Biệt tích 28 năm Đại tá tình báo Tư Cang bất ngờ về nhà đúng ngày 30/4/1975

Lý lịch ông Tư Cang trong hồ sơ mật của địch chỉ vỏn vẹn vài dòng: "Phó Chính ủy tình báo Miền, người trắng, cao, bắn súng hai tay, thích văn nghệ. Quê quán: Chưa xác định. Gia đình: Chưa xác định".

Mới đây, bức ảnh Đại tá Tư Cang - chiến sĩ tình báo hoạt động bí mật trong nội thành Sài Gòn - bên gia đình gây sốt mạng xã hội. Nhiều người cho rằng, đây là khoảnh khắc ông Tư Cang đoàn tụ với vợ con sau gần 30 năm biệt tích sống trong thân phận khác. Ngày chiến thắng 30/4/1975, ông mới được trở về, công khai danh tính... 

Bức ảnh Đại tá tình báo Tư Cang đoàn tụ gia đình gây sốt mạng (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Đại tá Tư Cang cho biết, thực tế bức ảnh được chụp năm 1976. Thời điểm đó, vợ, con gái và cháu ngoại lên thăm doanh trại khi ông giữ cương vị Chính ủy Trung đoàn 316 (sau 30/4/1975, Lữ đoàn 316 thu hẹp quy mô thành Trung đoàn), đơn vị trấn giữ biên giới Bình Long. Tuy nhiên, do đặc thù công việc tình báo, chuyện ông phải xa gia đình cắt đứt liên lạc suốt 28 năm là có thật.

Trong sự nghiệp hoạt động cách mạng, vị Đại tá tình báo lừng lẫy Tư Cang chỉ được ở trọn vẹn bên người vợ thân yêu vài tháng ngắn ngủi, sau đó là 28 năm biệt tích, xa gia đình. Những năm làm chỉ huy cụm tình báo, ông đổi tên, sống với nhiều vỏ bọc để che giấu thân phận, chưa từng ghé thăm nhà dù gần trong gang tấc. Lúc đoàn tụ vợ con, Đại tá Tư Cang 47 tuổi, lần đầu bế cháu ngoại trên tay...

Đại tá Tư Cang chia sẻ về chuyện tình cảm với bạn đời quá cố trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí (Ảnh: Trịnh Nguyễn).

Cuộc đoàn tụ 12h đêm 30/4/1975 sau gần 30 năm biệt tích gia đình

Ngày kết thúc chiến tranh ở Sài Gòn, ông Tư Cang đi vào Bộ Tổng Tham mưu chế độ cũ, phát hiện một danh sách các cán bộ của Việt Cộng mà địch cất công điều tra, theo dõi. Tên ông có trong danh sách, nhưng Mỹ và chế độ cũ không có ảnh, cũng không nắm được nhiều thông tin về ông, ngoài vài dòng "chưa xác định".

Để Đại tá Tư Cang có lý lịch "như tờ giấy trắng" với vỏ bọc hoàn hảo, kín kẽ và chưa từng bị lộ thân thế gia đình, không thể không có sự hy sinh, giúp sức của vợ ông, bà Trần Ngọc Ảnh. 

"Vợ thương tôi nhiều lắm. Không thương, làm sao bà ấy chịu đựng, hy sinh, một mình nuôi con để chồng đi biền biệt, ngăn cách gần 30 năm không về.

Thời ở miền Bắc, tôi làm mấy câu thơ tặng vợ. Kháng chiến 9 năm tròn không nghỉ/ Pháp rút rồi đến Mỹ vào thêm/ Nhiệm vụ chưa tròn, anh tiếp tục ra đi/ Người miền Bắc, kẻ miền Nam, lòng vô vàn thương nhớ/ Những lúc rảnh tâm hồn anh hướng về chốn cũ/ Nhớ vợ hiền và nhớ cả quê hương", Đại tá Tư Cang đỏ hoe mắt, nhắc về người vợ quá cố trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí. 

Tối muộn ngày 30/4/1975, phố phường Sài Gòn dứt tiếng súng, chiến tranh kết thúc, cuộc sống người dân trở về nhịp bình yên.

Trên chiếc xe jeep lấy được của một viên Trung tá chế độ cũ, Chính ủy Lữ đoàn 316 Tư Cang đi từ Lý Thái Tổ hướng về cầu Thị Nghè, ngập ngừng muốn rẽ vào con hẻm nơi người vợ thân yêu của ông đang sống.

Bao năm qua, ông đã thuộc nằm lòng con đường này, nhưng chưa một lần được đoàn tụ gia đình. Giây phút này là lần đầu tiên ông đi trên phố, hướng mắt về khu phố Thị Nghè mà không phải lo sợ cái chết treo lơ lửng trên đầu, không sợ sự hiện diện của mình sẽ gây nguy hại cho vợ con, địch phát giác được thân thế, gia đình. 

Dù vậy, vì cuộc gặp cán bộ biệt động vùng Hàng Xanh chưa hoàn tất, ông nhấn ga đi thẳng. "Chốc nữa anh sẽ trở lại tìm em, bây giờ thì nhiệm vụ trước đã", Đại tá Tư Cang nghĩ thầm.

