BIỆT ĐỘNG SÀI GÒN ĐÁNH TÒA ĐẠI SỨ MỸ – TẾT MẬU THÂN 1968

Thời kỳ lịch sử: Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 – Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Phần 1 – Một mục tiêu giữa trung tâm Sài Gòn

Những ngày cuối tháng Chạp năm 1967, Sài Gòn đang chuẩn bị đón Tết.

Nhưng phía sau vẻ bình yên của thành phố là những kế hoạch quân sự đang được chuẩn bị trong bí mật.

Tòa Đại sứ Mỹ trên đường Thống Nhất, nay là đường Lê Duẩn, là một biểu tượng đặc biệt quan trọng của sự hiện diện Mỹ tại miền Nam. Công trình kiên cố, có tường bao và lực lượng bảo vệ thường trực.

Đối với lực lượng Biệt động Sài Gòn, đây không chỉ là một mục tiêu quân sự. Đó còn là một nơi mà việc đưa được những người lính của mình tới đó đã là một thử thách sinh tử.

Trong kế hoạch Tổng tiến công Tết Mậu Thân, Đội Biệt động 11 được giao nhiệm vụ đánh vào Tòa Đại sứ Mỹ. (qdnd.vn)

Chú thích: Tòa Đại sứ Mỹ tại Sài Gòn trong thập niên 1960, mục tiêu của Đội Biệt động 11 trong Tết Mậu Thân 1968.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử; ảnh được lưu trữ và giới thiệu trên PBase và Wikimedia Commons, trong đó ảnh trên không được ghi nguồn Marine Corps Historical Collection.

Phần 2 – Những người lính trước giờ xuất kích

Đánh một mục tiêu nằm sâu trong lòng thành phố không thể chỉ dựa vào lòng can đảm.

Phía sau trận đánh là cả một quá trình chuẩn bị âm thầm: cơ sở bí mật, vũ khí được cất giấu trong nội thành, giấy tờ hợp pháp và những con người phải sống giữa lòng đối phương mà không để lộ thân phận.

Người được giao tổ chức và chỉ huy đội đánh Tòa Đại sứ Mỹ là Ngô Thanh Vân, bí danh Ba Đen. Theo hồi ức của Đại tá Trần Minh Sơn, khi lực lượng và vũ khí cho các mục tiêu khác đã được phân bổ, nhiệm vụ này phải được chuẩn bị gần như từ đầu. (sknc.qdnd.vn)

Tại nơi tập kết, những người lính hiểu rằng nhiệm vụ lần này có thể là một chuyến đi không có ngày trở lại.

Một chiến sĩ trẻ tên Vinh đã nói với người chỉ huy:

“Chúng tôi sẵn sàng hy sinh!”

Đêm Tết vẫn còn đó.

Nhưng với những người lính ấy, mùa xuân đã ở phía bên kia của một trận chiến mà họ biết trước sẽ vô cùng khốc liệt. (qdnd.vn)

Chú thích: Tòa Đại sứ Mỹ tại Sài Gòn trong thời điểm diễn ra cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968.
Nguồn ảnh: Tư liệu Stars and Stripes.

Phần 3 – Rạng sáng Mồng Hai Tết

Khoảng 1 giờ 45 phút sáng 31/1/1968, tức Mồng Hai Tết Mậu Thân, Đội Biệt động 11 do Ba Đen chỉ huy xuất phát.

Sài Gòn lúc ấy chìm trong bóng tối.

Những con đường vốn đông đúc ban ngày trở nên vắng lặng. Nhưng trong đêm ấy, những người lính biệt động đang tiến về phía mục tiêu.

Khi đến gần Tòa Đại sứ, họ nhanh chóng nổ súng vào lực lượng gác cổng. Bộc phá được sử dụng để phá các vị trí phòng thủ và tạo đường đột nhập.

Tiếng nổ xé toạc màn đêm.

Một nơi vốn được xem là an toàn và được bảo vệ nghiêm ngặt bỗng trở thành chiến trường.

Theo tài liệu của Quân đội Nhân dân, Đội 11 đã đột nhập vào khuôn viên, tổ chức lực lượng án ngữ cổng chính và phát triển lực lượng vào bên trong Tòa Đại sứ. (qdnd.vn)

Các tài liệu phía Mỹ cũng xác nhận lực lượng Việt Cộng đã phá thủng tường bao và xâm nhập khuôn viên Tòa Đại sứ, khiến lực lượng bảo vệ phải lập tức gọi quân tiếp viện. (history.state.gov)

Trong khoảnh khắc ấy, chiến tranh không còn là điều gì xa xôi.

Nó xuất hiện ngay giữa trung tâm Sài Gòn, ngay trước cánh cửa một trong những biểu tượng quyền lực của nước Mỹ.

Chú thích: Tòa Đại sứ Mỹ và cảnh giao tranh trong những giờ đầu của cuộc tập kích Tết Mậu Thân 1968.
Nguồn ảnh: Tư liệu Stars and Stripes và tư liệu báo chí quốc tế.

Phần 4 – Sáu giờ giữa lằn ranh sống và chết

Sau khi bị bất ngờ, lực lượng Mỹ nhanh chóng tổ chức phản kích.

