BIÊN GIỚI THU ĐÔNG 1950 - TẬP 6: NHỮNG ĐOÀN NGƯỜI KHÔNG MANG SÚNG

TRƯỚC MẶT LÀ NÚI

Hãy tưởng tượng đường từ hậu phương lên biên giới năm 1950.

Không phải đường nhựa.

Không có những đoàn xe tải nối dài.

Đó là:

đường rừng.

dốc núi.

suối sâu.

bùn đất.

Và nhiều đoạn phải đi bộ.

Một người lính có thể mang súng.

Nhưng một khẩu pháo, một hòm đạn hay hàng chục kilôgam gạo...

không thể tự đi lên chiến trường.

Phải có người vận chuyển.

🎒 MỘT GÁNH GẠO

Một dân công nhận một gánh hàng.

Đi vài cây số...

rồi đổi người.

Người khác tiếp tục.

Cứ như vậy:

hậu phương → trạm trung chuyển → mặt trận.

Không phải một người đưa hàng đi suốt cả chặng đường.

Mà là cả một hệ thống người nối tiếp nhau.

Đó là cách hậu cần chiến dịch vận hành trong điều kiện chiến tranh và địa hình miền núi.

🐎 NGỰA THỒ

Có những thứ không thể gánh bằng vai.

Khi ấy...

ngựa thồ trở thành một phương tiện quan trọng.

Ngựa có thể mang hàng qua những đoạn đường mà xe cơ giới khó đi.

Nhưng ngựa cũng cần:

người dẫn.

người chăm sóc.

thức ăn.

đường đi phù hợp.

Vì vậy, phía sau một con ngựa chở hàng...

vẫn là một con người.

🛞 XE TRÂU – XE QUỆT

Không phải nơi nào cũng có thể dùng xe.

Nhưng ở những đoạn đường phù hợp...

xe trâu, xe quệt được sử dụng để vận chuyển.

Chậm.

Nặng.

Nhưng bền bỉ.

Một chuyến hàng có thể mất nhiều giờ.

Nhưng:

chậm còn hơn không có.

Và trên chiến trường...

một chuyến gạo đến đúng lúc có thể quan trọng hơn rất nhiều so với tốc độ.

Các tư liệu về Chiến dịch Biên giới ghi nhận lực lượng vận tải sử dụng cả xe trâu, xe quệt và ngựa thồ, bên cạnh dân công gánh, vác hàng.

🌧️ KHI TRỜI MƯA

Mưa xuống.

Đường trở nên trơn trượt.

Đất bám vào chân.

Bánh xe lún xuống bùn.

Nhưng đoàn người vẫn phải đi.

Bởi ở phía trước...

bộ đội đang chiến đấu.

Nếu gạo không đến:

người lính đói.

Nếu đạn không đến:

khẩu súng có thể im tiếng.

Nếu thuốc không đến:

thương binh không được cứu chữa kịp thời.

Vì vậy:

ĐƯỜNG VẬN TẢI KHÔNG ĐƯỢC PHÉP DỪNG.

💥 ĐÔNG KHÊ NỔ SÚNG

Ngày 16/9/1950.

Quân ta tiến công Đông Khê, mở màn Chiến dịch Biên giới.

Theo các tư liệu lịch sử, chiến dịch kéo dài gần một tháng và thắng lợi đã làm thay đổi cục diện chiến trường, giúp quân ta từng bước giành quyền chủ động chiến lược.

Nhưng trong khi bộ đội tiến lên...

những đoàn dân công cũng phải tiến lên.

🎒 “KHI RA TRẬN ĐỊA TẢI GẠO, TẢI ĐẠN”

Một tư liệu về công tác vận tải Chiến dịch Biên giới mô tả rất rõ:

Khi bộ đội ra trận địa, lực lượng vận tải tải gạo, tải đạn.

Khi quay về...

họ cáng, cõng thương binh.

Khi bộ đội chuyển sang truy kích...

các đội vận tải và dân công lại nhanh chóng vác gạo, vác đạn chạy theo.

Chỉ một đoạn mô tả ngắn...

nhưng cho thấy cuộc sống của những người vận tải:

đi tới.

quay về.

rồi lại đi tới.

