Bình Minh Đỏ Từ Làng Quê Yên Bái: Thiên Sử Nguyễn Đức Cảnh

Bình Minh Đỏ Từ Làng Quê Yên Bái: Thiên Sử Nguyễn Đức Cảnh

Người ta nói rằng, có những cuộc đời sinh ra đã mang sứ mệnh của ngọn lửa, chỉ chờ gió thời đại thổi đến là bùng cháy thành đại hỏa, soi rọi con đường cho cả một dân tộc. Nguyễn Đức Cảnh là một cuộc đời như thế.

Ông sinh năm 1908 tại thôn Diêm Điền, tổng Hồ Đội, Huyện Thuỵ Anh, tỉnh Thái Bình – một vùng đất chiêm trũng, nghèo khó nhưng giàu truyền thống yêu nước và hiếu học. Tuổi thơ của Cảnh không êm đềm như cánh đồng lúa xanh mướt quê nhà. Đó là tuổi thơ sớm phải chứng kiến cảnh đất nước bị giày xéo dưới gót giày thực dân, chứng kiến người dân quê mình oằn mình trong sưu cao thuế nặng. Hình ảnh người nông dân còng lưng trên đồng ruộng, ánh mắt thất thần vì đói khổ và bất công đã in sâu vào tâm trí cậu bé Cảnh, hun đúc nên một ý chí kiên cường và lòng căm thù giặc sâu sắc.

Sự học của Cảnh cũng lắm gian truân. Tuy thông minh, học giỏi, nhưng vì hoàn cảnh gia đình nghèo khó, ông phải bỏ dở chương trình học phổ thông. Tuy nhiên, ngọn lửa tri thức không bao giờ tắt. Năm 1923, khi phải lên Hà Nội kiếm sống bằng nghề thợ nguội, thợ điện tại nhà máy đèn, môi trường mới đã mở ra cho chàng trai trẻ Cánh một chân trời nhận thức khác. Từ một người thợ thủ công, ông tiếp xúc với đời sống của tầng lớp công nhân – những người bị bóc lột cùng cực, bị coi rẻ nhất trong xã hội thực dân nửa phong kiến. Chính tại nơi đây, trong tiếng máy gầm gừ và bầu không khí hầm hập của lò nung, Nguyễn Đức Cảnh đã thấy rõ được bản chất tàn bạo của chế độ.

Năm 1926, một bước ngoặt lớn đã đến với cuộc đời ông. Lời kêu gọi từ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, một tổ chức cách mạng do Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập, đã đến tai ông như một tiếng sét đánh thức. Cảnh nhanh chóng tham gia vào tổ chức này. Với nhiệt huyết và năng lực tổ chức bẩm sinh, ông nhanh chóng trở thành một hạt nhân quan trọng. Năm 1927, ông được cử sang Quảng Châu, Trung Quốc, để theo học lớp huấn luyện cách mạng do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy.

Những ngày tháng ở Quảng Châu, dưới sự dẫn dắt của Người, đã biến Nguyễn Đức Cảnh từ một người yêu nước cảm tính trở thành một chiến sĩ cộng sản giác ngộ lý luận. Hình ảnh Nguyễn Ái Quốc với phong thái ung dung, kiến thức uyên bác và tầm nhìn xa trông rộng đã trở thành kim chỉ nam cho lý tưởng của ông. Cảnh đã được trang bị những vũ khí lý luận sắc bén của chủ nghĩa Mác-Lênin, nhận thức rõ con đường duy nhất để giải phóng dân tộc là con đường cách mạng vô sản.

Trở về nước năm 1928, Nguyễn Đức Cảnh đã mang theo “Bình minh đỏ” của cách mạng. Ông được giao nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng và phát triển tổ chức công hội đỏ tại miền Bắc Việt Nam, đặc biệt là ở Hải Phòng và Thái Bình – những nơi có đội ngũ công nhân đông đảo và có truyền thống đấu tranh mạnh mẽ.

Với tầm nhìn chiến lược, Nguyễn Đức Cảnh hiểu rằng, giai cấp công nhân phải là lực lượng tiên phong, hạt nhân lãnh đạo của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc. Ông đã thâm nhập vào các nhà máy, xí nghiệp, sống cùng công nhân, lắng nghe tâm tư và nỗi khổ của họ. Bằng tài năng diễn thuyết và lòng nhiệt thành, ông đã tổ chức được những chi bộ công nhân đầu tiên, truyền bá tư tưởng cách mạng. Ông cùng các đồng chí của mình đã xây dựng tổ chức Công hội Đỏ – tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam ngày nay. Đây là một tổ chức quần chúng đầu tiên mang bản chất cách mạng vô sản, nhằm bảo vệ quyền lợi và dẫn dắt công nhân đấu tranh.

Tuy nhiên, Nguyễn Đức Cảnh nhận thấy, chỉ Công hội Đỏ thôi chưa đủ. Phong trào công nông đang lên cao, đòi hỏi phải có một Đảng Cộng sản chính thống lãnh đạo. Thấu triệt tinh thần cách mạng và khát khao thống nhất, cùng với những chiến sĩ cách mạng khác, ông đã tích cực xúc tiến việc thành lập một tổ chức cộng sản riêng.

