Biệt động Cần Thơ – Trận tập kích sân bay Trà Nóc trong Xuân Mậu Thân 1968

Thời kỳ lịch sử

Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước – Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 – chiến trường Cần Thơ, trọng điểm của Khu Tây Nam Bộ.
1. Trà Nóc – cánh cửa quân sự của Cần Thơ

Trước năm 1968, khu vực Trà Nóc đã trở thành một địa bàn quân sự quan trọng.

Sân bay nằm ở phía Bắc thành phố Cần Thơ, gắn với hệ thống căn cứ và lực lượng không quân của đối phương.

Vì vậy, khi Khu Tây Nam Bộ xác định Cần Thơ là trọng điểm số 1, sân bay Trà Nóc lập tức nằm trong danh sách các mục tiêu phải tiến công.

Không chỉ có sân bay.

Kế hoạch còn hướng tới:

• Sở Chỉ huy Vùng IV chiến thuật;

Mục tiêu là đánh vào hệ thống đầu não và hậu cứ quân sự của đối phương tại Cần Thơ.

2. Những người đi trước tiếng súng

Để đánh một căn cứ lớn, lực lượng biệt động không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm.

Họ phải biết mục tiêu nằm ở đâu.

Hàng rào bố trí thế nào.

Lính gác ở những vị trí nào.

Đường nào có thể tiếp cận.

Và quan trọng nhất:

Làm thế nào để đưa lực lượng từ bên ngoài vào mà đối phương không phát hiện?

Tháng 1/1968, Thành ủy Cần Thơ cử cán bộ và biệt động vào nội ô.

Họ trực tiếp nghiên cứu địa bàn.

Đi thực địa.

Vẽ sơ đồ các căn cứ.

Tìm những hướng tiếp cận thuận lợi.

Đây là phần công việc gần như không được nhìn thấy trong những câu chuyện về Mậu Thân.

Nhưng nếu không có những người đi trước ấy, những mũi tiến công khó có thể xuất hiện đúng vị trí vào giờ G.

3. Đưa lực lượng vào giữa lòng thành phố

Cần Thơ khi ấy không phải một chiến trường rừng núi.

Đây là một thành phố.

Có đường phố.

Có cầu.

Có sông rạch.

Có đồn bốt.

Có lực lượng cảnh sát và quân đội.

Vì vậy, việc đưa lực lượng vũ trang áp sát mục tiêu phải dựa rất nhiều vào cơ sở trong dân.

Những căn nhà bí mật trở thành nơi che giấu người và vũ khí.

Những người dân hợp pháp giúp vận chuyển vật chất.

Những tuyến đường nhỏ trở thành đường tiếp cận.

Báo Cần Thơ ghi nhận Đội Biệt động thành phố đã xây dựng mạng lưới cơ sở trong lòng dân để bảo vệ cán bộ, vận chuyển vũ khí và phục vụ các trận đánh.

Đó là một thế trận mà đối phương rất khó nhìn thấy từ bên ngoài.

4. Giờ G

Kế hoạch giữ bí mật tuyệt đối.

Đến khi giờ G tới, các mũi tiến công đồng loạt nổ súng.

Tại Cần Thơ, lực lượng biệt động phối hợp với bộ đội chủ lực và lực lượng địa phương đánh vào hàng loạt mục tiêu.

Trong đó có sân bay Trà Nóc.

Đây không phải một trận đánh đơn độc.

Nó nằm trong một cuộc tiến công rộng lớn nhằm làm tê liệt hệ thống chỉ huy, thông tin, hậu cần và quân sự của đối phương tại trung tâm Tây Nam Bộ.

Ở những hướng khác, các đơn vị cũng đồng loạt đánh vào Sở Chỉ huy Quân đoàn IV, Tiểu khu Phong Dinh, Đài phát thanh, Tòa lãnh sự Mỹ và các căn cứ quân sự.

Cần Thơ bùng nổ.

5. Những người biệt động giữa trận đánh lớn

Trong những trận đánh đô thị, biệt động thường có một nhiệm vụ rất đặc biệt.

Họ phải mở đường.

Đánh những mục tiêu gần.

Dẫn đường cho lực lượng lớn hơn.

Đánh vào những vị trí mà quân chủ lực khó tiếp cận.

Tại Cần Thơ, Đội Biệt động thành phố đã phối hợp với các đơn vị chủ lực trong nhiều hướng tiến công.

Một ví dụ được tư liệu ghi lại là từ hướng Nam, Đội Biệt động phối hợp với Đại đội 20, Tiểu đoàn Tây Đô, đánh đơn vị cảnh sát dã chiến ở khu vực cầu Đầu Sấu, mở đường cho lực lượng tiến vào các mục tiêu quan trọng trên đường Hùng Vương.

Điều đó cho thấy vai trò của biệt động không chỉ nằm ở việc trực tiếp đánh một mục tiêu.