🩸 ĐƯỜNG VỀ CỦA THƯƠNG BINH

Một người lính bị thương...

không thể tự đi.

Vậy ai đưa anh về?

Dân công.

Chiến sĩ vận tải.

Đồng đội.

Họ dùng cáng.

Hoặc cõng thương binh trên lưng.

Đi ngược với hướng tiến công của bộ đội.

Trong khi phía trước vẫn có tiếng súng...

họ phải đưa người bị thương ra phía sau.

🕯️ CÓ KHI NGƯỜI ĐƯỢC CÕNG LÀ BẠN MÌNH

Đây là điều khiến câu chuyện trở nên xúc động.

Một dân công có thể đang cõng:

một người lính hoàn toàn xa lạ.

Nhưng cũng có thể là:

một người bạn.

Một người vừa cùng mình trò chuyện hôm qua.

Hôm nay...

anh nằm trên cáng.

Không thể tự đi.

Và người bạn phải cõng anh qua những con đường núi.

🇻🇳 SAU TRẬN ĐÁNH – KHÔNG ĐƯỢC NGHỈ

Nhiều người nghĩ:

đánh thắng rồi thì nghỉ.

Nhưng không.

Sau một trận đánh...

còn phải:

thu vũ khí.

thu đạn.

thu quân trang.

đưa chiến lợi phẩm về hậu phương.

Các đội vận tải và dân công tiếp tục làm việc ngay sau trận đánh để đưa chiến lợi phẩm về.

Chiến thắng trên chiến trường...

vì thế lại tạo ra một nhiệm vụ hậu cần mới.

📦 5.000 TẤN HÀNG

Con số này rất đáng nhớ.

Trong toàn bộ chiến dịch, lực lượng vận tải đã vận chuyển khoảng:

5.000 TẤN HÀNG

với khoảng:

123.300 TẤN.KM

Đó là một khối lượng khổng lồ trong điều kiện giao thông thời ấy.

Nhưng con số ấy không tự xuất hiện.

Đằng sau 5.000 tấn là:

hàng nghìn chuyến đi.

hàng vạn đôi chân.

những con ngựa.

những chiếc xe trâu.

những đôi vai.

👥 121.700 NGƯỜI

Và đây mới là con số khiến người ta phải dừng lại.

Đồng bào các dân tộc ở Liên khu Việt Bắc đã cử:

121.700 NGƯỜI

tham gia dân công.

Tổng cộng khoảng:

1.716.000 NGÀY CÔNG.

Đây không còn là sự đóng góp của một vài làng.

Đó là một sức mạnh xã hội rất lớn được huy động cho chiến dịch.

🌾 HỌ ĐẾN TỪ ĐÂU?

Họ đến từ những vùng quê Việt Bắc.

Có người là:

nông dân.

Có người là:

thanh niên.

Có người quen với:

núi rừng.

Có người chỉ quen với:

ruộng nương.

Nhưng khi chiến dịch cần...

họ trở thành:

người vận tải.

người tải thương.

người mở đường.

🌿 MỘT NGƯỜI DÂN – MỘT GÁNH HÀNG

Hãy tưởng tượng một người dân nhận gạo.

Đeo gùi lên vai.

Rời bản.

Đi vào rừng.

Không biết phía trước còn bao nhiêu cây số.

Không biết tối nay ngủ ở đâu.

Chỉ biết:

hàng phải đến.

Và khi đến nơi...

có thể anh ta phải quay lại ngay.

Bởi phía sau còn một đoàn người đang chờ.

🌙 NHỮNG ĐÊM KHÔNG NGỦ

Ban ngày có thể nguy hiểm.

Ban đêm cũng không dễ dàng.

Nhưng đoàn vận tải vẫn phải tranh thủ thời gian.

Trong rừng...

ánh đuốc.

tiếng bước chân.

tiếng ngựa.

tiếng bánh xe.

Những đoàn người lặng lẽ đi qua.

Không phải một đoàn quân.

Nhưng nếu nhìn từ trên cao...

có lẽ đó là một dòng người khổng lồ đang chảy về phía chiến trường.