Đầu năm 1929, phong trào cách mạng Việt Nam xuất hiện nhu cầu cấp thiết phải có một Đảng Cộng sản chân chính để thống nhất hành động. Nguyễn Đức Cảnh là một trong những người đầu tiên nhận thấy tầm quan trọng của việc này. Tại Hà Nội, vào tháng 3 năm 1929, với tư cách là đại biểu của Kỳ bộ Bắc Kỳ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, ông đã cùng một số đồng chí tiên tiến khác đề nghị thành lập Đảng Cộng sản. Khi đề nghị không được chấp thuận, Cảnh đã thể hiện tinh thần quyết đoán của một nhà lãnh đạo trẻ.

Chiều ngày 17 tháng 6 năm 1929, một quyết định lịch sử đã được đưa ra. Tại căn nhà số 312 Khâm Thiên (nay là 15, Hàng Hòm), Nguyễn Đức Cảnh cùng các đồng chí đã họp và thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng – tổ chức cộng sản đầu tiên ở Việt Nam. Nguyễn Đức Cảnh được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương lâm thời và được giao phụ trách công tác Tuyên truyền. Sự kiện này là tiếng súng báo hiệu cho sự ra đời của một Đảng Cộng sản duy nhất, mở ra một trang sử mới cho cách mạng Việt Nam.

Vai trò của Nguyễn Đức Cảnh trong quá trình chuẩn bị hợp nhất các tổ chức cộng sản cũng vô cùng quan trọng. Ông đã tích cực liên lạc với các tổ chức khác, chuẩn bị điều kiện để đi đến sự thống nhất dưới sự chủ trì của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc.

Ngày 3 tháng 2 năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời. Nguyễn Đức Cảnh, ở tuổi 22, trở thành một trong những người đặt viên gạch đầu tiên, kiến trúc sư trưởng cho ngôi nhà cách mạng vĩ đại này.

Sau khi Đảng ra đời, Nguyễn Đức Cảnh tiếp tục được giao những trọng trách lớn. Ông được phân công làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, lãnh đạo phong trào cách mạng sôi nổi ở các tỉnh miền Bắc. Với cương vị của mình, ông đã tổ chức và lãnh đạo các cuộc đấu tranh của công nhân, nông dân diễn ra ngày càng mạnh mẽ và có quy mô lớn. Đặc biệt, ông đã chỉ đạo in ấn, xuất bản các tài liệu lý luận quan trọng của Đảng, truyền bá tư tưởng cách mạng trong quần chúng.

Tuy nhiên, ánh sáng của Bình minh đỏ vừa ló rạng đã phải đối mặt với bão tố. Thực dân Pháp đã ráo riết truy lùng và đàn áp phong trào cách mạng.

Tháng 4 năm 1930, Nguyễn Đức Cảnh bị địch bắt tại nhà máy sợi Nam Định. Suốt những ngày bị giam cầm và tra tấn, người chiến sĩ trẻ tuổi này đã thể hiện một tinh thần kiên trung vô sản tuyệt đối. Trước mọi đòn roi và mua chuộc, ông vẫn giữ vững khí tiết, không hề khai báo bất cứ thông tin nào về tổ chức.

Tháng 10 năm 1930, Nguyễn Đức Cảnh bị tòa án thực dân kết án tử hình. Trong thời gian bị giam ở nhà tù Hỏa Lò, ông vẫn tìm mọi cách để hoạt động cách mạng, truyền đạt kinh nghiệm và niềm tin cho các đồng chí, biến nhà tù đế quốc thành trường học cộng sản.

Sáng sớm ngày 31 tháng 7 năm 1932, tại pháp trường Hải Phòng, người chiến sĩ cộng sản kiên cường Nguyễn Đức Cảnh đã hy sinh. Lúc đó, ông mới 24 tuổi, cái tuổi đẹp nhất của đời người. Trước khi bước lên đoạn đầu đài, với tinh thần bất khuất và ánh mắt rực lửa tin tưởng vào tương lai, ông đã hô vang: “Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm! Cách mạng vô sản thành công muôn năm!”

Bóng tối của lưỡi lê và sợi dây thừng đã không thể dập tắt ngọn lửa mà ông đã thắp lên. Sự hy sinh của Nguyễn Đức Cảnh đã trở thành lời hiệu triệu hùng hồn, tiếp thêm sức mạnh cho các thế hệ chiến sĩ cách mạng tiếp theo. Cuộc đời ông tuy ngắn ngủi, nhưng là một bản hùng ca trọn vẹn về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần hy sinh vì lý tưởng cộng sản.

Nguyễn Đức Cảnh là người đã chứng minh rằng, tuổi trẻ không phải là giới hạn, mà là sức mạnh bùng nổ của cách mạng. Ông không chỉ là một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam mà còn là người đặt nền móng vững chắc cho phong trào công nhân và tổ chức Công hội Đỏ Việt Nam. Tên tuổi của ông mãi mãi gắn liền với những trang sử vẻ vang nhất của dân tộc, một Bình Minh Đỏ đã rực sáng, dẫn lối cho hàng triệu con tim Việt Nam đi theo con đường giải phóng