Ông Tư Cang (hàng đứng, thứ ba từ phải sang) cùng chiến sĩ Lữ đoàn 316 tại Hóc Môn, sáng 30/4/1975 (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

Đến gần nửa đêm, vị Đại tá hồi hộp quay xe về làng Thạnh Mỹ Tây. Bóng tối bao trùm, không gian tĩnh mịch, lờ mờ hiện ra khu cư xá nằm giữa những dãy nhà trệt, chìm sâu trong xóm lao động. Không biết chính xác căn nhà nào, ông liền cất tiếng gọi "Nhồng ơi! Nhồng!" nhiều lần. 

Đại tá kể, thời tập kết ở chiến khu miền Bắc, vợ từng gửi cho ông bức thư, trong đó viết rằng con gái được đặt tên Nhồng, để nhớ về một loài chim quý ở quê hương. Nhiều năm trôi qua, ông vẫn thích gọi con bằng cái tên thân mật thời ở quê.

Giữa bóng đêm, hai người đàn ông cầm đèn pin, bước ra nói với Tư Cang rằng ở đây không có ai tên Nhồng. "À, hai ông có biết hai mẹ con cùng đi làm ngân hàng không?", ông Tư Cang giải thích. Sau đó, vị Đại tá được chỉ về căn số 9 trong cư xá. 

Ngọn đèn trong nhà bật sáng. Tiếng bà Ngọc Ảnh vang lên từ phía sau cánh cửa, xen lẫn âm thanh mở ổ khóa lách cách: "Anh về hả? Em biết mà, gọi tên Nhồng, em biết chỉ có anh".

Bà Ảnh mừng rỡ, chạy ra giọng líu ríu, đứt quãng. Đại tá Tư Cang xúc động ôm lấy bạn đời, đặt lên trán nụ hôn thắm thiết. Chị Giang, năm đó 28 tuổi, con gái ông Tư Cang, vội vàng đánh thức đứa con 3 tuổi: "Con ơi, dậy ra đón ông ngoại về". 

Sau gần 30 năm chiến đấu, đêm nay, hạnh phúc thật sự trong vòng tay, vậy mà người chiến sĩ vẫn ngỡ là giấc mơ.

Tháng 5/1961, Đại úy Trần Văn Quang (tức Nguyễn Văn Tàu) từ miền Bắc chuẩn bị lên đường vào Nam đánh giặc, với tên mới Tư Cang (Ảnh: Nhân vật cung cấp).

"Tôi làm cách mạng từ năm 1947. Khi ấy thoát ly theo Việt Minh, vợ tôi mới mang bầu được vài tháng. Ngày vợ sinh, tôi không có mặt. Con gái lấy chồng, tôi cũng không biết. Sau gần 30 năm chiến đấu biền biệt, trải qua 2 cuộc kháng chiến, che giấu thân phận, cuối cùng tôi cũng được gặp mặt con gái và cháu ngoại.

Lúc đi là chàng trai 19 tuổi, chưa được bế con gái trên tay, lúc về thành ông ngoại đầu điểm bạc, có cháu 3 tuổi bập bẹ ra chào người ông bộ đội", nguyên Chính ủy Lữ đoàn 316 bồi hồi nhớ về giây phút hội ngộ với phóng viên Dân trí.

Ông kể, sáng 30/4/1975, vợ con ông đã chạy ra đường gặp các chiến sĩ cách mạng trên đoàn xe tăng để hỏi thăm tin tức về ông, nhưng không ai hay biết ông còn sống hay đã hy sinh. Phút gặp lại, người bạn đời bật khóc nức nở.

"Tôi lột chiếc khăn rằn quấn cổ ra lau nước mắt cho vợ tôi. Dù biết tâm hồn người phụ nữ ấy tràn ngập nỗi vui mừng ngày sum họp, tôi vẫn nói: Sao em lại khóc? Vui lên chứ!...

Những ngày mùa đông băng giá qua rồi, nay là mùa xuân của dân tộc, mùa xuân của chúng mình", Đại tá Tư Cang kể trong cuốn sách Nước mắt ngày gặp mặt (xuất bản năm 2012).

Sau giây phút đoàn tụ và bữa cơm gia đình, bà Ngọc Ảnh nhìn thẳng mắt ông Tư Cang, trìu mến hỏi: "Đêm nay, anh đã về với em vĩnh viễn rồi phải không?". "Chưa em à. Anh còn là quân nhân. Hôm nay anh ghé nhà thăm em và con một tiếng thôi. Lát nữa, anh phải trở về đơn vị", ông đáp lời.  

Trước khi cùng các chiến sĩ tiếp tục lên đường làm nhiệm vụ sắp xếp trật tự, tiếp quản thành phố Sài Gòn, ông Tư Cang bế cháu ngoại vào lòng, nhìn đứa bé ngây thơ ngủ mà lòng ông trào lên niềm thương vô hạn. Chiến tranh kết thúc, lớp trẻ liệu sẽ lớn lên trong hòa bình như ông hằng mơ ước hay không?

Nguồn: Bích Phương, Báo Dân Trí