🗺️ HẬU PHƯƠNG VÀ TIỀN TUYẾN

Chiến dịch Biên giới cho chúng ta một hình ảnh rất đẹp:

hậu phương và tiền tuyến không phải hai thế giới tách biệt.

Một người lính ở Đông Khê...

có một người dân ở phía sau đang gánh gạo cho anh.

Một khẩu pháo...

có người vận chuyển đạn.

Một thương binh...

có người cõng về.

Một chiến thắng...

có người đưa chiến lợi phẩm về hậu phương.

Tất cả nối với nhau.

🕯️ NHỮNG CÁI TÊN KHÔNG ĐƯỢC GHI

La Văn Cầu có tên.

Đặng Văn Việt có tên.

Trần Cừ có tên.

Nhưng 121.700 dân công thì không thể kể hết từng người.

Có thể trong số họ...

có những người chưa từng xuất hiện trong một bức ảnh.

Không có tượng.

Không có sách riêng.

Không có một danh hiệu nổi tiếng.

Nhưng họ đã đi.

MỘT CON NGỰA – MỘT ĐÔI VAI – MỘT CHIẾN DỊCH

Nhìn vào những con số:

5.000 tấn hàng.

121.700 người.

1.716.000 ngày công.

Chúng ta có thể hiểu rằng:

Chiến dịch Biên giới không chỉ diễn ra tại Đông Khê.

Nó bắt đầu từ:

những bản làng.

những kho lương thực.

những con đường rừng.

những bến sông.

những đoàn người lên đường.

🇻🇳 VÌ SAO HỌ ĐI?

Mỗi người có thể có một câu trả lời.

Có người vì:

quê hương.

Có người vì:

bộ đội.

Có người vì:

kháng chiến.

Có người đơn giản chỉ nghĩ:

“Bộ đội đang cần thì mình phải đi.”

Đó chính là sức mạnh của hậu phương.

🌄 ĐẾN KHI CHIẾN DỊCH KẾT THÚC

Tháng 10/1950.

Quân ta giành thắng lợi.

Hệ thống phòng thủ của Pháp trên tuyến biên giới bị phá vỡ.

Biên giới Việt – Trung được khai thông.

Thế bao vây Việt Bắc bị phá vỡ.

Quân ta bắt đầu giành quyền chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ.

Nhưng khi những người lính trở về...

những dân công cũng trở về.

Họ lại về:

bản.

làng.

ruộng nương.

Và tiếp tục cuộc sống của mình.

🕯️ CÓ LẼ HỌ KHÔNG NGHĨ MÌNH LÀ ANH HÙNG

Họ chỉ gánh một gùi gạo.

Một chuyến.

Rồi thêm một chuyến.

Một người cõng thương binh.

Rồi thêm một người nữa.

Một người sửa đường.

Rồi người khác tiếp tục.

Không ai biết mình đang góp phần tạo nên:

một bước ngoặt của cuộc kháng chiến.

Nhưng lịch sử biết.

🇻🇳 ĐIỀU CÒN LẠI

Khi nhắc đến Chiến dịch Biên giới 1950, hãy nhớ rằng:

một chiến thắng không chỉ được tạo nên bởi người cầm súng.

Nó được tạo nên bởi:

người trồng lúa.

người gánh gạo.

người dẫn ngựa.

người sửa đường.

người cáng thương binh.

người đưa đạn ra trận địa.

Và hàng vạn con người bình thường khác.

Đông Khê vang tiếng súng.

Nhưng phía sau Đông Khê...

là một dòng người đang đi.

Họ không mang súng.

Họ mang:

gạo.

đạn.

thuốc.

Và khi chiến trường cần...

họ mang thương binh trở về.

Có người đi hàng chục cây số.

Có người đi trong mưa.

Có người đi giữa đêm.

Có người chỉ có một đôi vai và một chiếc đòn gánh.

Nhưng hàng hóa vẫn đến.

5.000 tấn hàng.

121.700 người dân công.

1.716.000 ngày công.

Đó là một phần của Chiến thắng Biên giới 1950.

Và đó cũng là câu chuyện về những người mà lịch sử đôi khi chỉ gọi bằng một cái tên rất giản dị:

DÂN CÔNG.