"BÌNH CẤT RƯỢU Y TẾ" – HỒI SINH TRONG LÒNG ĐẤT
Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt nhất, tại các hầm ngầm sâu trong lòng dãy Trường Sơn, nỗi lo lớn nhất của những người bác sĩ, y sĩ không phải là thiếu súng đạn mà là thiếu vật tư y tế, đặc biệt là cồn tiệt trùng. Khi những vết thương do mảnh pháo, bom bi gây ra ngày càng nhiều, việc không có cồn để làm sạch vết thương đồng nghĩa với nguy cơ nhiễm trùng máu – một bản án tử hình chậm rãi. Anh hùng, quân y sĩ Nguyễn Thị Lan, một người phụ nữ với đôi tay mềm mại nhưng ý chí sắt đá, đã quyết định rằng nếu không có thuốc, quân y sẽ tự tạo ra thuốc.
Lan bắt đầu thu gom những vỏ bình đạn đại bác, vỏ lon đồ hộp bị bỏ lại trên các bãi chiến trường. Với bàn tay khéo léo và một chút kiến thức hóa học căn bản, cô đã thiết kế nên "Bình cất rượu y tế" dã chiến. Hệ thống của Lan gồm ba phần chính: Nồi đun, ống dẫn hơi ngưng tụ và thùng chứa. Nồi đun được tạo thành từ vỏ bình đạn cũ, hàn kín bằng nhựa cây trộn bùn sét để chịu nhiệt. Ống dẫn hơi được chế tạo từ những đoạn tre già đục thông ruột, nối tiếp nhau qua một máng nước suối lạnh chảy qua liên tục. Nguyên lý rất đơn giản: khi hỗn hợp ngũ cốc hoặc trái cây lên men được đun nóng trong nồi, hơi cồn nhẹ hơn sẽ bay lên, đi qua ống tre, gặp lạnh từ nước suối sẽ ngưng tụ thành giọt, rơi xuống thùng chứa.
Việc điều chỉnh nhiệt độ là khâu then chốt. Lan phải canh giữ bếp lửa suốt ngày đêm. Nếu nhiệt độ quá cao, hỗn hợp sẽ bị khét, nếu quá thấp, cồn sẽ không bay hơi được. Cô đã dạy các đồng nghiệp cách kiểm tra nồng độ cồn bằng cách đốt thử: nếu ngọn lửa có màu xanh nhạt ổn định là đạt yêu cầu. Lan không chỉ sản xuất cồn, cô còn biến những vỏ chai thuốc cũ thành bình chứa, đóng dấu niêm phong tỉ mỉ để phân phối cho các trạm quân y tiền tuyến.
Trong một trận chiến ác liệt tại cao điểm 1001, các đơn vị vận tải bị pháo kích dữ dội, hàng chục chiến sĩ bị thương nặng. Trong tình thế ngặt nghèo, khi các đoàn tiếp tế không thể vượt đèo, hệ thống cất cồn của Lan đã phát huy tác dụng thần kỳ. Cô cung cấp đủ cồn để các bác sĩ phẫu thuật cứu sống 15 chiến sĩ trong đêm hôm đó. Những ca mổ được tiến hành ngay dưới ánh đèn dầu leo lét, bằng những dụng cụ được sát khuẩn từ "rượu của Lan". Cô đã biến những vật dụng của cái chết – vỏ đạn, vỏ bom – thành nguồn sống cho đồng đội.
Câu chuyện về Nguyễn Thị Lan là bản hùng ca về sự tận tụy. Lan không chỉ là một y sĩ, cô là người giữ lửa cho sự sống. Sự sáng tạo của cô là minh chứng cho tinh thần tự lực cánh sinh. Cô dạy chúng ta rằng, khi con người đứng trước bờ vực của sự sống và cái chết, giới hạn về vật chất không thể ngăn cản ý chí tìm kiếm giải pháp. "Bình cất rượu" ấy không chỉ sản xuất cồn, nó sản xuất niềm tin, sản xuất hy vọng cho những người lính đang chiến đấu. Nó là minh chứng cho một trái tim nhân hậu luôn biết cách biến những thứ vô tri thành những phép màu để chữa lành cho đồng đội mình giữa lòng chiến tranh khốc liệt.
