Bình Ngô đại cáo và tư tưởng nhân nghĩa Nguyễn Trãi

Nguyễn Trãi (hiệu là Ức Trai) sinh năm 1380 và mất ngày 19 tháng 9 năm 1442. Ông sinh ra tại Thăng Long, quê gốc ở làng Chi Ngại, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương (nay thuộc thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương).

Chiến công và đóng góp lịch sử:

Quân sư thiên tài trong Khởi nghĩa Lam Sơn (1218 – 1427): Sau khi thoát khỏi sự kìm kẹp của quân Minh ở Đông Quan, Nguyễn Trãi đã tìm về Thanh Hóa theo Lê Lợi. Ông dâng bản Bình Ngô sách (chiến lược đánh đuổi quân Minh) với tư tưởng cốt lõi "tâm công" (đánh vào lòng người). Với vai trò mưu sĩ hàng đầu, ông cùng Lê Lợi hoạch định chiến lược, chiến thuật quân sự, viết các thư từ dụ hàng tướng giặc, góp phần quan trọng đập tan hàng vạn quân xâm lược nhà Minh, giải phóng đất nước.

Tác giả của "Bình Ngô đại cáo" (Năm 1428): Sau khi cuộc kháng chiến thắng lợi, Nguyễn Trãi thừa lệnh Lê Lợi viết Bình Ngô đại cáo. Đây được coi là bản Tuyên ngôn Độc lập thứ hai của dân tộc Việt Nam, khẳng định chủ quyền, văn hiến, lãnh thổ và nêu cao tư tưởng nhân nghĩa kiệt xuất: "Lấy đại nghĩa để thắng bạo tàn, lấy chí nhân mà thay cường bạo".

Đặt nền móng xây dựng quốc gia thời Lê Sơ: Sau chiến tranh, ông đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình, dốc lòng củng cố bộ máy nhà nước, phát triển kinh tế, giáo dục và văn hóa. Ông để lại khối lượng tác phẩm văn học, địa lý, lịch sử vô giá như Ức Trai thi tập, Quốc âm thi tập, Dư địa chí.

Bi kịch Lệ Chi Viên (Năm 1442): Năm 1442, sau cái chết đột ngột của vua Lê Thái Tông tại Lệ Chi Viên, Nguyễn Trãi và gia quyến bị kẻ gian hãm hại, chịu án chỉn chu tru di ba họ (đến năm 1464, vua Lê Thánh Tông mới chính thức giải oan cho ông).

Nguyễn Trãi là một nhà chính trị, quân sự, văn hóa và tư tưởng vĩ đại. Năm 1980, ông được tổ chức UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.