Bình Định cuối năm 1965: Đọ sức với quân Nam Triều Tiên và khí thế đấu tranh toàn dân

Cuối năm 1965, chiến trường Bình Định bước vào giai đoạn đấu tranh quyết liệt hơn khi Mỹ - ngụy và quân chư hầu tăng cường đánh phá, càn quét, bình định. Trong đó, quân Nam Triều Tiên được đưa vào nhiều địa bàn trọng yếu, gây ra không ít tội ác đối với Nhân dân. Trước tình hình đó, quân và dân Bình Định đã kiên cường đứng lên, vừa chống càn, vừa tiến công quân địch, vừa đẩy mạnh đấu tranh chính trị và binh vận. Theo tư liệu lịch sử, ngày 22/11/1965, Tiểu đoàn 50 tỉnh đã chặn đánh 1 tiểu đoàn Nam Triều Tiên tại Tân Giang, Phước Hòa, Tuy Phước, diệt hơn 30 tên. Đây là một trong những trận đánh mở đầu cho quá trình quân dân Bình Định trực tiếp đọ sức với quân Nam Triều Tiên trên chiến trường địa phương. Tiếp đó, ngày 3/12/1965, quân dân Bình Khê chống càn ở Bình Thành, diệt hàng chục quân Nam Triều Tiên. Những trận đánh này thể hiện tinh thần chủ động, kiên cường của lực lượng vũ trang và Nhân dân trong tỉnh trước kẻ thù có trang bị hiện đại, được Mỹ hậu thuẫn mạnh mẽ. Cùng thời gian, lực lượng vũ trang các huyện cũng lập nhiều thành tích trong chống càn, tập kích và tiến công địch. Bộ đội huyện Phù Mỹ táo bạo đột nhập quận lỵ diệt địch; bộ đội huyện Phù Cát tập kích bọn bảo an ở Cát Hanh; du kích Hoài Ân diệt gọn một trung đội dân vệ. Du kích Bình Khê đánh Mỹ trên đường 19; du kích Hoài Nhơn, Tuy Phước chống càn khá; bộ đội huyện An Nhơn có nhiều cố gắng trong phối hợp tác chiến với bộ đội tỉnh. Không chỉ đấu tranh bằng vũ trang, Nhân dân Bình Định còn đẩy mạnh đấu tranh chính trị. Trong 6 tháng cuối năm 1965, toàn tỉnh đã dấy lên 1.500 cuộc đấu tranh chính trị, với khoảng 160.000 lượt người tham gia. Đây là phong trào rộng lớn, thể hiện sức mạnh của quần chúng trước tội ác của Mỹ - ngụy và quân Nam Triều Tiên. Riêng trong tháng 9 và tháng 11/1965, có khoảng 70.000 lượt người tràn vào thị xã Quy Nhơn, các quận lỵ, thị trấn để tố cáo tội ác của giặc Mỹ và quân Nam Triều Tiên. Nổi bật là cuộc đấu tranh của 5.000 đồng bào huyện An Nhơn tràn vào thị trấn Đập Đá; cuộc đấu tranh của 6.000 đồng bào huyện Hoài Nhơn nhập quận lỵ Bồng Sơn, đấu tranh quyết liệt đến mức quận trưởng phải tháo chạy vào Quy Nhơn bằng máy bay lên thẳng. Bên cạnh đó, công tác binh vận cũng đạt nhiều kết quả quan trọng. Trong hai tháng 9 và 10/1965, gần 300 binh sĩ ngụy đã rã ngũ. Điều đó cho thấy phong trào đấu tranh của Nhân dân và chính nghĩa cách mạng đã tác động mạnh đến hàng ngũ địch, làm lung lay tinh thần của binh lính tay sai. Nhìn lại những năm tháng “hoa lửa”, cuối năm 1965 là một giai đoạn đầy thử thách nhưng rất đỗi hào hùng của quân dân Bình Định. Trước các cuộc càn quét, đánh phá và tội ác của Mỹ - ngụy, quân Nam Triều Tiên, Nhân dân trong tỉnh vẫn không khuất phục. Từ những trận đánh ở Tân Giang, Bình Thành, đến những cuộc đấu tranh chính trị ở Đập Đá, Bồng Sơn, Quy Nhơn, quân dân Bình Định đã thể hiện ý chí kiên cường, tinh thần đoàn kết và quyết tâm đánh Mỹ, thắng Mỹ, góp phần viết tiếp trang sử vẻ vang của quê hương trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.