Họ còn là những người mở cánh cửa cho lực lượng phía sau tiến vào thành phố.

6. Sân bay Trà Nóc trong thế trận Mậu Thân

Sân bay Trà Nóc có vị trí quan trọng đối với hoạt động quân sự của đối phương tại Cần Thơ.

Vì thế, đánh vào đây không chỉ nhằm phá hủy phương tiện.

Mục tiêu lớn hơn là làm gián đoạn khả năng cơ động và hỗ trợ quân sự của đối phương.

Cùng thời điểm đó, các lực lượng cách mạng còn đánh sân bay Lộ Tẻ.

Hai sân bay đều nằm trong danh sách những mục tiêu trọng yếu của kế hoạch tiến công Cần Thơ.

Những trận đánh vào sân bay, kho tàng và căn cứ quân sự tạo thành một chuỗi đòn đánh liên tiếp.

Đối phương không chỉ phải chống đỡ một hướng.

Họ phải đối phó với nhiều mục tiêu cùng lúc.

7. Đằng sau trận đánh là những người không trở về

Mậu Thân tại Cần Thơ diễn ra vô cùng ác liệt.

Lực lượng biệt động thành phố chịu tổn thất nặng.

Nhưng sau những tổn thất ấy, những người còn sống tiếp tục bám địa bàn.

Báo Cần Thơ ghi lại rằng trong giai đoạn 1966–1968, Đội Biệt động vũ trang Cần Thơ đã tham gia 205 trận, nhưng sau Tổng tiến công Mậu Thân, lực lượng bị tổn thất nghiêm trọng và phải dựa vào nhân dân để củng cố, xây dựng lại lực lượng.

Đó là mặt còn lại của những con số về chiến công.

Một trận đánh có thể được ghi bằng số mục tiêu bị tiến công.

Nhưng phía sau mỗi con số là những người lính.

Có người trở về.

Có người bị thương.

Có người nằm lại mãi mãi.

8. Trận đánh không kết thúc khi tiếng súng ngừng

Một điều quan trọng khi kể về Mậu Thân Cần Thơ là không nên chỉ nói về thời điểm nổ súng.

Sau đợt tiến công đầu tiên, lực lượng cách mạng tiếp tục chiến đấu trong nhiều đợt.

Đội Biệt động Cần Thơ sau những tổn thất lớn vẫn tiếp tục hoạt động.

Những người còn lại bám dân.

Bám đất.

Xây dựng lại cơ sở.

Và tiếp tục đánh những trận mới.

Đến năm 1975, lực lượng biệt động thành phố lại phối hợp với các đơn vị chủ lực trong cuộc tiến công giải phóng Cần Thơ.

Ngày 30/4/1975, Trung đoàn 20 tiến vào làm chủ sân bay Trà Nóc lúc 18 giờ 30 phút, trong khi các lực lượng khác tiến vào trung tâm thành phố.

Như vậy, sân bay Trà Nóc xuất hiện ở cả hai đầu của chặng đường chiến tranh:

Mậu Thân 1968 – một mục tiêu bị tiến công.

30/4/1975 – một căn cứ được lực lượng giải phóng làm chủ.

Lời kết

Sân bay Trà Nóc ngày nay là Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ.

Máy bay dân dụng đến rồi đi.

Hành khách kéo vali qua nhà ga.

Những con đường dẫn vào sân bay đông đúc xe cộ.

Rất khó hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây từng là một trong những mục tiêu quan trọng của chiến trường Tây Nam Bộ.

Năm 1968, những người lính biệt động Cần Thơ đã tìm cách tiếp cận sân bay trong một cuộc Tổng tiến công quy mô lớn.

Họ không chiến đấu một mình.

Phía sau họ là những cơ sở bí mật.

Là người dân che giấu cán bộ.

Là những người vận chuyển vũ khí.

Là những chiến sĩ bộ đội địa phương và chủ lực cùng tiến vào.

Và là cả một thế trận được chuẩn bị trong nhiều tháng.

Sân bay Trà Nóc chỉ là một mục tiêu trên bản đồ. Nhưng để biến một mục tiêu trên bản đồ thành một trận đánh thực sự, phải có những con người dám bước vào vùng nguy hiểm.

Những người ấy có thể không phải lúc nào cũng được gọi tên.

Nhưng chính họ đã tạo nên những mắt xích âm thầm của cuộc chiến.

Và đến chiều 30/4/1975, khi sân bay Trà Nóc được làm chủ, một vòng tròn lịch sử kéo dài nhiều năm đã khép lại.

Từ một mục tiêu phải đánh chiếm…

đến một căn cứ được tiếp quản.

Từ chiến tranh…

đến hòa bình.

Những người từng chiến đấu ở Trà Nóc đã để lại phía sau một thành phố Cần Thơ hôm nay – bình yên, đông đúc và không còn tiếng súng.