Bình Định Vương và Thiên Tình Sử Hào Khí Lam Sơn

Vào đầu thế kỷ XV, dưới ách đô hộ tàn bạo của nhà Minh, đất nước Đại Việt rơi vào cảnh tăm tối. "Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn, vùi con đỏ xuống dưới hầm tai họa" — nỗi đau đó đã thôi thúc người hào trưởng đất Lam Sơn (Thanh Hóa) là Lê Lợi dốc hết tài sản, chiêu mộ hào kiệt chờ ngày dấy nghĩa.

Mùa xuân năm 1418, tại vùng núi Lam Sơn, Lê Lợi phất cờ khởi nghĩa, tự xưng là Bình Định Vương. Những ngày đầu, lực lượng nghĩa quân còn non trẻ, thiếu thốn lương thực và liên tục bị giặc vây quét. Ba lần nghĩa quân phải rút lui lên núi Chí Linh cố thủ trong cảnh "cơm ăn nửa bát, áo mặc nửa vai". Giữa muôn vàn hiểm nguy, tấm gương hy sinh của Lê Lai — cải trang làm Bình Định Vương xông ra trận để cứu chủ tướng — đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng trung trinh và tinh thần đoàn kết Lam Sơn.

Năm 1424, bước ngoặt chiến lược diễn ra khi Lê Lợi chấp thuận kế sách của Nguyễn Chích: rời bỏ vùng núi Thanh Hóa để tiến quân vào Nghệ An, làm chủ một không gian rộng lớn từ Thanh Hóa đến Tân Bình, Thuận Hóa. Từ thế phòng ngự, nghĩa quân chuyển sang thế chủ động tiến công. Với sự hỗ trợ đắc lực của Quân sư Nguyễn Trãi và bộ chỉ hủy tài ba, quân Lam Sơn tiến ra Bắc.

Trận Tốt Động – Chúc Động (1426) đánh tan hàng vạn quân tiếp viện do Vương Thông chỉ huy, dồn giặc vào thế cố thủ trong thành Đông Quan. Tiếp đó, đỉnh cao chiến thuật của nghĩa quân thể hiện rực rỡ tại trận Chi Lăng – Xương Giang (1427). Bằng nghệ thuật phục kích tài tình, quân ta tiêu diệt chủ tướng Liễu Thăng, bẻ gãy hoàn toàn 15 vạn quân viện binh nhà Minh.

Đồng điệu với tư tưởng "Đem đại nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo", Lê Lợi không tàn sát kẻ thù khi chúng đã lâm vào thế cùng quẫn. Ông chủ động tổ chức Hội thề Đông Quan, cấp thuyền, cấp ngựa, cung cấp lương thực cho hàng vạn bại binh nhà Minh an toàn rút về nước. Tháng 12 năm 1427, bóng giặc hoàn toàn sạch bóng khỏi bờ cõi.

Trải qua 10 năm gian khổ "nếm mật nằm gai" (1418 – 1427), cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đã kết thúc thắng lợi rực rỡ, chấm dứt 20 năm đô hộ tàn bạo, khôi phục lại nền độc lập cho dân tộc Đại Việt và mở ra triều đại Hậu Lê rực rỡ.