"Bình minh đến sớm từ bóng tối mười bốn "

Cậu bé Nông Văn Dền (sinh năm 1929, người dân tộc Nùng ở bản Nà Mạ, Cao Bằng) lớn lên trong một hoàn cảnh vô cùng nghiệt ngã. Cha của Dền bị giặc Pháp bắt đi phu phen rồi đổ bệnh chết trong ngục tù. Người anh trai tham gia đội tự vệ cũng hy sinh từ sớm. Căm thù giặc từ nhỏ, Dền lập tức tham gia làm giao liên mật và được bầu làm Đội trưởng đầu tiên của Đội Thiếu niên Cứu quốc vào ngày 15/5/1941 tại rừng Thào Nhương, lấy mật danh là Kim Đồng.

Nhiệm vụ của Kim Đồng là dẫn đường cho cán bộ và chuyển thư từ mật. Để qua mắt lính gác, anh dùng một chiếc giỏ được thiết kế hai đáy tinh vi. Đáy dưới giấu thư mật, còn phía trên phủ đầy rau rừng hoặc đặt vài con cá nướng.

Mỗi khi đi rừng, anh có biệt tài giả tiếng chim cút hót giống hệt như thật. Nếu tiếng chim cút vang lên bình thường nghĩa là an toàn; nếu tiếng kêu dồn dập, ngắt quãng nghĩa là có biến để các cán bộ ẩn nấp kịp thời.

Đêm ngày 14/2/1943, các cán bộ cấp cao có cuộc họp khẩn cấp tại một địa điểm sát bờ suối Lê-nin. Kim Đồng được giao trọng trách canh gác vòng ngoài ở lối vào bản.

Đến tờ mờ sáng ngày 15/2/1943, trong làn sương mù, Kim Đồng giật mình phát hiện một toán quân Pháp cùng lính dõng đang lầm lũi bao vây, bò vào sát khu vực họp. Khoảng cách nguy hiểm đến mức nếu anh chạy về phía căn cứ để báo tin, giặc sẽ phát hiện ra ngay lập tức.

Trong giây phút sinh tử, Kim Đồng đưa ra quyết định táo bạo: Anh chủ động bước ra khỏi bụi rậm, cố tình chạy lộ diện theo hướng ngược lại và hét lớn gọi con chó của mình: "Cộc... Cộc... Về thôi!".

Toán lính giặc tưởng cán bộ bỏ chạy liền chĩa thẳng họng súng về phía anh và đồng loạt nổ súng bắn đuổi theo. Tiếng súng nổ vang dội xé toang đại ngàn Cao Bằng chính là tín hiệu báo động đắt giá nhất. Nghe tiếng súng, các cán bộ trong hang lập tức nhanh chân tản cư vào rừng sâu an toàn.

Kế hoạch đánh lạc hướng thành công, nhưng người đội trưởng 14 tuổi đã bị trúng đạn và ngã xuống ngay bên bờ suối Lê-nin, máu của anh hòa vào dòng suối cách mạng

Người thiếu niên năm ấy ngã xuống khi tuổi mười bốn vừa tròn, nhưng bước chạy quyết tử của anh đã trở thành biểu tượng bất tử mở màn cho một "Thời hoa lửa" anh hùng Ngày nay, bên dòng suối Lê-nin hiền hòa của đất trời Cao Bằng, khu di tích mộ anh hùng liệt sĩ Kim Đồng vẫn luôn ngập tràn sắc hoa và khăn quàng đỏ của thế hệ mầm non đất nước. Anh nằm lại giữa lòng đất mẹ, nhưng ngọn lửa quả cảm, mưu trí từ "Tiếng chim cút xé toang làn đạn" năm xưa sẽ mãi là kim chỉ nam thắp sáng khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay và mai sau.