\Bình Lục thời hoa lửa
\Bình Lục thời hoa lửa
Năm 1967, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam nằm ngay trên trục đường 21A – con đường huyết mạch chi viện lương thực, vũ khí từ miền Bắc vào miền Nam. Vì thế, bến phà Đinh Xá, cầu Vực và ngã ba Cát Lại trở thành “tọa độ lửa”. Máy bay Mỹ ngày đêm quần đảo, dội bom cắt đường. Ở xã An Đổ, đội nữ dân quân tự vệ vừa được thành lập. Đội trưởng là Luyến, 19 tuổi, con gái ông giáo làng. Luyến nhỏ người, nước da ngăm vì nắng đồng chiêm, nhưng giọng nói sang sảng: “Người ta phá, mình giữ. Đường còn là nước còn.” Đêm 22 tháng 9 năm 1972 Loa vừa báo “máy bay địch cách Phủ Lý 10km”, Luyến đã thổi còi tập hợp tiểu đội. Mười hai cô gái, người vác cuốc xẻng, người ôm cuộn băng, chạy ra chốt trực ở phà Đinh Xá. 23 giờ, một loạt bom nổ chát chúa. Chiếc phà chở gạo bị trúng bom, chìm nghỉm giữa sông Sắt. Lửa cháy rực mặt nước, khói đen cuộn lên trời. Không chờ lệnh, Chi hô: “Chị em, kết mảng tre lại!”. Cả đội ngâm mình dưới dòng nước mùa lũ lạnh buốt, dùng dây song mây buộc vội bè mảng. Đạn 20 ly từ máy bay bắn xuống như vãi trấu. Đứa Nhàn, 17 tuổi, trúng mảnh bom vào vai. Luyến cõng Nhàn lên bờ, xé vạt áo băng tạm, rồi lại lao xuống: “Đoàn xe sắp đến rồi, chậm là mất!” Gần 4 giờ sáng, chiếc bè đầu tiên ghép xong. Bộ đội công binh lát ván, xe Zin130 đầu tiên chở đạn dò dẫm bò qua. Bác lái xe già thò đầu ra: “Các o giỏi quá. Phà chìm mà đường không chìm.” Luyến đứng dưới bến, nước mắt hòa nước sông, chỉ kịp giơ tay vẫy. Sau chiến tranh Hòa bình năm 1975, Luyến không đi học tiếp như ước mơ. Chị ở lại quê, lấy chồng là thương binh, mở lớp dạy chữ cho trẻ nghèo. Nhàn mất một cánh tay, giờ bán chè đầu bến phà cũ. Mỗi năm, cứ đến 27/7, học sinh trường cấp 2 An Đổ lại ra bờ sông Sắt thả hoa đăng. Ánh lửa nhỏ trôi theo dòng nước, qua chỗ bến phà năm xưa, như nhắc về một thời Bình Lục hoa lửa. Cầu Vực giờ đã bê tông hóa, phà Đinh Xá không còn nữa. Những người Bình Lục vẫn kể cho con cháu nghe về tiểu đội nữ dân quân của Luyến – những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã lấy thân mình vá đường trong đêm bom đạn. Bình Lục quê tôi nghèo, đồng sâu nước mặn. Nhưng thời hoa lửa đã tôi luyện nên những con người như Luyến: bình dị, gan góc, thà hy sinh chứ không để mạch máu giao thông bị cắt. Ngọn lửa ấy không tắt, nó cháy trong mỗi mùa gặt, mỗi lớp học, mỗi nhịp cầu quê hôm nay.
