BIỂU TƯỢNG ANH HÙNG CỦA PHONG TRÀO HỌC SINH, SINH VIÊN SÀI GÒN

Quách Thị Trang sinh ngày 4 tháng 1 năm 1948 tại huyện Tiên Hưng (nay thuộc huyện Đông Hưng), tỉnh Thái Bình. Bà lớn lên trong một gia đình thuần nông giàu lòng nhân ái. Năm 1954, bà cùng gia đình di cư vào miền Nam và sinh sống tại Sài Gòn. Là một nữ sinh có tâm hồn nhạy cảm và lòng yêu nước nồng nàn, bà sớm tham gia vào các hoạt động xã hội. Bà trở thành một phật tử thuần thành của Giáo hội Phật giáo Thống nhất với pháp danh Diệu Nghiêm, đồng thời là thành viên tích cực của Gia đình Phật tử Minh Tâm. Trong bối cảnh miền Nam những năm đầu thập niên 1960, sự bất mãn của người dân đối với chính sách cai trị độc tài và phân biệt tôn giáo của chính quyền Đệ nhất Cộng hòa do Tổng thống Ngô Đình Diệm đứng đầu ngày càng dâng cao. Quách Thị Trang đã hòa mình vào làn sóng đấu tranh của đồng bào, trở thành một nhân tố kiên cường trong phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn.

Bước sang năm 1963, cuộc khủng hoảng Phật giáo tại miền Nam Việt Nam bùng nổ dữ dội. Chính quyền Sài Gòn thực hiện hàng loạt biện pháp đàn áp khốc liệt đối với tăng ni, phật tử và các tầng lớp nhân dân đòi quyền bình đẳng tôn giáo. Đỉnh điểm là đêm mùng 2 rạng sáng mùng 3 tháng 8 năm 1963, chính quyền tung lực lượng cảnh sát dã chiến và quân đội tấn công, phong tỏa các ngôi chùa lớn tại Sài Gòn và Huế, bắt giữ hàng ngàn người. Hành động này đã châm ngòi cho sự phẫn nộ tột cùng của giới trẻ, học sinh và sinh viên. Các cuộc bãi khóa, biểu tình liên tục nổ ra khắp các đường phố Sài Gòn để phản đối lệnh thiết quân luật và đòi trả tự do cho những người bị bắt.