

Kiểm chứng.

Sau đó mới báo cáo.

Bởi một thông tin sai có thể khiến:

cả một đơn vị đi sai hướng.

🕯️ CÔNG VIỆC ÂM THẦM

Những người làm quân báo hiếm khi xuất hiện trong những câu chuyện hào hùng nhất.

Họ không thường xuyên có những khoảnh khắc như:

ôm bộc phá.

lấp lỗ châu mai.

xung phong dưới làn đạn.

Nhưng họ cũng phải đối mặt với nguy hiểm.

Nếu bị phát hiện...

nhiệm vụ thất bại.

Và đôi khi...

chính họ không thể trở về.

🇻🇳 SAU CHIẾN DỊCH BIÊN GIỚI

Cao Pha tiếp tục phục vụ trong quân đội.

Ông trải qua nhiều cương vị trong lĩnh vực tình báo, quân báo và lịch sử quân sự.

Sau này ông được phong Thiếu tướng và làm Phó viện trưởng Viện Lịch sử Quân sự.

Ông qua đời năm 2006.

Nhưng những hồi ức của ông về Chiến dịch Biên giới đã trở thành nguồn tư liệu quý để hiểu thêm về công tác quân báo thời kỳ này.