Các đơn vị quân sự được điều tới. Trực thăng đưa quân tăng viện xuống khu vực. Vòng vây ngày càng siết chặt.

Những người lính Biệt động lúc này chiến đấu trong một thế hoàn toàn bất lợi.

Họ ở sâu trong khuôn viên đối phương.

Đường rút bị khống chế.

Mỗi phút trôi qua là một phút sinh tử.

Theo các tài liệu quân sử Việt Nam, Đội 11 đã giữ trận địa khoảng 6 giờ, chiến đấu quyết liệt trước lực lượng phản kích đông hơn rất nhiều. QĐND ghi nhận đội đã chiếm giữ các khu vực trong tòa nhà theo diễn biến trận đánh; trong khi một điện tín ngoại giao Mỹ đương thời xác nhận lực lượng tấn công đã vào khuôn viên nhưng không chiếm được tòa Chancery. Hai hệ thống tư liệu mô tả mức độ xâm nhập khác nhau, nhưng đều thống nhất rằng trận đánh diễn ra ngay trong khuôn viên và kéo dài nhiều giờ. (qdnd.vn) (history.state.gov)

Rồi buổi sáng đến.

Những người đã bước vào trận đánh không còn nhiều cơ hội để trở về.

Theo tư liệu của Nhân Dân, trong toàn bộ các trận đánh của lực lượng biệt động tại các mục tiêu trọng yếu của Sài Gòn trong đợt này, 61 đội viên biệt động hy sinh và 12 người bị bắt. (nhandan.vn)

Đằng sau những con số ấy là những tuổi trẻ đã dừng lại giữa mùa xuân năm 1968.

Chú thích: Tòa Đại sứ Mỹ sau cuộc giao tranh; lực lượng Mỹ tiến vào khu vực bị tấn công để giành lại quyền kiểm soát.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử và La Vanguardia, sử dụng các ảnh tư liệu về trận đánh.

Phần 5 – Một trận đánh làm cả thế giới chú ý

Về mặt quân sự, lực lượng Biệt động không thể giữ được Tòa Đại sứ Mỹ.

Nhưng hình ảnh một nhóm chiến sĩ có thể phá thủng hàng rào, lọt vào khuôn viên và giao chiến ngay tại Tòa Đại sứ đã tạo ra một cú sốc rất lớn.

Ngày 1/2/1968, hình ảnh Tòa Đại sứ Mỹ bị tấn công xuất hiện trên trang nhất The New York Times. Những hình ảnh từ Sài Gòn nhanh chóng được truyền đi khắp thế giới.

Người Mỹ vốn nghe rất nhiều về cuộc chiến ở Việt Nam.

Nhưng lần này, chiến tranh hiện ra ngay trước mắt họ.

Không phải ở một khu rừng xa xôi.

Không phải trên một chiến trường cách nước Mỹ nửa vòng trái đất.

Mà ngay tại nơi được xem là một biểu tượng của nước Mỹ ở Sài Gòn.

Chính sự bất ngờ ấy khiến trận đánh mang một sức chấn động vượt xa quy mô của một trận giao tranh nhỏ. Tài liệu của Bộ Ngoại giao Mỹ cũng ghi nhận việc các đội đặc công Việt Cộng đột nhập khuôn viên Tòa Đại sứ là một trong những biểu hiện nổi bật của tính bất ngờ trong cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân. (nhandan.vn) (history.state.gov)

Chú thích: Hình ảnh Tòa Đại sứ Mỹ trong những giờ phút diễn ra cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân 1968.
Nguồn ảnh: Tư liệu TTXGP được Nhân Dân giới thiệu và tư liệu Stars and Stripes.

Lời kết

Sáng hôm ấy, Tết vẫn tiếp tục ở Sài Gòn.

Nhưng với những người lính của Đội Biệt động 11, mùa xuân năm 1968 đã trở thành một ký ức không thể nào quên.

Có những người trở về.

Có những người bị bắt.

Và có những người nằm lại mãi mãi trong lòng đất Sài Gòn.

Họ đã đi vào một mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt, biết rằng phía trước là một trận chiến không cân sức. Họ chiến đấu bằng tất cả những gì mình có, và nhiều người đã trả giá bằng chính tuổi trẻ, bằng cả mạng sống.

Trận đánh vào Tòa Đại sứ Mỹ không phải là câu chuyện về một chiến thắng đơn giản.

Đó là câu chuyện về sự táo bạo, ý chí và sự hy sinh của những người lính biệt động giữa một đô thị đang chìm trong chiến tranh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những tiếng súng năm xưa đã im.

Nhưng những người đã nằm lại thì vẫn còn hiện diện trong ký ức lịch sử.

Nhớ về họ để hiểu rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Đằng sau hai chữ “hòa bình” là tuổi trẻ, máu và những cuộc đời đã gửi lại cho đất nước.

Tòa Đại sứ Mỹ tại Sài Gòn – nơi ghi dấu một trong những trận đánh đặc biệt của lực lượng Biệt động trong Tết Mậu Thân 1968.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử quốc tế; Stars and Stripes.